YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2008/15064
KARAR NO : 2009/522
KARAR TARİHİ : 22.01.2009
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 22.11.2007 gününde verilen dilekçe ile kişisel hakka dayalı elatmanın önlenmesi ve kal istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 10…2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı … tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan elatmanın önlenmesi, kal ve muarazanın giderilmesi isteğine ilişkindir.
Davacı vekili, davacı şirketin 83 ada 2 parsel sayılı taşınmazda intifa … sahibi olduğunu ve bu yerde davalı … Petrol Tic. San. ve Ltd. Şti.ye verdiği bayilik yoluyla bu hakkını kullandığını, bayisinin de … A.Ş. ile otogaz satış sözleşmesi yapmış olduğunu, kendilerinin de … A.Ş. ile 02.01.2001 tarihli çerçeve sözleşme düzenleyerek otogaz satış sözleşmesi süresi sonuna kadar bayilerinde otogaz satışı yapılmasına … verdiklerini, ancak süre bitmesine rağmen davalıların otogaz tesislerini kaldırmadığını ve tabelaları da bulundurmaya devam ettiğini … sürerek elatmanın önlenmesine, otogaz tesisinin kal’ine ve taraflar arasında muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı, yargılama aşamasında 10…2008 tarihli oturumda intifa hakkına konu taşınmaz üzerindeki dava konusu tesislerin kaldırıldığını, davanın konusunun kalmadığını bildirmiştir.
Davalı …Ş., aralarındaki sözleşme ilişkisinin devam ettiğini, davanın haksız açıldığını, bu nedenle reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, elatmanın önlenmesi ve kal istemine ilişkin tesislerin kaldırılması ve elatmanın sona erdirilmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı belirtilerek karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurulmuş, dava açılmasına sebebiyet verildiği belirtilerek yargılama giderlerinin davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Hükmü, davalı …Ş. temyiz etmiştir.
Dosya içeriğine göre, davacı … Ofisi A.Ş.nin 83 ada 2 parsel sayılı taşınmazda intifa … sahibi olduğu ve bu yerde davalı … Petrol Tic. ve San. Ltd. Şti.ne bayilik verdiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket, … Petrol Tic. ve San. Ltd. Şti.nin de içinde bulunduğu çok sayıda bayisine bu tip tesislerde belli bir süre için otogaz satışı izni vermiştir. Bu arada davacı, davalılardan … A.Ş. ile otogaz tesisi kurulması ve satış yapılmasına … verme anlamında bir çerçeve sözleşme imzalamıştır. Bu çerçeve sözleşme 02.01.2001 tarihli olup buna göre, bu sözleşmenin ekindeki bayi listesinde bulunan tesislerde … kardan %15 pay almak şartıyla otogaz satışına izin verilmiştir. Ekli listede yer alan tesislerden birinin de davalılardan … Petrol Tic. ve San. Ltd. Şti.ne ait olduğu anlaşılmaktadır. … Petrol Tic. ve San. Ltd. Şti. ile … A.Ş arasındaki otogaz satış sözleşmesinin 01…2000 tarihli ve 5 yıllık olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ayrıca, taraflar arasında çekişme konusu olmayan diğer bir hususta yargılama aşamasında taşınmaz üzerindeki tesislerin kaldırıldığı hususudur. Bu nedenlede mahkemenin davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurmasında bir isabetsizlik yoktur. Çekişme, davalı yanın dava açılmasına sebebiyet verip vermediği, diğer bir anlatımla yargılama giderlerinden sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Bilindiği gibi, dava devam ederken dava konusu alacağın ödenmesi, müdahaleye son verilmesi, taşınmaz mülkiyetinin davacıya geçirilmesi gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. Davanın konusuz kalması halinde artık esas hakkında yargılama yapılmasına ve karar verilmesine gerek kalmaz. Ancak mahkemenin yargılamaya devam ederek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi, haksız çıkan tarafı da yargılama giderlerinden sorumlu tutması gerekir.
Somut olayda; davacı şirketin bayisine otogaz satışına çerçeve sözleşme uyarınca 01…2005 tarihine kadar … verdiği açıktır. Ancak, 01…2005 tarihinden sonrada otogaz satışına devam edilmiş, davalılar davacıya kar payı ödemişler, davacı yan ayrıca davalı …Ş.ye LPG tesislerinde amblem ve logolarını belirginleştirmesi için ihtar çekmiş, fiili uygulama ile sözleşmenin süresiz uzatıldığı anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi bu şekilde
devam ederken davacı şirket 23…2007 tarihinde davalı …Ş.ye ihtar çekerek LPG tesislerinin kaldırılmasını istemiş, böylece 01…2007 tarihinden sonraki dönem için sözleşme ilişkisinin devam ettirilmeyeceği iradesini göstermiştir. Eldeki davada, 01…2007 tarihinden sonra 22.11.2007 tarihinde açılmış, davanın açıldığı tarihte de LPG tesislerinin davalılar tarafından kullanılmakta olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda da davalıların dava açılmasına sebebiyet verdikleri açıktır. Mahkemenin yargılama giderlerini davalılar üzerinde bırakmasında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından davalı …Ş.nin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, 22.01.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi.