YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2006/19671
KARAR NO : 2007/1474
KARAR TARİHİ : 06.02.2007
Mahkemesi :İş Mahkemesi
Davacı, ilk prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı …-kur’un diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Dava, davacının tarımsal faaliyeti nedeniyle sattığı ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başı itibariyle 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davacının 01.02.1995 tarihi ile dava tarihi olan 28.09.2006 tarihleri arasında SSK.’na tabi sigortalı olduğu süreler dışında tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.
2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 01.03.2003 tarihinde Tarım … sigortalısı olarak kayıt ve tescil 04.02.2005 tarihinde terkin edildiği, … tohum bedelinden 26.01.1995 tarihinde ilk … prim kesintisinin yapıldığı, 2003,2004 ve 2005 yıllarında da prim kesintilerinin bulunduğu, 2005 yılında 84 gün, 2006 yılında da 166 gün kısa süreli SSK’lı çalışmalarının olduğu, Ziraat Odası kaydının 21.09.2001 tarihinden itibaren devam ettiği, adına kayıtlı zirai arazilerinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Gerçekten Tarım … sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde,506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasa’nın 36 ve 10. maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım … sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise; tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve SSK’lı çalışmanın sona ermesinden sonra,2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36. maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.
Somut olayda davacının SSK’na tabi sigortalı çalışmaları kısa süreli olup sigortalılık iradesi sona ermeyeceğinden davalı Kurum’ca davacının tarım … sigortalılığının 04.02.2005 tarihi itibariyle terkin edilmesine ilişkin işlemi hatalıdır.
Mahkemece, davacının sattığı ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı 26.01.1995 tarihini takip eden ay başı olan 01.02.1995 tarihinden itibaren 31.12.1995 tarihine kadar ve kesinti ve kayıt bulunan 04.02.2005-05.06.2006 tarihleri arasındaki dönem yönünden verilen tespit kararı yerinde ise de; prim kesintisinin bulunmadığı ve tarımsal faaliyetin kanıtlanamadığı 01.01.1996-01.03.2003 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasanın 10. maddesinde belirtilen kayıtlar bulunmadığı ve tarımsal faaliyet bu madde kapsamında kanıtlanamadığı halde bu yılların soyut muhtar beyanı ve zabıta araştırmasına dayalı olarak kabul edilmesi ayrıca davacının 01.03.2003-04.02.2005 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olarak kayıt ve tescil edildiği, davalı Kurumca bu dönemle ilgili ihtilaf çıkarılmadığı halde hukuki yarar bulunmayan bu döneme ilişkin istem hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, tespite karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K’nun 438/7.maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrasının ilk bendinin tümüyle silinerek yerine, “Davanın kısmen kabulüne, davacının sattığı ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı 26.01.1995 tarihini takip eden ay başı olan 01.02.1995 ile 31.12.1995 tarihleri, kesinti ve 2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde belirtilen kayıtların bulunduğu 04.02.2005-05.06.2006 tarihleri arasında, SSK’lı çalışmalarının dışında 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım …’lu olduğunun tespitine” rakam ve sözcüklerinin yazılmasına, kararın bu düzeltilmiş şekli ile ONANMASINA, 06.02.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.