YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/11630
KARAR NO : 2022/14362
KARAR TARİHİ : 29.12.2022

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :
A) Davacının talebi;
Davacı vekili, bir çok nedenin yanı sıra ihaleye fesat karıştırmak sureti ile ihaleye girmelerinin engellendiğini iddia ederek Aksaray İcra Dairesinin 2021/1464 esas sayılı satış dosyasından yapılan 25/01/2022 tarihli ihalenin feshini,” talep etmiştir.
B) Davalıların cevabı;
Davalı alacaklı vekili diğer savunmalarının yanı sıra, davacının tüzelkişi olduğunu ihaleye girilmesine engel olunduğu iddia edilen gerçek kişinin kim olduğunun tespitinin gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C) İlk Derece Mahkemesi’nin kararı:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda “… ihalenin feshi talebinde bulunan davacının İ.İ.K’nun 134/3. maddesine göre satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerden olması nedeniyle yapılan ihalenin feshi talebinin, ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi olduğu ,bu harcın yarısının talepte bulunulurken peşin olarak yatırılmak zorunda olduğu anlaşıldığından mahkememizce 06/04/2022 tarihli duruşmanın 1 nolu ara kararı gereği 1 haftalık kesin süre verilmiş verilen süre içerisinde bu harcın yatırılmadığı , yine İ.İ.K’nun 134/4. Maddesi gereğince ilgili kişilerin muhtemel zararına karşılık olmak üzere ihale bedelinin %5 i oranında teminat yatırılması gerektiği bu hususunun satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerin ihalenin feshi talebinde bulunabilmesi için özel bir dava şartı olduğu anlaşıldığından mahkememizce 06/04/2022 tarihli duruşmanın 2 nolu ara kararı gereği 1 haftalık kesin süre verilmiş verilen süre içerisinde teminatın yatırılmadığı Kanun koyucu tarafından ihale bedeli üzerinden nispi harç ve teminatın özel dava şartı olarak tespit edildiği , davacı tarafından bu dava şartlarının mahkememizce verilen kesin süre içerisinde yerine getirilmediği…” gerekçesi ile, 2004 Sayılı İcra Ve İflâs Kanunu’nun (İ.İ.K.’nın) 16.134.ve devamı maddeleri ile 6100 sayılı H.M.K’nun 114/1-ğ ve 114/2.maddesi ve 115/2. Maddesi ve Harçlar Kanunun 30 ve 32. maddeleri gereğince; özel dava şartı yokluğu nedeniyle ve HMK’da belirtilen dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE karar verilmiştir.
Ç) İstinaf;
İlk Derece Mahkemesi kararını davacı istinaf etmiştir.
D) Bölge adliye Mahkemesi’nin kararı:
Bölge Adliye Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda; şikayetçi 3.kişiden nispi harç ve teminat alınmasına dair yapılan işlemlerin yerinde olduğu belirtilerek ilk derece mahkemesinin davanın usulden reddine karar verilmesinde yasaya aykırılık olmadığı gerekçesi ile davacının istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE, dair hüküm kurulmuştur.
E) Temyiz:
Kararı davacı süresinde temyiz etmiştir.
F) Gerekçe:
İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın “ Kanun koyucu tarafından ihale bedeli üzerinden nispi harç ve teminatın özel dava şartı olarak tespit edildiği, davacı tarafından bu dava şartlarının mahkememizce verilen kesin süre içerisinde yerine getirilmediği ” gerekçesi ile, davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Dosyada sorun “İİK. nun 7343 sayılı Kanun ile değ. 134. maddesindeki istisna taraflar dışında yatırılması gereken nispi harç ve teminatın niteliği ve buna bağlı olarak HMK. nın 114. maddesinde belirtilen dava şartı olup, olmadığı ve nispi harç ile teminatın tamamlatılma usulüdür.”
İcra takibi sırasında, 2004 sayılı İİK. na göre yapılan ihalenin feshine ilişkin hususlar Kanunun 134 vd. maddelerinde düzenlenmiştir.
İhalenin feshi davaları daha önce başvuranın kim olduğuna bakılmaksızın maktu harca tabi iken 2004 sayılı İİK. nun 134. maddesinde değişiklik yapan ve 30.11.2022 tarihinde yürürlüğe giren 7343 sayılı kanunun 27/4. maddesi ile davayı “ Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerin” açması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi kılınmıştır.
Ayrıca ihalenin feshi talebinde 7343 sayılı kanunun 27/5. maddesi ile davayı “Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler” teminat yatırmakla yükümlü kılınmıştır.
