YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/5117
KARAR NO : 2009/6075
KARAR TARİHİ : 14.05.2009
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
Davacı tarafından, davalılar aleyhine 27.03.2007 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 23.09.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir. Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.
Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira, geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.
Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında :
Davacı, 110 ada 6 parsel sayılı taşınmazı yararına davalılara ait 110 ada 4 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.
Davalı … davanın reddini savunmuş, diğer davalılar duruşmalara katılmamış ve savunma yapmamışlardır.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmü, davalılar temyiz etmiştir.
Zorunlu geçit hakkının az yukarıda açıklandığı gibi genel yola kadar kesintisiz kurulması şarttır. Mahkemece 110 ada 6 parsel sayılı taşınmaz yararına 110 ada 4 parsel sayılı taşınmazdan geçit kurulmasına karar verilmiş ise de, yararına geçit kurulan taşınmaz ile aleyhine geçit kurulan taşınmaz arasında 110 ada 5 parsel sayılı taşınmaz bırakılmış ve kesintisizlik ilkesi ihlal edilmiştir.
Öte yandan, geçit hakkı davacının subjektif arzularına göre değil,objektif esaslara göre belirlenmelidir. Bu bağlamda, paftasından geçit hakkı talep edilen 110 ada 6 parsel sayılı taşınmazın doğu sınırında yüzölçümü daha büyük olan 110 ada 9 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu paftasından anlaşılmaktadır. Fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi gereği, 110 ada 9 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydı getirtilerek bu taşınmazdan geçit verilip verilemeyeceğinin araştırılması gerekir.
Mahkemece, eksik araştırma ve soruşturmaya dayalı ve kesintisizlik ilkesini ihlal eder şekilde geçit kurulmasına karar verilmesi doğru görülmediğinden karar bozulmalıdır.
SONUÇ : Temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin yatırılan temyiz harcının yatırana iadesine, 14.05.2009 tarihinde oy birliği ile karar verildi.