YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/9401
KARAR NO : 2023/2085
KARAR TARİHİ : 28.03.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki 150/c şerhinin kaldırılması nedeni ile alınması gerekli tahsil harcı oran ve miktarına ilişkin şikayet nedeni ile yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin kabulü ile 150/c şerhinin harçsız kaldırılmasına karar verilmiştir.
Kararın davalı alacaklı ve 3. kişi Gelir İdaresi Başkanlığı vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile müdürlük işleminin iptaline %11,38 oranında tahsil harcı alınarak 150/c şerhinin kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı borçlu ve davalı 3. kişi Gelir İdaresi Başkanlığı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı borçlu vekili dava dilekçesinde; takipten vazgeçme nedeni ile … İnş…A.Ş.’nin tahsil harcı sorumluluğunun sadece ipotekten dolayı takip yapılan taşınmazın ipotek miktarı ile sınırlı olduğunu, ayrıca davalı alacaklı tarafça süresinde satış istenmediğinden müvekkili ipotek borçlusu şirket açısından takibin düştüğünü, bu nedenle İcra Müdürlüğünden 23.11.2021 tarihinde takibin satış istenmediği gerekçesi ile düşürülmesi ve tapudaki 150/C şerhinin harçsız olarak kaldırılmasının talep edildiğini, fakat İcra Müdürlüğünün 22.11.2021 tarihli kararı ile ipotek bedeli de aşılarak dosya borcu 7.965.000,00 TL’nin tamamı üzerinden %11,38 oranında 891.404,62 TL harcın ödenmesi karşılığında şerhin kaldırılmasına karar verildiğini, ödeme emrinin müvekkiline tebliğ edildiğini ve satışın istenmediğini, satış istenmiş olsa bile satış işlemlerine geçilmediğini, bu durumda 492 Sayılı Harçlar Kanununa ekli (1) Sayılı Tarifenin B/I-3.fıkrası gereğince “Ödeme veya icra emrinin tebliği üzerine hacizden evvel ödenen paralardan (Yüzde 4,55)” oranında harç alınması gerektiğini, haricen tahsil (vazgeçme veya feragat) durumunda ise bu harç oranının yarıya düşeceğini, somut olayda uygulanması gereken harç oranı %4,55 olup, davalı alacaklı tarafça haricen tahsil bildiriminde bulunulduğu için bu oranın yarıya düşeceğini ve %2,27 oranında harç alınması gerektiğini, İcra Müdürlüğünün adeta taşınmaz satılıp tahsil edilmiş gibi %11,38 oranı üzerinden harç alınması yönündeki kararının yerinde olmadığını belirterek 29102 ada, 2 parsel 36, bağımsız bölüm numaralı taşınmaz üzerindeki 150/C şerhinin harçsız olarak kaldırılmasını, aksi kanaat halinde ise müvekkilinin ipotek borcu miktarı olan 1.350.000,00TL üzerinden %2,27 oranında tahsil harcı alınması karşılığında 150/C şerhinin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekilince cevap dilekçesi sunulmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ; icra emrinin borçluya 28.04.2016 tarihinde tebliğ edildiği, alacaklı tarafından 19.01.2017 tarihinde satış talebinde bulunulduğu, 2018 yılında satış avansı yatırdığı, bu nedenle satış talebinin yasal süresinde olmadığı, taşınmaz üzerindeki haczin düştüğü, TMK’nın 887. maddesi gereğince ipotekli taşınmazın maliki borçtan şahsen sorumlu değil ise de, alacaklının ödeme isteminin ona karşı etkili olmasının bu istemin hem borçluya hem kendisine karşı yapılmış olmasına bağlı olduğu, borçlu ve ipotekli taşınmazla yükümlü kişi arasında zorunlu takip arkadaşlığı bulunmasına rağmen ipotekli taşınmaz maliki aynı zamanda kefil değilse borcun tamamından şahsen sorumlu değil, ipotekli taşınmaz üzerindeki ipotek bedeli ile sınırlı sorumluluğu olduğu, alacaklı vekilinin davacı lehine haricen tahsil bildiriminde bulunduğu, ancak bundan evvel süresinde satış istenmemesi nedeniyle taşınmaz üzerindeki haczin düştüğü, davacının dosyadaki diğer hacizlerle ilgili sorumluluğu bulunmadığı, bu nedenlerle tahsil harcı alınmaksızın taşınmaz üzerindeki 150/C şerhinin kaldırılması gerektiği gerekçesi ile şikayetin kabulü ile 150/C şerhinin harçsız kaldırılmasına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı alacaklı ve 3. kişi Gelir İdaresi Başkanlığı vekillerince tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı alacaklı banka vekilince; mahkeme gerekçesinin aksine 16.01.2017 tarihinde taşınmazın satışının talep