YARGITAY KARARI
DAİRE : 13. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/13539
KARAR NO : 2010/2831
KARAR TARİHİ : 09.03.2010
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki hakem tayini davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
K A R A R
Davacı, davalının sorumluluk alanı içerisinde bulunan hemzemin geçitlere, otomatik koruma tesislerinin kendileri tarafından yapıldığını ileri sürerek, tesislerin maliyet bedeli olan 258.711,01 YTL’nin fatura tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödetilmesini istemiştir.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davaya hakem sıfatıyla bakılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-3533 sayılı Mecburi Tahkim Kanununun 1.maddesi gereğince, umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyeler, sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan, adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar, 3533 sayılı mecburi Tahkim Kanununda yazılı tahkim usulüne göre halledilir. Bir uyuşmazlığın 3533 sayılı yasa hükümlerine göre bakılabilmesi için, davanın her iki tarafının da Yasanın birinci maddesinde sayılan kamu kurumlarından olması gerekir. Taraflardan birisi yasada belirtilen kamu kuruluşu değilse, davaya mecburi hakem sıfatıyla bakılamaz. Davalının 3533 sayılı yasada belirtilen kamu kurumu olduğu konusunda duraksama yoktur.
Davacı TCDD işletmesi Genel Müdürlüğü ise, 28.10.1984 tarihli 18559 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ana statüsü gereğince ve 233 sayılı kanun hükmünde kararnamenin 2. maddesinin 3. bendi ile kararnamenin ekindeki listeye göre, Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı bir kamu iktisadi teşebbüsüdür. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4.maddesine göre, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tâbi olup, Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale 2009/13539-2010/2831
Kanunu hükümlerine ve Sayıştay’ın denetimine tabi değildir. Nitekim, davalı kurumun ana statüsünün 3. maddesinin 2. ve 3. bentlerinde, kuruluşun kanun hükmünde kararnamenin ana statü hükümleri saklı kalmak üzere, özel hukuk hükümlerine tâbi olduğu, Genel Muhasebe Kanunu, Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve Sayıştay’ın denetimine tâbi olmadığı da açıkça belirtilmiştir. 5018 sayılı kanuna ekli genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerini gösteren (1) sayılı cetvelde de, TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü gösterilmemiştir. Bu durumda davacı TCDD’nin, 3533 sayılı Yasada gösterilen daire ve kuruluşlardan olmadığı sonucuna varılmaktadır. Öyle olunca, TCDD işletmesi Genel Müdürlüğü mecburi hakem yargılamasına da tâbi değildir. Her ne kadar Dairemizce önceki uygulamalarda, TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü, mecburi hakem yargılamasına tâbi olarak kabul edilmiş ise de, yeniden yapılan değerlendirme üzerine son uygulamalarda mecburi hakeme tâbi olmadığı kabul edilerek bu doğrultuda karar verilmektedir.
Açıklanan nedenlerle, somut uyuşmazlığın çözümünde hakem sıfatı ile mahallin yüksek dereceli hukuk hakimi görevli değildir. Davada görevli mahkeme, genel mahkemelerdir. Kural olarak, 3533 sayılı yasaya göre verilen kararlar, temyize tabi olmayıp, bu kararlara karşı ancak kararı veren hakeme itiraz edilebilir ise de, görev kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her safhasında re’sen nazara alınması gerekir. Bu nedenle, hakemin, görevini aşarak yazılı şekilde hüküm kurmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
2-Bozma nedenine göre davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenle hükmün BOZULMASINA, 2 nolu bent gereğince davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, 9.3.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.