YARGITAY KARARI
DAİRE : 19. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/737
KARAR NO : 2009/8554
KARAR TARİHİ : 29.09.2009

Mahkemesi :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı banka vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
– K A R A R –
Davacı vekili, davalı bankanın müşterisi olan dava dışı … Yem San.Tic.Ltd.Şti.ne vermiş olduğu çeklerin karşılıksız çıktığını, çeklerin tahsilinin mümkün olmadığını, muhatap davalı bankadan 3167 sayılı Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun’un 4814 Sayılı Kanun ile değişik 10.maddesi gereğince sorumlu olduğu miktarın ödenmesini istediğini, davalı bankanın ödemediğini, bu nedenle takip yapıldığını, davalının çek bedelinin ancak bankaya ibrazında istenebileceği gerekçesiyle takibe itiraz ettiğini, halbuki çek bedelinin ödenmesi için çekin ibrazının gerekli olmadığını bildirerek davalının itirazının iptaline, takibin devamına, % 40 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı taraf, davayı takip etmediği, duruşmalara katılmadığı gibi yazılı bir cevap da vermemiştir. Takip dosyasına verilen itiraz dilekçesinde ise 3167 Sayılı Kanun’un 4814 Sayılı Kanun ile değişik 10. maddesine göre çekin süresinde ibraz edilmesi gerektiği, ibraz anında ibraz eden hamilin bankadan ödemekle yükümlü olduğu tutarı talep etmesi gerektiği belirtilmiş ve çek aslının bankaya ibraz edilmesi halinde muhatap bankanın üzerine düşen ödemeyi yapacağı açıklanmıştır.
Mahkemece, davalı bankanın 3167 Sayılı Kanun’un 10.maddesi gereğince ödeme için ibraz edilen çeklerin kısmen veya tamamen karşılığının olmaması halinde her çek yaprağı için belirlenen miktarın hamile ödenmesi gerektiği, ibraz sırasında talep edilmemesinin daha sonra talep edilemeyeceği anlamına gelmediği gerekçeleri ile davanın kısmen kabulüne, davalı tarafın …İcra Müdürlüğü’nün 2007/6584 Esas Sayılı takibe yaptığı itirazın kısmen iptaline, 2.100.00.-YTL.asıl alacak üzerinden takibin devamına, % 40 oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı banka vekilince temyiz edilmiştir.
3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun’un 4.maddesinde 4814 sayılı Kanun ile 26.02.2003 tarihinde yapılan değişiklik uyarınca çekin karşılığının tamamen veya kısmen bulunmaması halinde bankanın ödeme yükümlülüğünün 10.maddede belirlenen sorumluluk miktarı saklı kalmak üzere,çek hesabında bulunan miktarla sınırlı olduğu, 10.maddede belirlenen miktar dahil olmak üzere kısmi ödeme halinde, çekin ön ve arka yüzünün onaylı fotokopisinin ücretsiz olarak hamile verileceği, çek hamilinin bu fotokopiyle müracaat borçlularına veya kambiyo senetleri hakkındaki takip usullerine başvurabileceği gibi Cumhuriyet Savcılığı’na şikayette bulunurken dilekçesine bu fotokopiyi ekleyebileceği ve bunu icra daireleri ile mahkemelerde ispat aracı olarak kullanabileceği, mahkemece veya icra dairesinin istemi halinde çekin aslının bu mercilere gönderileceği yasal hükme bağlanmıştır.
O halde mahkemece yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde çek asıllarının bankaya bırakılarak kısmi ödemenin talep edilmesi halinde bankanın ödeme yükümlülüğünün bulunduğu gözetilmeden yazılı olduğu şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Kabule göre de, 5411 Sayılı Bankacılık Yasası’nın geçici 13.maddesi yollamasıyla aynı yasanın 138.maddesi uyarınca davalı bankanın icra inkar tazminatıyla sorumlu tutulmaması gerekirken davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesi isabetsizdir.
SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davalı banka yararına BOZULMASINA, 29.09.2009 gününde gerekçede oyçokluğuyla, sonuçta oybirliğiyle karar verildi.
(Muhalif) (Muhalif)
KARŞI OY YAZISI
3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun’un 10.maddesine göre, muhatap banka süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her çek yaprağı için öngörülen miktarı ödemekle yükümlü bulunmaktadır. Bu yükümlülük, çekin süresinde ibrazı ve karşılığının hiç ya da kısmen bulunmaması halinde doğar.
Davacı ,davalı bankanın ödemekle yükümlü olduğu bedeli ödemediğinden aleyhine takip yaptığını , takibe itiraz edilmesi üzerine eldeki itirazın iptali davasını açtığını belirtmiştir.
Davalı banka kendisine tazminat için usulüne uygun bir başvuru yapılıp çek aslının verilmediğini savunmuştur.
TMK.nun 6. maddesine göre ve halin olağan akışı da gözetilerek, davacının çek tazminatı için bankaya usulüne uygun bir müracaatının bulunmadığının ve ayrıca ibraz sırasında bu tazminatı istemediğinin ispat yükü davalı bankada bulunmaktadır. 3167 Sayılı Yasa’nın 5.maddesinde, “çekin ibrazında karşılığının tamamen ödenmemesi veya çek hamili tarafından kısmi ödemenin kabul edilmemesi halinde, ibraz tarihi ile ödememe nedeninin çek üzerine yazılacağı ve çekin, üzerine imzası alınarak hamiline geri verileceği, çekin ön ve arka yüzünün fotokopisinin banka tarafından saklanacağı” hükme bağlanmıştır. Somut olayda anılan yasa hükmüne uygun bir işlem yapılmamıştır. 3167 Sayılı Yasa’nın 4.maddesinde yer alan düzenleme, kısmi ödemenin yapılması halinde uygulanacak işlemi göstermektedir. Olayımızda çek hamiline ödeme yapılmadığından yasanın 4.maddesi hükmünün uygulama yeri yoktur. Davalı savunmasını ispatla mükelleftir. Kaldı ki davalı banka takip üzerine dahi, çekin tasdikli suretinin verilmesi karşılığında çek aslını isteyerek yükümlü olduğu parayı ödeme imkanına sahipken, bu yola başvurmayıp itiraz yolunu seçmesi de doğruluk kuralları ile bağdaşmaz.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, sayın çoğunluğun esasa ilişkin bozma gerekçesine katılamıyoruz. Ancak 5411 Sayılı Yasa’nın geçici 13.maddesi yollamasıyla aynı yasanın 138.maddesi uyarınca davalı banka aleyhine tazminata hükmedilmemesi gerekirken yazılı şekilde hüküm verilmesi bozmayı gerektirdiğinden, esasa ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün tazminat yönünden bozulması gerektiğini düşünüyoruz.