YARGITAY KARARI
DAİRE : 19. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/9833
KARAR NO : 2012/17761
KARAR TARİHİ : 26.11.2012
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
– K A R A R –
Davacı vekili; davalılar ile müvekkili şirket arasında İstanbul ili … ilçesi,…mahallesi, Pendik-Kartal caddesi mevkiinde kain Tapuda 175 pafta,639 ada 32 parselde kayıtlı 1000 m2 yüzölçümlü ve 38 parselde kayıtlı 931 m2 yüzölçümlü taşınmazlar ve burada inşa edilmiş yada daha sonra inşa edilecek satış yeri üzerindeki müvekkili lehine olan 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edilmesi karşılığında akaryakıt bayilik sözleşmesi konusunda 30.09.2005 tarihinde protokol imzalandığını,bu protokolün akdi sırasında davalı şirketin başka bir dağıtım şirketinin bayisi olması nedeniyle protokol ve sözleşmelerin 28.09.2008 tarihinde yürürlüğe girmesinin kararlaştırıldığını, müvekkilinin protokolün 6. maddesi gereğince 750 bin USD inkişaf bedelini ödemeyi kabul ettiğini, protokolün 9. maddesinde söz konusu taşınmazlar üzerinde 1.500.000 YTL tutarında birinci derece ipotek tesis edildiğinin kararlaştırıldığını,inkişaf bedelinin davalı şirkete ödendiğini,bayilik sözleşmesinin uygulanma tarihi yaklaşmakta iken davalılara ihtarname keşide edilerek intifa hakkı tesisinin temini amacıyla 06.10.2008 günü tapuda hazır bulunmalarının istendiğini,davalıların 09.10.2008 tarihinde başka bir dağıtım şirketi lehine intifa hakkı tesis ettiklerini ve inkişaf bedelini ödeyeceklerini bildirdiklerini belirterek 750.000 USD inkişaf bedeli ile protokolün feshi dolayısıyla 2.000.000 USD cezai şart alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, beyaz üründe şimdilik 500.000 TL madeni yağda ise 1.000.000 USD kar mahrumiyeti alacağının davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili; taraflar arasında intifa hakkı tesisi vaadini içeren protokol(ön sözleşme)imzalandığını, ancak davalılardan maliklerin 09.10.2008 tarihinde başka bir akaryakıt dağıtım şirketi lehine intifa hakkı tesis ettiklerini ve bayilik lisansının EPDK tarafından verilmiş olan bayilik lisansının ortadan kalkmış olması nedeniyle ön anlaşmanın hükümlerinin yerine getirilemeyeceğinin bildirildiğini, inkişaf bedelinin ipotek borçlulara tarafından iade edileceğinin belirtilmesine rağmen ipoteğin kaldırılmadığını daha sonra Kartal 3.İcra Müdürlüğüne bedelin ödenmesi suretiyle Kartal 3.İcra Hukuk Mahkemesinde ipoteğin terkinine karar verildiğini, söz konusu protokolün ön sözleşme niteliğinde olduğunu, yapılan intifa hakkı tesisi vaadi sözleşmesinin BK nun 22/2 maddesi gereğince ön sözleşmenin geçerliliğinin esas sözleşmenin geçerlilik şartına uygun olarak yapılmasına bağlı tutulduğunu, bu nedenle ön sözleşmenin de resmi şekilde yapılması gerektiğini, resmi şekilde yapılmadığından ön sözleşmenin geçersiz olduğunu,cezai şarta yönelik davanın tüm davalılar yönünden reddi gerektiğini,inkişaf bedeli açısından ise ipotek bedeli olan 1.500.000 TL nin Kartal 3.