YARGITAY KARARI
DAİRE : 19. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/9678
KARAR NO : 2008/5593
KARAR TARİHİ : 22.05.2008
Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki karşılıklı menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı esas davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı-karşı davalılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
– K A R A R –
Davacı … Dış Tic.Ltd.Şti.vekili, müvekkilinin davalı banka ile 06.11.1995 tarihinde 1.100.000.00.-USD. limitli Genel Kredi Sözleşmesi akdettiğini, kredinin kullanılabilir duruma gelmesinden sonra davacının yurtdışı firmasından tamamı altı ay sonra ödenmek koşuluyla linyit kömürü satın alınması hususunda ticari bağlantı yaptığını, yurtdışı firmasından alınan proforma fatura ile bankaya talimat vererek kredi sözleşmesine dayalı olarak yurtdışı bankaya 26.10.1995 tarih, 1.100.000.00.-USD. bedelli, 180 gün sonra ödemeli akreditif açtırdığını, davalı bankanın açtığı akreditifin muhabir bankaya ulaşmasından sonra yurtdışı firmasının 14.11.1995 tarihli faturası ile 21.611 mt/ton linyit kömürünü … Demir Çelik limanına gönderdiğini ve tüm belgelerin akreditifi açan davalı bankaya verildiğini, malın davacının kiraladığı fiktif sahasına tahliye edildiğini, malın gemiden tahliyesinden sonra bankanın kredi sözleşmesi hilafına akreditif metninde yazılı kömürün 1.116.640.37.-USD.sini bankaya peşin yatırmasını, aksi halde kömürün ithali için gerekli vesaiki davacıya teslim etmeyeceğini bildirmesi üzerine, davacının ikrah altında bankanın talebine uymak zorunda kalıp, 28.11.1995 tarihli adi rehin sözleşmesi ile ithal konusu kömürün tamamını bankaya teslim zorunda kaldığını, rehin sözleşmesinden sonra vesaikin davacıya verildiğini ve aynı gün davacının gümrük vergilerini ödeyip malı ithal ettiğini, kömürün ithal edildiği mevsimdeki değeri ile malın davacı elinde olması halinde akreditif bedeli düşüldükten sonra 1.350.473.63.-USD. kâr edileceği halde bankanın malı rehin etmesiyle bu kârdan mahrum kalındığını, ikrah sonucu akdedilen rehin sözleşmesinin davacıyı ilzam etmeyeceğini, bunun davacının davalıya bir yıl içinde 23.10.1996 tarihinde keşide ettiği ihtarname ile bildirildiğini, aksi halde dahi yani rehin sözleşmesine icazet verilmesi halinde dahi B.K.nun 31/son maddesi uyarınca zarar ziyanın bankadan istenebileceğini, bu halde bankanın akreditif bedeli olan 1.116.640.37.-USD.yi takas ve mahsubundan sonra davacının bankadan 1.173.263.63.-USD. daha alacağı kaldığını, bu alacaktan 03.06.1997 tarihli temlikname ile davacının … Ürn. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.ye temlik ettiği 310.000.00.-USD.nin mahsubundan sonra da 863.263.63.- USD.
