YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/13285
KARAR NO : 2023/1140
KARAR TARİHİ : 23.02.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki ihalenin feshi şikayetinden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 178 ada 181 parsel sayılı taşınmaz ve 178 ada 180 parsel sayılı taşınmaz için ihalelerin feshine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak 178 ada 180 parsel ve 181 parsel sayılı taşınmazların ihalesinin feshine, diğer taşınmazlar yönünden ihalenin feshi talebinin reddine ve davacının fesih talebi reddedilen taşınmaz ihale bedelleri toplamı üzerinden %1 oranında para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraflarca temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Şikayet eden dilekçesinde; Çayırhan Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun 2020/1 Satış sayılı dosyasında 25 adet gayrimenkulün ihale ile satıldığını, 178 ada 180 parsel ve 178 ada 181 parsel sayılı taşınmazların ihalelerine fesat karıştırıldığını zira ihale alıcıları akraba olup danışıklı şekilde muhammen bedelin çok üstünde bir bedelle taşınmazları ihale ile aldıklarını amaçlarının fahiş oranda en yüksek teklif vererek ihaleyi alan kişilerce bedelin ödenmeyip kendisinden sonra en yüksek teklif veren akrabalarının taşınmazları almaları olduğunu, bu konuda tanıkları olup yüksek pey sebebiyle ihalede kimsenin teklif sunamadığını, tebligatların usulüne uygun yapılmadığını, belediyece tellal görevlendirilmediğini, gazete ilanının usulüne uygun yapılmadığını taşınmazların önemli özelliklerinin gösterilmediğini ileri sürerek 25 adet taşınmaz ihalesinin feshini talep etmiştir.
II. CEVAP
İhale alıcıları dilekçesinde; şikayetin süresinde yapılmadığını, iddiaların soyut beyana dayandığını, ihale bedelinin üstünde teklif yapıldığı için zarar unsurunun oluşmadığını ileri sürerek talebin reddini ve şikayetçinin %10 para cezasına mahkum edilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 178 ada 180 parsel ile 181 parsel sayılı taşınmazlar için peyler arasında açık nispetsizliğin bulunduğu ve ihale bedelinin ihale alıcıları tarafından ödenmemesinin bu taşınmazlar için ihalenin feshi sebebi olduğu ancak diğer taşınmazlara dair fesih sebepleri yerinde olmadığından davanın kısmen kabul kısmen reddi ile Çayıralan Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun 2020/1 Satış dosyasında Yozgat ili Çandır ilçesi Kılıçlar Mah. 178 ada 181 parsel sayılı taşınmazın ve … ili … ilçesi … Mah. 178 ada 180 parsel sayılı taşınmazların 14.10.2021 tarihinde yapılan ihalesinin feshine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
B. İstinaf Sebepleri
Şikayet eden istinaf dilekçesi; ihale tutanaklarının yasanın aradığı şartları taşımadığını, ihale başlangıç ve bitiş saatlerinin yazılmadığını, ihale sırasında ileri sürülen peylerin tamamının tutanağa yazılmadığını ayrıca ihalenin feshi talebi reddedilen 23 taşınmaz için de ihaleye fesat karıştırıldığı gerekçesi ile ihalenin feshine karar verilebileceğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İhale alıcıları istinaf dilekçesi; ihalenin feshi talebinde bulunmak için şikayetçinin zarar görmüş olması gerektiğini oysa zarara uğramadığını, peyler arasında farkın olması tek başına fesih sebebi olmadığını ayrıca tanık beyanlarının görgüye dayalı olmadığını, soyut iddiaya dayalı talepte bulunulduğunu, talebin reddi halinde para cezası yönünden hüküm kurulması gerekirken kararın eksik verildiğini ayrıca reddedilen kısım yönünden lehe vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyan ederek kararın bu yönlerden kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ihalenin feshi talebi reddedilen yirmiüç taşınmaz yönünden davalı …’un ihalelere katılmadığını davalı …’in ihaleye katıldığını ancak peyler arasında orantısızlık bulunmadığı, davacının kendisine çıkartılan tebligatın usulsüzlüğünü ileri sürmediği, Belediye tarafından tellal görevlendirilmemesi üzerine adliye çalışanının tellal olarak görevlendirildiği, taşınmazların satış kararına uygun şekilde ilan edilmesi ve ihale tutanaklarının yasanın aradığı şartları taşınmasından mütevellit davacının istinaf taleplerinin yerinde olmadığı, ihalenin feshine karar verilen taşınmazlarda yüksek miktarda pey sürerek ihaleyi alan şahısların akraba olmaları, ileri sürdükleri peylerin diğer peylerle orantısız olması ve ihale bedelinin ödenmemesinden ötürü ihalenin feshi yönünde verilen kararın hukuka aykırı olmadığı davalıların istinaf talebinin bu yönden yerinde olmadığı, kamu düzeni yönünden yapılan incelemede verilen kararda isabetsizlik olmamakla fesih talebi reddedilen taşınmazlar yönünden davacı aleyhine para cezasına hükmedilmemesi hatalı olup, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, davalıların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, Çayıralan İcra Hukuk Mahkemesinin 14.06.2022 tarihli 2021/421 Esas 2022/177 Karar sayılı kararının HMK’nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile Çayıralan Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun 2020/1 satış dosyasında 14.10.2021 tarihinde ihalesi yapılan Yozgat ili Çandır ilçesi Kılıçlar Mahallesi 178 ada 180 ve 181 parsel sayılı taşınmazların ihalelerinin feshine, davacının ihalesi feshedilen taşınmazlar dışındaki taşınmazların ihalesinin feshine ilişkin talebinin reddine, davanın reddine karar verilen taşınmazların ihale bedelleri toplamı %1 oranında davacının para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar temyiz isteminde bulunmuşlardır.
B. Temyiz Sebepleri
Şikayet eden istinaf dilekçesi: İstinaf dilekçesindeki sebepleri tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.
İhale alıcıları istinaf dilekçesi: Eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini, ihalede peyler arasında orantısızlığın olması tek başına fesih sebebi olarak kabul edilemeyeceğini, soyut iddiaya dayalı talepte bulunulduğunu, kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ihalenin feshi şikayetinin kabulüne/reddine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
İcra İflas Kanununu 134. maddesi
3. Değerlendirme
1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, taraf vekillerinin ihalelerin feshi talebi için yapılan yargılama da verilen karara ilişkin temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-Şikayetçi aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re’sen yapılan değerlendirmede;
1-İİK’nın ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa’nın 27. maddesi ile eklenen fıkra ile;
“İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.
Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;
1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,
2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,
3. İşin esasına girerek, talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder.” hükmü getirilmiştir.
2-.Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.
3. Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.
4. Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re’sen değerlendirilir.
5. Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK’nın 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa’nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;
“134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir.” hükmünü içermektedir.
Yukarıda geçen yasal düzenlemeler dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;
Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi aleyhine ihale bedelleri toplamının %1’i oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun’la değişik İİK’nın 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olduğu görülmekle, Anayasa’nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %1’i olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6. hüküm fıkrasında yer alan “ihale bedelleri toplamı %1 oranında” ibaresinin çıkartılarak yerine “ihale bedelleri toplamının %5’i oranında” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgililere iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.