YARGITAY KARARI
DAİRE : 13. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/7667
KARAR NO : 2007/12390
KARAR TARİHİ : 25.10.2007
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
KARAR
Davacı, … Kurumuna kayıtlı, tarım işçileri için aracı belgesi bulunduğunu, davalılara ait 185 dönüm tarlada bulunan 1. el pamuk ürünün toplanması için işçi temin etmek üzere davalılarla anlaştığını, temin ettiği yaklaşık 60 adet işçi ile toplam 62.435 kg 1. el pamuk ürününü topladıklarını, davalılarla anlaşmasına göre işçilerin nakliyesi ve balyacı ücretinin de davalılarca ödenmesi gerektiğini davalıların ücrete mahsuben 3.000,00 YTL ödediklerini, ileri sürerek kalan 14.652,00 YTL’nin tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalılar, davacının temin ettiği işçiler ile pamuk toplatması karşılığında sezon boyunca toplam 12.435,00 YTL ödediklerini, davacının ihtar çekmesi üzerine oturup hesaplaştıklarında 552,00 YTL daha borçlu olduklarının anlaşıldığını, ancak kendilerinin 1.000,00 YTL daha vermeyi kabul ederek bu parayı da ödediklerini, pamuk toplatma işi nedeniyle borçlarının kalmadığını savunarak davanın reddini dilemişlerdir.
Mahkemece, davacının dayıbaşı sıfatıyla davalılara ait tarlalardaki 1. el pamuk ürünü toplattığının sabit olduğu, davada istenilen miktar yönünden yazılı ispat gerekir ise de yörede dayıbaşı ile yapılan sözleşmelerin sözlü olarak yapılmasının gelenek haline geldiğinden bahisle tanık dinlenebileceği, dinlenen tanık beyanlarına göre de davacının davalılardan peyder pey paralar aldığının anlaşıldığı ve tam kanaat sahibi olmak için davacıya sorulan yemin teklifi hakkının kullanılmaması sonucu ispatlanamayan davanın reddine
karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davacı, dayıbaşı sıfatıyla davalılara ait pamuk ürünün toplanması için 200.000 TL/kg bedel, nakliye ve balyacı ücreti de davalılara ait olacak şekilde sözlü anlaşma yaptıklarını, ürünün toplatılmasına rağmen bakiye 14.652,00 YTL işçi alacağının ödenmediği iddiası ile bu davayı açmıştır. Davalı ise anlaşmanın 200.000 TL/kg değil 180.000 TL/kg bedele anlaştıklarını, davacının bildirdiği sayıda işçi getirmediğini, toplam 13.455,00 YTL ödediklerini ve borçlarının kalmadığını bildirmiştir. Mahkemece yörede dayıbaşı ile yapılan sözleşmelerinin genellikle sözlü olarak yapıldığının anlaşıldığı gerekçesiyle tanıklar dinlenmiş, tanık beyanlarına göre tam kanaat sahibi olunmadığından ve davacının yemin teklifinde bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verilmiştir. HUMK 293/4 maddesi hükmüne dayanılarak tanık dinlenebilmesi için teamül unsurunun gerçekleşmesi ve bir çevrede herhangi bir hukuki işlemin devamlı olarak senede bağlanmamasının adet haline gelmesi ve bu hususun zaman içinde herkesçe uyulmak suretiyle istikrarlı bir nitelik kazanmış bulunması ve ayrıca kamu oyunda da bu teamüle inanılmış olması gerekmektedir. Mahkemece görüşüne başvurulan … odası yazısında işveren ve işçi temsilcisi (dayıbaşı) arasında yazılı anlaşmaların yapıldığı, bu aktin son yıllarda işverenin … sonunda parayı ödememe, işçinin ise işi bitirme güvencesi vermesi açısından gelenek haline geldiği bildirilmiştir. O halde yazılı anlaşma yapılmamasının HUMK’nun 293/4 maddesi anlamında teamül haline geldiği kabul edilemez ve tanık beyanlarına dayanılarak hüküm kurulamaz. Davacının iddiasını miktar itibariyle yazılı delil ile ispatlaması gerekmekte ise de davalı yan işin yapıldığını kabul ederek bu … için toplam 13.455,00 YTL ödediğini savunduğuna göre artık ödeme iddiasını ispat yükü davalı yandadır. Davalı ödeme savunmasını ispat için tanık dinletemez. Esasen dinlenen tanıkların beyanları, davacıya yapılan ödemeyi ispatlar nitelikte değildir. Davalı delil listesinde yemin deliline de dayanmadığına göre mahkemece davalı tarafın kabul ettiği ödeme miktarı 13.455,00 YTL’den davacının ödendiğini kabul ettiği 3.000,00 YTL düşülmek suretiyle bakiye 10.455,00 YTL üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken delillerin yanlış değerlendirilmesi ve ispat yükünün ters tarafa yüklenmesi suretiyle yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
SONUÇ: 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacının diğer temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 25.10.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.