YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/8030
KARAR NO : 2023/1399
KARAR TARİHİ : 06.03.2023

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki icra memur muamelesini şikayet sebebiyle yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin kabulü ile takip dosyasında 18.02.2022 tarihli talebin reddine ilişkin 21.02.2022 tarihli icra müdürlüğü kararının kaldırılmasına, … Sağlık Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.’nin borçlu sıfatıyla taraf olarak eklenmesine ve yapılan dosya hesabı doğrultusunda (28.02.2022 tarihli) yeni kiracı borçluya ödeme emri gönderilmesine, icra müdürlüğü tarafından 28.02.2022 tarihinde mevcut ödemeler doğrultusunda dosya hesabı yapıldığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın karşı taraf devralan borçlu şirket tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı karşı taraf devralan borçlu şirket tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Şikayetçi alacaklı … İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği vekili isteminde; takip dosyasında borca konu kira alacağına dayanak teşkil eden kira sözleşmesinin anılan dosyada taraf olan … tarafından … İl Encümeni’nin 15.01.2020 tarih ve 15 sayılı kararı ile … Termal Sağlık Hizmetleri Ltd.Şti’ye devredildiğini ve taraflar arasında kira devir sözleşmesi akdedildiğini, bu kapsamda icra dosyası muhteviyatında görüleceği üzere; … tarafından dosyaya müteaddit kere dosya borcu yatırıldığını, öncelikle 7256 Sayılı Kanun kapsamında idarelerince haricen ödenen miktarların tahsil harcının borçludan temini sağlanması suretiyle mahsup edilerek yeni bir dosya hesabının yapılması ve anılan kanun hükmü gereği; … Termal Sağlık Hizmetleri Limited Şirketinin işbu dosyaya taraf olarak eklenip ödeme emrinin gönderilmesi istenildiğini, icra müdürlüğünce taleplerinin reddedildiğini belirterek icra müdürlüğünce verilen 21.02.2022 tarihli kararın kaldırılmasına, talepte yer alan dosya hesabı istemi ile taraf olarak eklenmesi istenilen yeni kiracı borçluya ödeme emri gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Karşı taraf devralan borçlu şirket vekili cevap dilekçesinde ; mülkiyeti … İl Özel İdaresine ait taşınmazın taraflarınca devir alınarak kira sözleşmesinde kiracı konumuna gelindiğini, dosya hesabının yapılarak ödeme emrinin taraflarına tebliğ edilmemesinde taraflarının bir kusuru bulunmadığı gibi ilgili işlemin yapılmaması nedeniyle doğabilecek zararlardan icra memurunun sorumlu olduğunu belirterek aleyhlerine yargılama gideri ile vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesini istemiştir.

2.Karşı taraf devreden borçlu …’a dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edilmiş olmakla tarafça dosya kapsamında cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; şikayetçi vekilinin sunmuş olduğu encümen kararı ve kira sözleşmesine göre …’nin, … Medikal …’ın borcunu devraldığı ve yine borcu devralan şirket ile İl Özel İdaresi arasında dış üstlenme sözleşmesi yapıldığı, her ne kadar icra takibinde taraf değişikliği mümkün değil ise de bazı istisnai hallerin mevcut olduğu, borç üstlenme sözleşmesinin de bu istisnai hallerden biri olduğu, bu durumda eski borçluya karşı takibe devam edilemeyeceği anlaşıldığından icra müdürlüğü işleminin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle şikayetin kabulü ile takip dosyasından 18.02.2022 tarihli talebin reddine ilişkin 21.02.2022 tarihli icra müdürlük kararının kaldırılmasına, … Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin taraf olarak eklenmesine ve yapılan dosya hesabı doğrultusunda yeni kiracı borçluya ödeme emri gönderilmesine, İcra Müdürlüğü tarafından mevcut ödemeler doğrultusunda dosya hesabı yapıldığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde karşı taraf devralan borçlu şirket vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Taraflarınca devralınan borca ilişkin mevcut kiralarının alınmaması ve kiranın tenzili talepli davanın … Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde açılmış ve halen derdest olduğu, bu dosyanın bekletici mesele yapılması gerektiği, ancak mahkemenin bu hususa riayet etmeden karar verdiği, ödeme emrinin yeni dosya borçlusu olarak gösterilen kişiye tebliğ edilmesi işleminin usulsüz olduğu, tarafları aleyhine icra takibi yapılması isteniyorsa gerekli harcın icra dairesine yatırılması suretiyle yeni bir takip açılması gerektiği, aksi halde tek bir harç ile birden fazla borçlu üzerine gidilmesi sonucunun doğacağı ileri sürülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ; takip borçlusu … ile takibe taraf olarak eklenilmesi istenilen … Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında devir sözleşmesi imzalandığı, yine şikayetçi alacaklı taraf ile borcu devralan şirket arasında dış üstlenme sözleşmesi düzenlendiği görülmekle her ne kadar icra takibinde taraf değişikliği mümkün değil ise de, bazı istisnai hallerin mevcut olduğu, borç üstlenme sözleşmesinin de bu istisnai durumlardan biri olup, bu durumda eski borçluya karşı takibe devam edilemeyeceği anlaşılmakla icra memur işleminin hukuka uygun olmadığı, yine kira uyarlama davalarının icra hukuk mahkemesinde görülen dava ve şikayetler yönünden bekletici mesele yapılamayacağı gerekçeleriyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde karşı taraf devralan borçlu şirket vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
İstinaf dilekçesindeki itiraz sebeplerinin aynen tekrar edildiği görülmektedir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, şikayetçi alacaklı tarafından icra dairesine yapılan dosya hesabı istemi ile taraf olarak eklenmesi istenilen yeni kiracı borçluya ödeme emri gönderilmesine ilişkin talebin reddine yönelik icra memur muamelesini şikayet istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1., 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, …

