YARGITAY KARARI
DAİRE : 19. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2006/10487
KARAR NO : 2007/4585
KARAR TARİHİ : 08.05.2007

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi
Tarih : 14.07.2006
Nosu :170-244
Taraflar arasındaki birleşen menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
– K A R A R –
Davacılar vekilleri Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’ nin 2003/170 Esas sayılı dosyasında müvekkillerinden… A.Ş. ile davalı … arasında “ süt toplayıcılığı satış sözleşmesi” nin bulunduğunu, diğer müvekkilinin hesabından toplanacak sütlere karşılık 3 adet her biri 7.000.000.000 TL bedelli çek keşide edilip davalıya verildiğini, davalının edimini yerine getirmediğini ileri sürerek çeklerden dolayı müvekkillerinin davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, % 40 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir. Alaşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’ nin 2004/120 Esas sayılı dosyasında aynı çeklerin yukarıda anılan davada davalı olan … tarafından bacanağı davalı …’ ya ciro edildiğini onun da icra takibine giriştiğini ileri sürerek müvekkilleri …Ltd. Şti.’ nin davalıya borçlu olmadığının tespitine, % 40 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiş bu dava Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’ nin 2003/170 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilerek yargılamaya devam edilmiştir.
Davalılar vekilleri müvekkillerinden …’ un teslim ettiği sütler karşılığında dava konusu çekleri aldığını, diğer müvekkillerinin ise çekleri kötüniyetli olarak devralmadığını beyan ederek davaların reddini savunmuşlardır.
Mahkemece benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu edilen çeklerin teslim edilecek sütlere karşılık avans olarak verildiği, davalı …’ un sütleri teslim etmediği, çeklerin bedelsiz kaldığı, akraba olan davalıların kötüniyetle hareket ettikleri gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, davacıların davalı …’ a borçlu olmadıklarının tespitine, % 40 kötüniyet tazminatının davalıdan tahsiline, birleştirilen davada davacı …Ltd. Şti.’ nin davalı …’ ya borçlu olmadığının tespitine, % 40 kötüniyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.
Uyuşmazlık dava konusu çeklerin davalı …’a avans olarak mı yoksa satın alınan malın bedeli karşılığı mı verildiği ve ciro yoluyla çeklere hamil olan birleşen davanın davalısı …’ nın kötüniyetli hamil olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Davacı…Ürünleri A.Ş. ile davalı … arasında süt alım satım ilişkisi bulunduğu ve çeklerin bu ilişki nedeniyle verildiği çekişmesizdir.

Esas Karar
2006/10487 2007/4585

B.K.’ nun 182/2. maddesi uyarınca aksine adet veya sözleşme mevcut değil ise satıcı ile alıcı borçları aynı zamanda ifa etmekle mükelleftir. Başka bir anlatımla aslolan peşin satıştır. Öte yandan çek bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir.
Bu nedenle davacı taraf satışın peşin satış olmadığı ve çeklerin ileride teslim edilecek mallara karşılık avans olarak verildiği yolundaki iddiasını yazılı delille kanıtlamakla yükümlüdür. İddianın belirtilen biçimde kanıtlanamaması halinde çekleri ciro yoluyla eline geçiren …’ nın kötüniyetli hamil olarak kabul edilemeyeceği de kuşkusuzdur.
Mahkemece bu yönler üzerinde durulmadan ispat külfetinin belirlenmesinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davalılar yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre öteki yönlerin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin harcın istek halinde iadesine, 08.05.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.