Yargı harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunda düzenlenmiş olup, dava açarken harç yatırılması şartı, HMK. nın 114. maddesinde belirtilen dava şartlarından değildir.
Dava harçları özel kanun ile düzenlenmiştir.
Kanunun “Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi” başlıklı 30. maddesi “Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu (HMK. md.150 ) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.” hükmünü içermektedir.
HMK. ya göre bir şartın tamamlatılması, Mahkeme tarafından ilgilisine usulüne uygun şekilde süre verilmesi halinde mümkündür.
Verilecek süre yasal düzenlemeye uygun değil ise hukuki sonuç doğurmaz.
İİK.’nın 7343 sayılı kanunun 27. maddesi ile değişik 134. maddesi bu yasal düzenlemelere göre değerlendirildiğinde;
İhalenin feshi talebinin 30.11.2021 tarihinden sonra yapılması halinde kanunda belirtilen istisnai taraflar dışında kalan gerçek yada tüzel kişiler tarafından yapılması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi olduğu ve nispi harcın yarısının peşin yatırılacağı tartışmasızdır.
Aynı şekilde ihale bedelinin %5’i oranında teminat yatırılması da şarttır.
Mahkemece 06.04.2022 tarihli celsede “Davacı tarafa 2004 sayılı Kanunda 24/11/2021 tarih ve 7343 Sayılı Kanun Değişikliği ile yapılan düzenleme ile İİK’nun 134/3.md gereğince
davacının satış isteyen alacaklı, borçlu, resmi sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerden olması nedeniyle ihale bedeli olan 290.100,00 TL üzerinden alınması gerekli 4954.18 TL nispi harcın yarısı olan 2477,09 TL nispi harcı yatırmak üzere Harçlar Kanunu 30. Md göre 1 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde nispi harcın yatırılmaması halinde davanın harç eksikliği nedeniyle reddedileceği hususunun ihtarına(ihtar edildi), ” şeklinde,
Teminata ilişkin de “Davacı tarafa 2004 sayılı Kanunda 24/11/2021 tarih ve 7343 Sayılı Kanun Değişikliği ile yapılan düzenleme ile İİK’nun 134/4.md gereğince ilgili kişilerin muhtemel zararına karşılık olmak üzere ihale bedeli olan 290.100,00 TL’nin %5’i oranı olan 14.505,00 TL teminatı yatırmak üzere 1 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde teminat yatırılmadığı takdirde dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddedileceği hususunun ihtarına(ihtar edildi)” şeklinde ara karar oluşturulmuştur.
Davanın 27.04.2022 tarihinde yapılan duruşmasında davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.
Noksan harcın nasıl tamamlanacağına ilişkin Harçlar Kanunu’nun 30. maddesindeki özel düzenleme karşısında harcın tamamlanmasına ilişkin verilecek süre “…takip eden celseye kadar..” dır.
Harçlar Kanunu’nun 30. maddesindeki düzenleme karşısında verilen 1 haftalık süre yasal olmayıp, yasaya uymayan bu süre hukuki sonuç doğurmaz.
Yukarıda belirtildiği üzere harca tabi bir davanın yürütülmesi kanunda belirtilen harcın yatırılmasına bağlıdır. Harçlar kanununun 30. maddesine göre harç yatırılmadıkça müteakip işlemler yapılamaz.
Bu düzenlemenin sonucu olarak “davayı yürütmeye yönelik hiç bir işlem yapılamaz, diğer dava şartları incelenemez.”
Dava harcı diğer dava şartlarından önce gelir.
Dava harcının yatırılması sağlanmadığından teminatın yatırılıp, yatırılmamasının ve teminatın yatırılmasına ilişkin ara kararının hukuki sonucu da yoktur.
Mahkemece davacıya, Harçlar Kanunu’ nun 30. maddesi uyarınca harçları tamamlaması için bir sonraki celseye kadar süre verilmesi gerekirken, verilen bir haftaya itibar edilerek sonuca gidilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince bu hususlar gözden kaçırılarak davacının istinaf talebinin esastan reddi hatalı olup, bu husus Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirmiştir.
İlk Derece Mahkemesince yapılacak iş öncelikle davacıya nispi harca yönelik olarak Harçlar Kanunu’ nun 30. maddesine uygun şekilde süre verip, harç yatırılırsa teminat şartına ilişkin işlemleri yeniden yaparak sonuca gitmektir.
SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle, … Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 19/09/2022 tarih ve 2022/1476 E. 2022/1456K. sayılı kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/1. maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA, Aksaray İcra Hukuk Mahkemesi’nin 27/04/2022 tarih ve 2022/37 E. 2022/143 K. sayılı kararının re’sen BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29/12/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.