edildiğini, aynı gün satış avansı açıklaması ile 300,00 TL avansın yatırıldığını, yatırılan masrafın yetmeyeceğinin sonradan anlaşılması hâlinde bunun tamamlanmasının istenebileceğini, her ne kadar İcra Müdürlüğünce dosyanın takip çıkışı üzerinden tahsil harcı talep edilmesi hukuken doğru olmasa da haczin/takibin düştüğü gerekçesi ile karar tesis edilmesinin müvekkili banka yönünden haksız sonuçlara sebebiyet verebileceği iddiası ile kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı 3.kişi Gelir İdaresi Başkanlığı vekilince; 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 2 nci maddesinde sinden bahisle mahkeme kararının tahsil harcına ilişkin kısmının kaldırılmasını ve icra dairesi kararının harca ilişkin kısmının onanmasına karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; icra emrinin borçluya 28.04.2016 tarihinde tebliğ edildiği, süresi içinde 16.01.2017 tarihinde taşınmazların satışının talep edildiği ve aynı gün satış avansı açıklaması ile 300,00 TL avansın yatırıldığı, az da olsa satış avansının yatırılmış olması halinde usule uygun satış talebinin yapılmış sayılacağı, bu durumda mahkemenin süresi içinde satış avansı yatırılmadığından haczin düştüğü yönündeki değerlendirmesinin yerinde olmadığı, dosyada gelinen aşamada alacaklı tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine konu taşınmazlardan biri ihale edilerek paraya çevrildiği, dosyanın kalan bakiyesi için şikayetçi borçluya ait taşınmazın satışı aşamasında alacaklının haricen tahsil beyanı üzerine %11,38 oranında tahsil harcı alınmasına karar verildiği, tahsil harcının %11,38 oranında uygulanması için tüm taşınmazların değil taşınmazlardan birinin satılmasının yeterli olduğu , ancak … ili, … İlçesi, Karakusunlar 29102 ada 2 parsel 36 bağımsız bölüm numaralı taşınmazın ipotek akit tablosunun incelenmesinde ipoteğin limit ipoteği olarak kurulduğunun anlaşıldığı, TMK’nın 851. ve 881. maddelerinde ifadesini bulan muhtemel bir alacağın teminatı olarak tesis edilen üst sınır (limit) ipoteğinde borcun ulaşacağı miktar belirsiz olduğundan taşınmazın ne miktar için teminat teşkil edeceğinin ipotek akit tablosundaki limitle sınırlandırıldığı, bu durumda alacaklıya limit miktarı kadar ödeme yapılabileceğinden tahsil harcının da limit miktarı olan 1.350.000 TL üzerinden %11,38 oranında alınması gerektiği, İcra Müdürlüğünün 150/c şerhinin kaldırılması için dosya borcu 7.965.000,00 TL’nin tamamı üzerinden tahsil harcı alınmasına yönelik işleminin yerinde olmadığı, mahkemece şikayetin kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde sonuca gidilmesinin usul ve yasaya uygun bulunmadığı gerekçesi ile davalı alacaklı vekilinin istinaf talebinin esastan; davalı … vekilinin istinaf talebinin ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı borçlu ve davalı 3. kişi Gelir İdaresi Başkanlığı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı borçlu vekilince, % 2,27 oranında tahsil harcı alınmak sureti ile 150/c şerhinin kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği iddiası ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.
Davalı 3. kişi Gelir İdaresi Başkanlığı vekilince; kararın 1.350.000 TL üzerinden %11,38 oranında tahsil harcı alınmasına dair kararın bozulmasına, icra dairesi kararının harca ilişkin kısmının aynen onanmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık ipotekli taşınmazlardan biri üzerindeki 150/c şerhinin kaldırılması nedeni ile alınması gereken tahsil harcı oranı ve miktarının belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
2004 sayılı İİK 150/c, 59, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli1 sayılı tarife B/I-3
3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı borçlu ve davalı … vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 2004 sayılı Kanun’un 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Alınması gereken 179,90 TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz eden davacı/borçludan tahsiline, davalı/3. kişiden harç alınasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
28.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.