YARGITAY KARARI
DAİRE : 17. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/6598
KARAR NO : 2011/2655
KARAR TARİHİ : 24.03.2011
MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki istihkak davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı üçüncü kişi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Davacı (üçüncü kişi) vekili, Kadıköy 3. İcra Müdürlüğü’nün 2007/5207 Esas sayılı dosyasında yazılan talimat uyarınca, Ümraniye 2. İcra Müdürlüğü’nün 2007/2253 Talimat sayılı dosyasında yapılan 12.04.2007 günlü hacze konu makinenin mülkiyetinin davacı şirkete ait olduğunu, 6 aylığına borçluya kiraya verildiğini belirterek istihkak iddiasının kabulü ile haczin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı (alacaklı) vekili, takip borçlusu şirketin dava konusu makineyi fatura karşılığında satın aldığını, davacının dayandığı kira sözleşmesinin tarafının dava ve takip dışı … Ltd. Şti. olduğunu, ancak bu sözleşmenin konusunun belirsiz olduğunu, diğer borçlu …’un da mahcuzun borçlu şirkete ait olduğunu kabul ve beyan ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Davalı (borçlu …), kendisinin borçlu şirketin müdürü ve tek yetkilisi olduğu dönemde mahcuzu yurt dışından satın aldıklarını, davacının dayandığı sözleşmelerin sonradan düzenlendiğini belirtmiştir.
Davalı (borçlu … Ltd.Şti.) vekili, dava konusu makinenin mülkiyetinin üçüncü kişide olduğunu, Bulgaristan’da faaliyet gösteren … Ltd. Şti.nden kiraladıklarını, davayı kabul ettiklerini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu olmadıklarını belirtmişlerdir.
Mahkemece toplanan delillere göre: “dava konusu makine ile ilgili borçlu şirket adına fatura düzenlendiği ve ticari kayıtlarına da işlendiği, yine borçlunun adresinde ve zilyetliğinde haczedildiği“ gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı üçüncü kişi vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, üçüncü kişinin İİK’nu 96. vd. maddeleri uyarınca açtığı “istihkak“ davası niteliğindedir.
Dava konusu haciz, borçlunun iş yerinde yapılmıştır. İİK’nun 97/a maddesindeki mülkiyet karinesi, borçlu dolayısıyla alacaklı yararına olup, üçüncü kişi karinenin aksini her türlü delille kanıtlama olanağına sahiptir.
Davacı, mahcuzun borçlu şirkete kiraya verildiğini, mülkiyetin kendisinde kaldığını iddia etmekte, davalı borçlu şirket de bu iddiayı doğrulamaktadır, ancak davalı alacaklı ve davalı (borçlu) … aradaki ilişkinin kiralama değil satın alma olduğunu savunmaktadırlar.
Davacı üçüncü kişi, mülkiyetin borçluya geçmediğini kanıtlamak için adi nitelikte düzenlenmiş sözleşme ve belgeler sunmakta, ayrıca bilirkişi incelemesine dayanmaktadır.
Davacı tarafın sunduğu ve takip dışı … Ltd. Şti. ile imzalandığı anlaşılan tedarik sözleşmesinde Gabrovo Ticaret ve Sanayi Odası’nın düzenleyen ya da onaylayan birim olduğu tercüme evrakından anlaşılamamaktadır. Üçüncü kişi ve … Ltd. Şti.nin ticari kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmadığından, sunulan sözleşme ve belgelerin gerçekliği ve mahcuza uygunluğu da denetlenememektedir.
Dosyaya sunulan belgeler ve borçlu şirketin bir kısım ticari kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, davacı taraf, gümrük faturasının ve incelenen ticari kayıtların akdi ilişkiyi kanıtlamaya elverişli olmadığı gerekçesi ile itiraz etmiş, itiraz doğrultusunda davacının ticari kayıtları üzerinde inceleme yapılması için bilirkişiden ek rapor alınması kararlaştırılmış, ancak şirket yurt dışında olması nedeni ile bilirkişi ticari kayıtlara ulaşamadığı için inceleme yaptırılamamıştır.
Mahkemece, tarafların iddia ve savunmaların araştırılması, mahcuzun gerçek değerinin ve sunulan gümrük faturası kapsamında kalıp kalmadığının belirlenmesi için uzman bilirkişi eşliğinde mahallinde keşif incelemesi yapılmamıştır. Öte yandan, mahcuzla ilgili borçlu ile üçüncü kişi şirketler arasındaki temel ilişkinin niteliğinin belirlenebilmesi için (mahcuzla ilgili aylık kira ödemesi
yapılıp yapılmadığı, dava ve takip dışı … Ltd. Şti.nin üçüncü kişi ve borçlu şirketlerle kiralama ilişkisi içinde bulunup bulunmadığı, vb.) üçüncü kişi ile borçlu şirketlerin ticari kayıtları üzerinde yine alanında uzman bilirkişiler eli ile inceleme yaptırılmamıştır. Bununla birlikte, 21.09.2006 günlü gümrük faturası mahcuzun mülkiyetinin borçlu şirkete geçtiğini göstermesi açısından yeterli kabul edilerek yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
Ne var ki Yargıtay’ın kökleşmiş içtihatlarında da belirtildiği gibi fatura, akdi ilişkinin varlığını kanıtlamak açısından tek başına yeterli ve güçlü bir delil olarak kabul edilmemelidir. Nitekim gümrük faturasındaki değer de malın haciz sırasında belirlenen değerinin çok altındadır ve uygulamada gümrük faturalarının yurt dışından kiralanan eşyalar için de düzenlenip düzenlenmediği yönünde gümrük mevzuatı açısından bir inceleme ve değerlendirme de yapılmamıştır.
Belirtilen hususlar araştırılmadan, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
S O N U Ç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı üçüncü kişi vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacı 3.kişiye geri verilmesine 24.03.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.