YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/10245
KARAR NO : 2023/2746
KARAR TARİHİ : 25.04.2023
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: Çerkezköy İcra Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki şikayet uyuşmazlığından dolayı yapılan inceleme sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin kabulüne karar verilmiştir.
Kararın iflas müdürlüğü tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine hükmedilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayet edilen borçlu tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ŞİKAYET
Şikayetçi üçüncü kişi şikayet dilekçesinde; müflis şirketin tasfiye işlemlerinin Çerkezköy İcra Müdürlüğünün 2020/4 İflas sayılı dosyasından yürütüldüğünü, mülkiyeti kendilerine ait finansal kiralama konusu malların 6361 sayılı yasanın 28/1 maddesi hükmü gereğince tefrik edilerek taraflarına teslimi talebinde bulunulduklarını, iflas müdürlüğünce bu talepleri hakkında malların iflas masasına tefrikine karar verildiğini, aynı kararda iflas dosyasından kıymet takdiri yaptırıldığını, kıymet takdiri raporunda 3.760.000,00 TL kıymet takdir edildiğini, menkul malların bu bedelden aşağı olmamak üzere satışa çıkartılmasına ve satış bedelinden taraflarına 2.806.965,87 TL’nin mahsubu ile bakiye miktar olan 953.034,13 TL’nin dosyaya gönderilmesine karar verildiğini, İflas müdürlüğünün 04.12.2020 tarihli kararında 6361 sayılı yasa hükümlerine aykırılık bulunduğunu, kıymet takdiri raporunun şirkete tebliğ edilmediğini, diğer taraftan iflas müdürlüğünün mülkiyeti şirkete ait olan malları kıymet takdiri yaptırmak suretiyle bir bedel belirleyerek bu bedel altında satılmasına engel oluşturacak şekilde karar vermesinin hukuken mümkün olmadığını ileri sürerek müdürlük kararının ilgili kısmının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Şikayet edilen iflas müdürlüğü cevap dilekçesinde; finansal kiralamaya konu olan menkulleri 6361 sayılı Yasanın 28. maddesine göre tefrik ettiğini, tefrik edilen menkullerin 6361 sayılı Yasanın 33. maddesine göre satış bedellerinin tespiti amacıyla müflis şirket… Sanayi ve Ticaret A.Ş. yerine geçen iflas müdürlüğünün kıymet takdiri yaptığını, bu kıymet takdirinden ilgili menkullere 3.760.000,00 TL değer biçildiğini, 6361 sayılı yasanın 33. maddesinde veya herhangi bir maddesinde, finansal kiralamaya konu olan menkullerin kiracı veya kiralayan tarafından satış bedelinin tespitine yönelik bir karar verme mercii gösterilmediğini, bu sebeple müflis şirket yerine geçen iflas müdürlüğünün şirketin hak ve alacaklarını gözeterek, 6361 sayılı Yasanın 33. maddesinin “ … Sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça iade edilen malın satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamından yüksek olması durumunda arada ki fark kiralayan tarafından kiracıya ödenir…” şeklindeki hükmü gereğince, şirketin hak kaybına uğramaması adına finansal kiralamaya konu menkullerin değerlerinin bilirkişilerce kıymet takdiri raporu hazırlatarak tespit ettiğini, … Kredi Finansal Kiralama Anonim Ortaklığına bu değer tespiti davaya konu karar da bildirilerek ilgili menkullerin bu bedelden aşağı olmamak üzere satışa çıkartılmasına karar verildiğini, davacı yanın bu davayı açmada hiçbir hukuki yararı bulunmadığını ileri sürerek şikayetin reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 6361 Sayılı Kanun kapsamında iflas memurunun görevinin finansal kiralamaya konu malların tefrikini yapmak olduğunu, aynı kanunun 33. maddesi kapsamında satış ve mahsup işlemlerinin davacı şirketin sorumluluğunda olduğunu belirterek şikayetin kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayet edilen iflas müdürlüğü istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Şikayet edilen iflas müdürlüğü istinaf dilekçesinde; Müflis… Sanayi ve Tic. A.Ş. tasfiye işlemlerinin Çerkezköy İflas Müdürlüğünün 2020/4 İflas sayılı dosyasından yürütüldüğünü , … Kredi Finansal Kiralama Anonim Ortaklığı vekilinin 04.12.2020 tarihinde finansal kiralama sözleşmesine konu olan menkullerin 6361 sayılı kanunun 28. maddesine göre tefrikini talep ettiği, iflas müdürlüğünün bu talep neticesinde sözleşmeye konu menkulleri iflas masasından tefrikine karar verdiğini, ancak aynı karar da 6361 sayılı kanunun 33. maddesine atıfta bulunarak “ … Sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça iade edilen malın satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamından yüksek olması durumunda arada ki fark kiralayan tarafından kiracıya ödenir…” şeklindeki hükmü gereğince, şirketin hak kaybına uğramaması adına finansal kiralamaya konu menkullerinin değerlerinin bilirkişilerce kıymet takdiri raporu hazırlatılarak tespit ettiğini , … Kredi Finansal Kiralama Anonim Ortaklığına bu değer tespitinin davaya konu karar da bildirilerek ilgili menkullerin bu bedelden aşağı olmamak üzere satışa çıkartılmasına ve bakiye miktarın dosyasına gönderilmesine karar verildiğini, ilk derece mahkemesi kararında satış ve mahsup işlemlerinin davacı şirketin sorumluluğunda olduğunun belirtildiğini, davacı tarafla anlaşılamayan ve davacı şirketçe iptali istenen hususun satış bedelinin Müflis… Sanayi ve Tic. A.