YARGITAY KARARI
DAİRE : 13. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/3067
KARAR NO : 2007/7404
KARAR TARİHİ : 24.05.2007

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının bozmaya uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı, davalı firmadan 10.1.2000 ila 10.5.2001 tarihleri arasında satın aldığı tıbbi malzeme bedelinin ödeme aşamasında genel müdürlüğün … vermemesi üzerine ödemenin yapılamadığını, ancak davalının verdiği 9.1.2001 tarihli taahhütname ile ilerde tesbit edilecek fiyat farkı ile fatura bedeli arasında oluşacak fiyat farkını döviz cinsinden karşılığını ödemeyi taahhüt etmesi üzerine ödemede bulunulduğunu, sonradan malzemelerin protokole esas fiatları belirlenerek döviz cinsinden oluşan fiat farkının talebe rağmen ödenmediğini bildirerek 22.544,27 … Dolarının dava tarihindeki karşılığı olan 33.996.759.160 TL nin karar tarihindeki lehe oluşacak kur farkı ile birlikte herbir faturanın ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı,taahhütname ile 1.1.2000 ila 31.12.2000 tarihleri arasında teslim ettiği koroner stent-angioplasti balon kateter-monorail balon kateter ile ilgili olarak ileride protokol yapılması halinde oluşacak fiyat farkını taahhüt ettiğini,ancak protokol yapılmadığını,taahhütname kapsamında yer almayan teslimler olduğunu ve talebin 2002 tarihli fiyat tesbiti ile fark istenmesinin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, taraflar arasında protokol yapılmadığı,teslim tarihindeki uygulamaya göre % 10 eksiği ile verilen tıbbi malzeme bedelleri için 2001 yılında verilen taahhütnamenin 2002 yılındaki fiyat tesbiti bakımından davalıya bir yükümlülük getirmediği, taahhütname tarihi ile fatura tarihleri arasında protokol yapılması halinde oluşacak fiyat farkının ödenmesinin taahhüdünün amaçlandığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş,hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara,kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Davalının 10.1.2000 ila 15.4.2000 tarihleri arası 19 adet fatura ile taahhütname kapsamında stent ve kateter satıp teslim ettiği tıbbi malzemelerle ilgili olarak 9.1.2001 tarihli taahhütname ile özetle…1.1.2000 ila 31.12.2000 tarihleri arasında teslim dilen stent ve kateter ile ilgili olarak ,genel müdürlükçe belirtilen protokol fiyatlarının üzerinde kalması halinde ,kurum aleyhine oluşacak fiyat farklarını döviz cinsinden ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği…yazılıdır.Davacı bu taahhütnameye göre 2002 yılı fiyat tesbiti dikkate alınarak 16.7.2004 tarihli yazı ile 22.544 … Doları tutarlı fiyat farkı alacağının ödenmesini talep etmiş,davalı ise protokol düzenlenmemesi ve 2002 yılı için bir taahhüdü bulunmaması,satış tarihindeki genelgelere uygun olarak % 10 eksik fiyatı ile teslim etmesi nedeniyle fiyat farkı talebinin yersiz olduğunu savunmuştur.Dosya içinde yer … kurum uygulamaları ve yönetmelik ve genelgelere göre,davacı kurum tarafından tıbbi malzemelerin temininde ,yapılan suiistimaller nedeniyle zarara uğratılması nedeniyle ihale usulü yanında acil haller ve işin özelliği gereği kurum menfaatlerinin daha iyi gözetileceği düşüncesi ile pazarlık usulü alımlarda yönetmeliklerle,kurum genelgelerine uyularak alım yapılması bildirilmiştir.Bu genelgelere göre,1994 yılından itibaren,firmalarla protokol adı altında fiyat anlaşmaları yapılarak, düzenli hale gelen ve denetlenebilen sabit protokol fiyatları üzerinden taahhütnameli satış yetkisi verilerek firmalardan alım yapılmış,piyasaya yeni firmalar katılması ve fiyatların değişkenliği karşısında yeni firmalarında katılımını sağlamak için 1.5.1998 tarihli genelge hükümlerine göre taahhütnameli satış uygulamalarına geçilerek,kurumla protokol yapan ve bayilik belgesi olan firmalardan tıbbi malzeme alınması ve satış fiyatı ile yapılacak protokol fiyatları arasındaki fiyat farkının da ödeneceğine ilişkin taahhütname de alınması sureti ile alım usulü benimsenmiştir.Yine 22.12.1999 tarihli genelgeye göre ,kurumun acil tıbbi malzeme ihtiyaçları için protokol yapılmayan firmalardan da alım yapılabileceği,bu durumda alım fiyatının aynı malzeme hakkında evvelce yapılan protokollerle belirlenen fiyatlarından % 10 eksiği ile ve fiyat farkı için taahhütname alınmak suretiyle alım yapılabileceği bildirilmiştir. Yine 7.2.2000 tarihli genelgeye göre de 2007/3067-7404