bankadan alacağı kaldığını belirterek, bankanın manevi baskısı ve ihrah sonucu rehin sözleşmesi ile bankaya teslim edilen ithal kömürün banka tarafından 28.11.1995 tarihinden bugüne kadar sahada bekletilmesi ve vasıflarını yitirmesine neden olunması, davacıya zamanında teslim edilmemesi nedeniyle uğranılan kâr mahrumiyeti nedeniyle davalı bankadan 2.289.904.-USD. alacağının tahakkuk ettiği, davacının bu alacağından bankanın kullandırdığı akreditif kredisinin takas ve mahsubundan sonra bankanın davacıdan başkaca alacağı olmadığının tespitini, bu suretle hiçbir hak ve alacağı kalmadığı halde bankanın davacı hakkında giriştiği … 1. İcra Müdürlüğü’nün 1997/3370-3372-3383 nolu icra takiplerinin iptaline, % 40’dan az olmamak üzere tazminata karar verilmesi ve davacının tahakkuk eden kömür bedeli ve kâr mahrumiyeti toplamından banka alacağının mahsup ve takasından kalan ve temlik senedi ile 3. kişiye temlik edilen tutarın da tenzilinden sonra kalan 863.263.63.-USD.nin 02.06.1997 tarihinden en yüksek banka faizi ile bankadan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı banka vekili, davanın reddi gerektiğini savunmuş, mahkemenin … bu dosya ile birleşen 1997/978 Esas ve 1998/13 Esas nolu dava dosyalarında bankanın … Şirketi’ne kullandırdığı kredinin ödenmemesi üzerine asıl borçlu … Şirketi ile kredi kefilleri aleyhine … 1. İcra Müdürlüğü’nün 1997/3371 ve 4069 nolu dosyaları ile giriştiği icra takiplerine vaki itiraz nedeniyle itirazların iptaline, takiplerin devamına, % 40 oranında icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dosya ile birleşen … 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1997/646 Esas nolu dosyasında davacı … … Ltd.Şti.nin banka aleyhine açtığı menfi tespit davasında bankadan kullanılan kredi nedeniyle borcun faizleri ile 303.295.-USD olduğunu, kredi sözleşmesinde … Şirketi’nin kefil olduğunu, … Şirketi ile … Şirketi’nin banka nezdinde karşılıklı olarak birbirlerine kefil olduklarını, …’nın bankadan 2.289.904.-USD alacağı olup, alacağın tahsili için … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne 1997/533 Esas no ile dava açtığını, … Şirketi’nin bankadan olan alacağının 310.000.-USD.lik kısmını 03.06.1997 tarihli temlik senedi ile … Şirketi’ne temlik ettiğini, bankaya olan borcun 310.000.-USD.den mahsubu sonunda bankadan 6.705.00.-USD. daha alacaklı olunduğunu, ancak bankanın aleyhe … 1. İcra Müdürlüğü’nün 1997/3369 ve 3371 nolu dosyaları ile 303.295.-USD.nin tahsili için haksız olarak icra takibine başladığını belirterek takas nedeniyle … Şirketi’nin davalı bankaya borçlu olmadığının tespitine, icra takiplerinin iptali ile tazminata karar verilmesi ve takas, mahsuptan sonra … Şirketi’nin bakiye 6.705.00.-USD. alacağının bankadan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava ihbar olunan Lütfi İlhan vekili, yedi emin olan müvekkiline bir sorumluluk yüklenemeyeceğini bildirmiştir.
Mahkemece iddia, savunma, birbirini teyit eden bilirkişi heyetleri raporları, toplanan delillere göre, davacı … Şirketi’nin bankaya olan borçlarını kapattığına dair belge ibraz edememesi, ibraz ettiği takas ve devir belgesinin davalı yanca kabul edilmemesi, rehin sözleşmesinin baskıya dayalı olduğuna ilişkin iddianın geçersiz olup, ikrahın B.K.nun 31. maddesinde belirlenen 1 yıllık süre içinde ileri sürülmemesi, bu suretle rehin sözleşmesinin geçerli olup, kâr mahrumiyetinden söz edilemeyeceği, bankanın kendisi hakkında her türlü riski bertaraf eden sözleşmeye dayanan işlemlerinde hukuka, sözleşmeye aykırılık olmamasına göre, mahkemenin 1997/533 Esas nolu dava dosyasında davacı … Şirketi’nin
banka aleyhine açtığı davanın reddine, … 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılan ve bu dosya ile birleştirilen 1997/646 Esas nolu dava dosyasında … Şirketi’nin banka aleyhine açtığı davanın reddine, mahkemenin 1997/978 Esas nolu dosyası ile banka tarafından davalılar …, … Tahhan, … Şirketi aleyhine açılan ve bu dosyada birleştirilen davanın kabulü ile borçluların icra takibine vaki itirazlarının iptaline, takibin aynen devamına, takip miktarı üzerinden % 40 icra inkar tazminatının borçlulardan alınıp, alacaklıya verilmesine, mahkemenin 1998/13 Esas nolu dosyası ile banka tarafından davalı … Şirketi aleyhine açtığı ve dosya üzerinden birleştirilen davanın kabulü ile borçlunun itirazının iptaline, takibin aynen devamına, takip miktarı üzerinden % 40 icra inkar tazminatının borçludan alınıp, alacaklıya verilmesine karar verilmiş, hüküm … Şirketi ve … Şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, … Şirketi ve … Şirketi vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenlerden alınmasına, 22.05.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.