2., Alacaklı takip talebinde borçlu olarak göstermiş olduğu kişiyi (tek taraflı olarak) değiştirip, yerine yeni bir borçlu koyarak, takibe bu yeni borçluya karşı devam edemeyeceği gibi, müşterek borçlulardan birine karşı başlamış olduğu bir icra takibini, diğer müşterek borçlulara teşmil de edemez. Her iki halde de alacaklının yeni borçluya (veya müşterek borçluya) karşı ayrıca takip yapması gerekir. Ancak bazı özel(istisnai) hallerinde, takip sırasında borçlunun değişmesi mümkündür. Bu istisnai hallerinde, yeni borçlu eski borçlunun huki durumuna geçer ve takibe kaldığı yerden yeni borçluya karşı devam edilir; misaller: Alacaklı ile borç yüklenen kişi ( yeni borçlu) arasında yapılan borç üstlenme(dış üstlenme) sözleşmesi( YBK m.196) ile, eski borçlu( takip borçlusu) borcundan kurtulur. Bu nedenle, takibe eski borçluya karşı devam edilemez. Yeni borçlu, eski borçlunun yerini aldığından alacaklının icra takibine (kaldığı yerden) yeni borçluya karşı devam edebilmesi gerekir. Borçlunun ölümü halinde, icra takibine miras ortaklığına (terekeye) veya mirasçısına karşı devam edilir( m.53,II,III) ( İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Prof. Dr. …, İkinci Baskı, syf.169)

3., Dış Üstlenme Sözleşmesi; borcun borçludan üçüncü kişiye geçişinin, alacaklı ile borcu üstlenecek olan arasında yapılan bir sözleşme ile sağlandığını, buna da kanunun “dış üstlenme sözleşmesi” dendiğini, borcun, dış üstlenilmesiyle, borçlu sıfatını devraldığı için, önceki borçluyu borçtan kurtararak onun malvarlığının pasifini azaltmak suretiyle ona bir kazandırmada bulunmuş olur. Dış üstlenme sözleşmesinin yapılması ile bu sözleşmenin konusunu oluşturan borç, borcu üstlenen kişiye geçer. Borcun dış üstlenilmesinden sonra borçtan kurtulan eski borçluya karşı alacaklı artık hiçbir talep yöneltemez. Borcun geçtiği kişinin (yeni borçlunun) bu borcu ihlal etmesi, ortadan kaybolması ödeme güçlüğü içine düşmesi sebebiyle veya diğer herhangi bir sebepten dolayı alacaklının eski borçluya başvurması mümkün değildir. Onun tek muhatabı artık yeni borçludur( Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt-2, Prof.Dr. M…. ve Prof.Dr. M…., 14. Bası, syf. 610 vd.)

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup karşı taraf devralan borçlu şirket vekili trafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken 179,90 TL temyiz harcından evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.