fiyatların düştüğü gözlemlenerek iptal edilen 1994 tarihinde uygulanmaya başlanan eski protokol fiyatları üzerinden % 30 eksiği üzerinden malzeme alımının yapılacağı,düşme eğiliminde olan tıbbi malzeme bedellerinin fiyatlarının tesbitinde … sağlanması ve kurum menfaatlerinin korunması amacıyla çıkarılan 18.11.2002 tarihli genel yazı içeriğindeki esaslara göre tüm malzemelerin fiyatları tesbit edilerek ,geriye dönük olarak da uygulanması gerektiği bildirilmiştir.Davacı kurum az yukarıda özetlenen uygulamalara göre 11.1.2000 ila 15.4.2000 tarihli 19 fatura ile protokol yapılmayan davalı firmadan alım tarihinde yürürlükte olan 22.12.1999 tarihli genelgeye göre önceki protokol fiyatlarının % 10 eksiği bedel karşılığı malzemeleri teslim almış,taahhütnamenin unutulması üzerine ,davalı firma, 9.1.2001 tarihli taahhütname ile, 1.1.2000-31.12.2000 tarihleri arasında teslim ettiği tıbbi malzemeler için fiyat farkı ödemeyi kabul etmiştir.Davacı kurum yetkililerince protokol yapılmaksızın malzeme satın almaları mümkün değilken ,acil hallerde ve ancak taahhütname alınmak suretiyle malzeme alımı yetkisi tanınmıştır. Taahhütname içeriğinde genel müdürlükçe belirlenen protokol fiyatlarından yüksek olması halinde fiyat farkı ödemeyi taahhüt ettiğine göre,davalı firma ile protokol yapılarak belirlenecek fiyatlar değil,genel müdürlükçe tesbit edilecek fiyatlarla satış fiyatı arasındaki kurum aleyhine oluşan fiyat farkının tahsili amaçlanmıştır.Zira taraflar arasında alım satım ilişkisi devam ederken dahi 7.2.2000 tarihli genelge ile % 30 indirim bedeli üzerinden alım yapılacağı düzenlenmiştir.Dava konusu fiyat farkına esas 18.11.2002 tarihli genel yazı içeriği ve ekleri incelendiğinde,sadece 2002 tarihi itibarıyla değil, geriye dönük olarak ve her bir yıl itibarıyla alım satımlar taranarak yurt genelinde,diğer kurumların alımlarıda incelenerek fiyat tesbitine gidildiği kaldı ki 7.3.2002 tarihli kurum yönetim kurulu kararı ile,10.5.2002 tarihinden itibaren taahhütnameli satış usulü terk edilerek ihale suretiyle ve alım satım işlemleri yönetmeliğine göre tıbbi malzeme alma usulüne geçilmiştir.Buna göre,davalı firma, taahhütname tarihinden daha sonraki bir tarihte davacı kurumun genel müdürlüğünce belirlenecek fiyatlar ile satış fiyatları arasında oluşacak fiyat farkını ödemeyi taahhüt ettiğinden,fiyat farkı oluşup oluşmadığının tesbitinin mahkemece yapılması gerekmektedir. Taraflardan bu konuda delilleri sorulup,malzemelerin ayrıntılı alış ve satış faturaları getirtilip, az yukarıda değinilen genelgeler,genel yazılar değerlendirilerek,emsal alım satımlar, kurumun başka firmalardan yaptığı aynı nitelikli malzeme alımına ilişkin uygulamalarıda araştırılarak, davalının taahhütname vermekle birlikte, davacının da fiyat farkı tesbitinde,kurumun genelgeleri,genel yazıları,yasal mevzuat çerçevesinde ve hak ve nesafet kuralları gözetilerek fiyat tesbiti yapmakla yükümlü olduğu da gözetilerek konusunda uzman bilirkişi heyetinden taraf ve Yargıtay denetimine açık rapor aldırılarak,hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
SONUÇ: Yukarıda1.bentte açıklanan nedenle davacının sair temyiz itirazlarının reddine,2.bentte açıklanan nedenle kararın davacı yararına BOZULMASINA, 24.5.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.