YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/3095
KARAR NO : 2007/7729
KARAR TARİHİ : 19.06.2007
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 05.05.1980 gününde verilen dilekçe ile mera aidiyetinin tespiti ve muarazanın giderilmesi istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın reddine dair verilen 04.05.2006 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 19.06.2007 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Av. … ile karşı taraf davalı köy muhtarı ve vekili Av. … ile davalı … vekili Av. … geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava, meraların aidiyetinin tespiti ve muarazanın giderilmesi isteğine ilişkindir.
Davacı 486, 487 ve 458 parsel sayılı meraların kendi köylerine aidiyetinin saptanması ve davalı köy ile aralarındaki çekişmenin giderilmesi isteminde bulunmuştur. Mahkemece taşınmazların mera olduğu ve davacı köy sınırları içerisinde kaldığına dair verilen karar, mahkemenin hudutnameyi esas alarak karar vermiş olması nedeniyle 31.5.1965 tarih 4/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararından da söz edilerek, bir köyün bir başka köy sınırları içerisinde meraların bulunabileceğine değinilmiş ve dava konusu yerlerin tahsisli mera olup olmadığının araştırılması, tahsis edilmemiş ise kadim kullanım durumuna göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmuş, bu kez dava konusu yerlerin müşterek mera olduğuna karar verilmiş, ancak, dosya içerisindeki kanıtların değerlendirilmediği, köylerin kadim köy olup olmadıklarının araştırılmadığı ve usulüne uygun keşif yapılmadığı saptandığından karar yeniden bozulmuştur.
Eldeki temyize konu karar ise bu bozmadan sonra verilmiştir. Mahkeme kararına Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün 26.5.2004 tarihli yazısına göre … Köyünün kadim olduğu, davacı … Köyünün ise bu köyden ayrılarak bağımsız köy haline geldiği şeklindeki yazısını esas alarak davacı köyün kadim olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bilindiği gibi, kuruluş tarihi bilinmeyecek kadar eski olan köyler kadim köy, kuruluş tarihi tespit edilen köyler ise muhtes köy olarak tanımlanmaktadır. Kadim köyün idari yapısının değiştirilmesi birden fazla köye ayrılması halinde ayrılan köy yada köylerin hukuki statüsü somut uyuşmalığın çözümünde önem taşımaktadır. Zira, dava konusu meraların davacı … davalı köyün müşterek kullanımında olduğu kanıtlanmış, davacı köyün muhtes olduğu gerekçesi ile dava reddedilmiştir.
Devlet teşkilatında yerel yönetim yapılandırmasının yasal düzenlemelerle değiştirilmesi her zaman söz konusu olabilir. Bir mahalle köy, köy ilçe, ilçe il yapılmakta, idari sınırlar değişebilmektedir. Bir köyün idari yapılandırılmasının değiştirilerek birden fazla köye ayrılmasının yanı sıra, doğal siyasal veya ekonomik nedenlerle köyün yeri değişebilmekte, yeni bir köy ihdas edilebilmektedir. Yeni köyün ihdas edilmesi halinde kadimlikten söz etme olanağı yok ise de, bir köyün idari yapısının değiştirilmesi birden fazla köye ayrılması halinde sadece yönetim olarak önceki köyden ayrılmakta yine bir köy ihdas edilmemektedir. Yeni idari yapıya kavuşan köyün önceki kadim haklarından yararlanma hakkı da korunmaktadır. Bu durum, köylerin ilçe olması belde teşkilatının kurulması halinde dahi söz konusudur. Mahkemenin ayrılmış köy ile muhdes köy için aynı hukuki statüyü kabulü açıklanan olgular karşısında doğru değildir. Kadim köyden ayrılan köyün aynı kadimlikten yararlanacağı gözetilerek bir karar verilmesi gerektiğinden hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle davacının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 500,00YTL duruşma vekalet ücretinin davalı Yassıören Köyü Tüzelkişiliğinden alınarak davacıya verilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, 19.06.2007 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.