YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12641
KARAR NO : 2023/207
KARAR TARİHİ : 16.01.2023

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki ihalenin feshi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın şikayetçi tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı 3. kişi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Şikayetçi 3. kişi dava dilekçesinde; satışa konu olan gayrimenkul dosya borçlusu … adına kayıtlı iken üzerine haciz konulduğu, en son haczin 08.08.2019 tarihinde konulduğu, aradan bir yıllık süre geçmesine rağmen satış istenmediği, taşınmazın 04.09.2020 tarihinde müvekkil tarafından satın alındığı, alacaklının haczi yenilemediği, satış talep ettiği, icra müdürlüğünce satışın düşürülmesi taleplerinin reddedildiğini ve satışın yapıldığını ileri sürerek hukuka aykırı olarak yapılan ihalenin feshini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı alacaklı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmaz üzerine 17.03.2016 tarihinde konulan haczin devamında bir yıl içerisinde satış talebinde bulunulduğu ve satış avansının yatırıldığını bu nedenle müvekkilinin satış isteme ve haciz sürelerinde hak kaybına uğradığından bahsedilemeyeceğini, ayrıca dava konusu taşınmaza ilişkin satış talebi yapılmadan ve satış avansı yatırılmadan önce davacının bu taşınmaz üzerinde malik olmadığını, bu nedenle iddialarının yersiz olduğunu, davacının muhammen bedele, satış ilanına veya tebligatlara ilişkin itirazının da bulunmadığını belirterek eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunmayan davacının şikayetinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava dilekçesinde ileri sürülen ve resen nazara alınabilecek sebeplerle sınırlı olarak yapılan değerlendirmede; ihalenin kıymet takdirinden itibaren iki yıl içerisinde yapıldığı, kıymet takdirine itirazda bulunulan taşınmazın muhammen bedeline yönelik dava dilekçesinde herhangi bir iddianın ileri sürülmediği, yasal bir yıllık süresi içerisinde satış talebinde bulunulması sebebi ile haczin geçerliliğini koruduğu ve resen ihalenin feshini gerektirir bir sebep de bulunmadığı anlaşıldığından ihalenin feshi talebinin reddine, 7343 Sayılı Kanun ile değişik İİK 134 maddesi gereği takdiren ihale bedelinin %10 oranında para cezasının davacıdan tahsiline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi 3. kişi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, alacaklı tarafından süresinde satış istenmediği, haczin düştüğü, satışın düşürülmesi taleplerinin reddedildiği, ihalenin feshi gerektiği ileri sürülerek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etti.
Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taşınmaz üzerine 17.03.2016 tarihinde haciz konulduğu, alacaklının 26.10.2016 tarihinde satış talep ederek aynı gün 3.500,00 TL satış avansını yatırdığı, 28.01.2021 tarihinde kıymet takdirinin yapıldığı, 14/09/2021 tarihinde yeni satış kararı alınarak ihalenin yapıldığı, haciz geçerliliğini sürdürdüğünden davacının istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi asıl temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Şikayetçi vekili dava ve temyiz dilekçesinde belirttiği sebeplerle temyiz talebinde bulunmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ihalenin feshine istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.İİK’nın ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa’nın 27. maddesi ile eklenen fıkra ile;
“İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.
Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;
1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,
2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,
3. İşin esasına girerek, talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder.” hükmü getirilmiştir.
2.Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.
3. Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.
4. Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hem de temyiz aşamasında re’sen değerlendirilir.
5. Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK’na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa’nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;
“134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay’da görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir.” hükmünü içermektedir.
3. Değerlendirme
1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-Davacı aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re’sen yapılan değerlendirmede;
Yukarıda geçen yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;
Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi/borçlu aleyhine ihale bedelinin %10’u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun’la değişik İİK’nun 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa’nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10’u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Şikayetçinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi’nin 05/10/2022 tarih ve 2022/1551 E. – 2022/2419 K. sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),
2-… 5. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 31/03/2022 tarih ve 2021/600 E. – 2022/211 K. sayılı kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin üçüncü bendinde yer alan “%10’u” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “% 5’i” ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2 ve 7343 sayılı Yasa’nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,
Kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
16.01.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.