YARGITAY KARARI
DAİRE : 13. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/518
KARAR NO : 2007/5683
KARAR TARİHİ : 19.04.2007
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
K A R A R
Davacı ,davalı ile yaptığı 10.5.1996 tarihli sözleşme ile 200 adet Holstein ırkı damızlık gebe düve satımı sözleşmesi yapıldığını ve karantina süresi beklenmeden hayvanların davalıya teslim edildiği halde 409.600 Alman Markı satış bedelinden 390.711 Alman Markının ödenmesi nedeniyle bakiye satış bedelinin ve sözleşmedeki cezai şartın tahsiline,ayrıca haksız olarak paraya çevrilen teminatında tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı, davacıya edimini yerine getirmemesi nedeniyle öncelikle borcunun olmadığını,sözleşme hükümlerine göre ölen ,yavru atan,kısır çıkan hayvanlar için tazminat ödenmesinin kararlaştırıldığını,karantina süresine ait bakım giderlerininde ödenmediğini bildirerek toplam 169.168 Alman Markı alacağının olduğunu savunarak,davacının alacağından takas ve mahsubuna karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece davanın kısmen kabulü ile 18.889 Alman Markının temerrüt tarihinden itibaren faiziyle tahsiline,1.500 YTL teminatın dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile tahsiline karar verilmiş,hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara,kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Davacı davalıya satıp teslim ettiği hayvanların bakiye satış bedeli ile geç ödeme nedeniyle cezai şartın ve haksız olarak nakte çevrilen teminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ise davalının sözleşme ile kararlaştırılan karşı edimlerinin yerine getirilmemesi nedeniyle takas ve mahsup definde bulunmuştur.Mahkemece davalının takasa konu alacağının olmadığı gerekçesi ile takas ve mahsup defi talebi reddedilmiştir.Öncelikle davalıya 25.4.1997 tarihinde tebliğ edilen dava dilekçesi ve duruşma günü tebligatının incelenmesinde “…aynı çatı altında birlikte oturan yeğenine…tebliğ edildi.”şerhi taşıması nedeniyle tüzel kişilerin yetkili temsilcilerine veya bulunmamaları halinde memurlarına tebligat yapılması gerekirken yazılı şekilde sıfatı bulunmayan kişiye yapılan tebligat geçersiz olup ,tebligat yapılan tüzel kişinin temsilcisinin beyan ettiği öğrenme tarihinin tebligat tarihi olarak esas alınması gerekir.( Tebligat Kanununun 12.ve 13. mad. ,aynı konuda tüzüğün 17.-18-51.mad)Buna göre davalının 6.5.1997 tarihli cevap dilekçesi ve içeriğindeki takas ve mahsup definin yasal süresinde ileri sürüldüğünün kabulü gerekir.Taraflar arasındaki sözleşmenin dava konusu uyuşmazlığa ilişkin ana başlıklarının incelenmesinde; 2.i maddesinde karantina uygulanmasına ilişkin esaslara uyulması,4.b maddesinde alıcının ödeneğinin bankaya bloke edildiği tarihten itibaren 45 gün içinde hayvanların teslim edileceği,4d maddesinde,teslim tarihinden itibaren üç gün içinde bedelin ödenmesi,4.b maddesinde,teslimden itibaren satıcının hayvanları bir ay süre ile her türlü zarara karşı sigorta ettirmesi ,bu sürede ölüm halinde hayvan bedelinin tamamı ,yavru atmada %25’i ,kısır çıkma halinde ise yerine hayvan verilmesi veya bedelinin ödenmesi,4.k maddesinde,satıcının yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde en az yedi gün süreli ihtar gönderilerek sözleşmeye uygun davranılmasının istenmesi aksi halde cezai şartlara ilişkin haklar … kalarak teminatın gelir kaydedilmesi ve satıcı tazminatından mahsup edilememesi hükümlerinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.Davacı satıcının ,karantina süresini ve paranın bankaya bloke edilmesini beklemeden hayvanları 27.6.1996 tarihli taahhütname ile davalıya 27.6.1996 tarihinde teslim ettiği ve aynı tarihten itibaren bir ay süre ile Başak Sigorta AŞ.nezdinde teslim ettiği hayvanları sözleşmeye göre sigorta ettirdiği,davalının da satış bedelinin bir kısmını 23.8.1996 tarihinde 390.711 Alman Markı olarak ödediği taraflar arasında ihtilaflı değildir. Davalı 2007/518-5683
takas ve mahsup define konu alacağını ispatlamak için davacı ile yazışmalarını, bir kısım veteriner hekim raporları ile ilçe tarım müdürlüğü tutanaklarını ayrıca sigorta şirketinin kayıtlarını delil olarak göstererek 19 adet yavru atma,3 ölü,iki kısır çıkma vakası nedeniyle 19.960Alman Markının sözleşmenin 4.b maddesine göre ödenmesi gerektiğinden davacının alacağından takas ve mahsubuna karar verilmesini talep etmiştir.Dosyaya ibraz edilen sigorta şirketi kayıtlarından dava konusu hayvanlar nedeniyle davacıya, 21 kişiye ait düve için 801.333.802 TL ödeme yapıldığı görülmüştür.Bu ödenen sigorta bedelinin davalı alıcıya ödendiği de ispat edilemediğine göre mahkemece sözleşmenin 4.b maddesindeki tazminat kapsamına giren ölen,yavru atan,kısır çıkan hayvanlara ilişkin taraf delilleri toplanıp özellikle sigorta şirketinin bu sözleşme kapsamındaki düvelere ilişkin olarak davacıya yaptığı ödemelerin tarihi,miktarı,ödeme sebebine ilişkin kayıtlarının dosyaya celbi sağlanarak değerlendirilmesi ile davalının takas ve mahsup defi kapsamında kalan alacağının olup olmadığının tespiti ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken,eksik inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.Yine davalının takas ve mahsup edilecek alacağının mevcut olup olmadığının az yukarıda izah edilen şekilde araştırma yapılarak,mevcut olduğunun anlaşılması halinde,sözleşmenin 4.k maddesinde kesin teminatın gelir kaydedilmesine ilişkin kararlaştırmanın uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığının da mahkemece değerlendirilmesi gerekirken,izah edilen hususlar gözetilmeksizin yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
SONUÇ: Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenle davalının sair temyiz itirazlarının reddine ,2.bentte açıklanan nedenle kararın davalı yararına BOZULMASINA,peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden tarafa iadesine, 19.4.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.