Ş.’nin alacak ve borçlarını yöneten iflas masasının bir etkisinin olup olmayacağına ilişkin olduğunu, davacının şikayet yoluna başvurma da hiçbir hukuki yararı bulunmadığını, davacı şirketin kiralamaya konu sözleşmeden kaynaklı alacağının 2.806.965,87 TL olduğunu, İflas Masasının sözleşmeye konu menkullere 3.760.000,00 TL kıymet takdiri yaptırmış olduğunu, menkullerin bu fiyattan satılması halinde davacı şirketin alacaklarını tam ve eksiksiz bir şekilde alacağını 6361 sayılı kanunun sözleşmenin feshi başlıklı 33. maddesin de “ Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi ile 30 uncu maddenin ikinci fıkrası uyarınca kiracı tarafından feshi hâllerinde, kiracı malı iade ile yükümlüdür. İade edilen malın üçüncü kişilere satılması hâlinde sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamından düşük olması durumunda aradaki fark kiracı tarafından kiralayana ödenir. Sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça iade edilen malın satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamından yüksek olması durumunda aradaki fark kiralayan tarafından kiracıya ödenir….” dendiğini, bu madde de satış bedelinin davacı şirketin taraflarca belirleneceğine dair bir hüküm bulunmadığını ,iflas masası tarafından kiralamaya konu malların 28. madde gereğince tefrik edilmiş olduğunu ,kanunun sadece metni ile kanunun ruh ve amacına ulaşılamayacağını, 6361 sayılı kanunun 33. maddesinin suistimale açık olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ilgili kanun maddeleri gereğince iflas müdürlüğü tarafından tefrik kararı verilmesinin gerekli ve yeterli olduğundan, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğunu ileri sürerek yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayet edilen borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Şikayet edilen borçlu temyiz dilekçesinde; davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı olmadığını kaldı ki şirket hakkında açılan konkordato davasında verilen mühlet kararı kapsamında finansal kiralamaya konu malların şirkette kalmasına dair karar verildiğinden iflas masasının görev ve yetkisinin sona ermesi iflas masası tarafından verilen kararların uygulama imkanının kalmaması ve konkordato dosyasından verilen tedbir kararları kapsamında davanın konusunun kalmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; iflas müdürlüğü işleminin iptaline ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
İİK md. 16., 6361 md. 28
3. Değerlendirme
6361 sayılı yasanın 23/1. maddesi gereğince finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana ait olup, 33/1. maddesi hükmüne göre de sözleşmenin kiralayan tarafından feshi hâlinde, kiracı malı iade ile yükümlüdür. 6361 sayılı yasanın 28/1 maddesinde “ Kiracının iflası hâlinde, iflas memuru, 2004 sayılı Kanunun 221 inci maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre büro teşkilinden önce, finansal kiralama konusu malların tefrikine karar verir. ” hükmü yer almaktadır. 6361 sayılı yasanın 28/1. maddesi uyarınca büro teşkilinden önce talebi karara bağlama görevi iflas memurluğuna aittir. Aynı yasanın 28/1. maddesi gereğince, kiracının iflası halinde iflas memurunun finansal kiralama konusu malların tefrikine karar vermesi gerektiği anlaşılmaktadır.
6361 sayılı yasanın 33. maddesinin 1. fıkrası “”Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi ile 30 uncu maddenin ikinci fıkrası uyarınca kiracı tarafından feshi hâllerinde, kiracı malı iade ile yükümlüdür. İade edilen malın üçüncü kişilere satılması hâlinde sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamından düşük olması durumunda aradaki fark kiracı tarafından kiralayana ödenir. Sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça iade edilen malın satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamından yüksek olması durumunda aradaki fark kiralayan tarafından kiracıya ödenir. İade alınan malın üçüncü kişilere finansal kiralama yöntemiyle kiralanması hâlinde de aynı esaslar uygulanır.” hükmü düzenlenmiştir.
Somut olayda, iflas müdürlüğünce tefrik kararı ile yetinilmesi gerektiğinden kıymet takdirine dair karar yerinde değil ise de borçlu hakkında Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2021/861 E., 2022/374 K. sayılı dosyası ile iflas kararın kaldırılmasına karar verildiği ve borçlu tarafından Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2022/409 E. sayılı dosyası ile konkordato talebinde bulunulduğu ve mahkemece 30.05.2022 Tarihli tedbir kararı ile “borçlunun malvarlığının tespiti ve korunması bakımından finansal kiralamaya konu olan menkulün sicil kayıtlarına konkordato davası yönünden konkordato şerhinin işlenmesine ve finansal kiralama yönünden kiralayan şirketlerin haklarınında korunması amacıyla davacı şirket yetkililerine finansal kiralamaya konu olan menkullerin konkordato komiser heyeti tarafından yed-i emin olarak teslimine” karar verilmiştir.
Şikayet konusu finansal kiralamaya konu menkullerin borçluya iadesine dair tedbir kararı verilmesi ve iflas müdürlüğünün görevinin sona ermesi karşısında iflas idaresinin kıymet takdiri yapılmasına dair işlemi şikayete ilişkin şikayetin konusunun kalmadığı açıktır.
O halde, mahkemece şikayetin konusuz kaldığına dair karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi ile Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesinin 07.07.2022 tarihli ve 2021/2562 Esas, 2022/2332 Karar sayılı kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.