İcra Müdürlüğünün ilgili dosyasına yatırılmış olduğundan bu bedeli davacının aldığını,kar mahrumiyeti yönünden bayilik sözleşmesine istinaden şirket dışındaki davalılara husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını, ön şartın gerçekleşmemesi halinde buna bağlı edimlerin yerine getirilmesininde fiilen İmkansız olduğunu belirterek tüm taleplerin reddine,davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece; taraflar arasında İstanbul ili Kartal ilçesi,Çavuşoğlu mahallesi, Pendik-Kartal caddesi mevkiinde kain Tapuda 175 pafta,639 ada 32 parselde kayıtlı 1000 m2 yüzölçümlü ve 38 parselde kayıtlı 931 m2 yüzölçümlü taşınmazlar ve burada inşa edilmiş yada daha sonra inşa edilecek satış yeri üzerinde davacı lehine olan 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edilmesi karşılığında akaryakıt bayilik sözleşmesi konusunda 30.09.2005 tarihinde protokol imzalandığı, davacının prokotolün 6. maddesi gereği inkişaf bedelini ödediği, davalılarca ipotek bedeli olan 1.500.000 TL nin Kartal 3.İcra Müdürlüğünün 2008/8063 esas sayılı dosyasına depo edildiği ve ipoteklerin fekki yoluna gidildiği, bu nedenle de bu alacak yönünden ve inkişaf bedeli yönünden davanın konusu kalmadığından bir karar oluşturulmasına yer olmadığına, protokolün 2. maddesinde intifa hakkı tesisinin davacı lehine 15 yıllık süre için kabul edilip ve bu intifa hakkı tesisinden itibaren bayii adayı ile akaryakıt bayilik sözleşmesinin akdedilmesi gerektiğinin belirtildiği ve sözleşmenin 3. maddesinde de 2. maddede belirtilen hususların ifasından sonra bir takım malzeme ve techizatların bayi adayına verildiğinin belirtildiği,sözleşmenin 11. maddesinde fesih halinin belirtilip 12. maddesinde feshin sonuçlarının düzenlendiği, 11. maddede bayilik sözleşmesinin herhangi bir hükmünün kısmen veya tamamen ihlal ettiği borç ve taahhütlerini yerine getirmediği taktirde fesh edileceğinin, 12/aa maddesinde ise 2.000.000 USD cezai şart ödeneceği hususunun belirtildiği, TMK nun gereğince ayni haklardan olan intifa hakkının tesisine ilişkin sözleşmenin resmi şekilde yapılması gerektiği,taraflar arasındaki söz konusu intifa hakkının tesisine ilişkin sözleşmenin resmi şekilde yapılmadığı, geçerli olmayan bu protokolün 12.2 A maddesine göre cezai şart talebinin de geçerli olmadığı,her ne kadar davacı tarafından inkişaf bedelinin verildiği, herkesin haklarını kullanmakta ve borçlarını ifade hüsnüniyet kaidelerine riayetle mükellef olduklarını MK nun 2.maddesinde belirtilmiş isede sözleşmenin geçerli olmasının da resmi şekilde yapılması hususunun kanuna dayalı olduğu , MK 795/1 maddesinde taşınmazlarda mülkiyetin kazanılması dair hükümlere intifa hakkının kazanılmasında da atıfta bulunulduğu, MK nun 706/1 maddesine göre taşınmazların mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin resmi şekilde düzenlenmedikçe geçerli olmayacağının belirtildiği,bu şekilde 30.09.2005 tarihli protokolün geçerli olmadığı ayrıca protokoldeki davalıların söz konusu taşınmazları yine aynı sektörde başka bir şirket lehine intifa hakkı tesis ettikleri ve davacının sürekli bayilik sözleşmeleri yapıp intifa hakkı tesisleri yaptıklarından dolayı geçerlilik durumunu bilmesi gerektiği, ayrıca yapılan akaryakıt bayilik sözleşmesinin yürürlüğe girmesinin de protokolün ifası şartına bağlı olduğu, protokolün geçersiz olması nedeniyle diğer talepler yönünden MK nun 2. maddesinin uygulanmasının söz konusu olamayacağı gerekçesiyle davanın konusuz kaldığına karar verilmiş hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 26.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.