YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2016/15336
KARAR NO : 2020/3057
KARAR TARİHİ : 11.03.2020
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı tarafından, davalı aleyhine 07.09.2015 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 09.06.2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı … vekili ve dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma isteğinin değer yönünden reddine karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Davacı, davalı … aleyhine açtığı davada, maliki bulunduğu Karşıyaka Mahallesi 121 ada 44 parsel lehine davalıya ait 121 ada 69 parselden yola ulaşabilmek için geçit hakkı kurulmasını istemiş, yargılama sırasında 121 ada 68 parsel maliki … ile 121 ada 2 parsel maliki DSİ Genel Müdürlüğü davaya dahil etmiştir.
Davalı … vekili, davanın haksız olduğunu, taraf teşkilinin sağlanmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili, 121 ada 2 parsel sayılı taşınmazın kamu hizmetine tahsis edilmiş sulama kanalı olduğunu, sulama kanalının iptali ya da şebeke sisteminin değiştirilmesinin mümkün olmadığını, özel mülkiyete konu olamayacak yerlerden olduğundan üzerinde geçit hakkı kurulamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Dahili davalı … davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece davanın kabulüne, 121 ada 44 parsel sayılı taşınmaz lehine 121 ada 2 ve 69 parsel sayılı taşınmazlardan fen bilirkişi raporu ve eki krokide 1 No’lu seçenek olarak gösterilen yerden geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.
Hükmü, davalı … vekili ve dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili temyiz etmiştir.
Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.
Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlemesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır.
Türk Medeni Kanununun 747/2. maddesi gereğince geçit isteği önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının subjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.
Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit hakkı tesisi mümkün değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.
Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilmesinin zorunlu olduğu hallerde, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.
Somut olaya gelince; mahkemece geçit irtifak tesis edilen 1 No’lu alternatifin geçtiği güzergahta DSİ’ne ait sulama kanalı bulunmaktadır. DSİ’nin sulama kanalından geçecek şekilde geçit irtifak kurulması doğru olmadığından, başka alternatifler değerlendirilmek suretiyle geçit irtifakına hükmedilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı … vekili ve dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11.03.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.