YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2008/12587
KARAR NO : 2008/21152
KARAR TARİHİ : 23.12.2008

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 24.08.1998 – 17.09.1998 tarihleri arası hariç 1.5.1993 – 31.1.2004 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi …… tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava ,davacının 01.05.1993-31.01.2004 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa’ya tabi sigortalı olduğu süreler dışında Tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine ilişkindir.
Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davacının 01.05.1993-03.08.1998 tarihleri arasında kurumca sigortalı sayıldığından bu tarihler arasındaki talebin reddine ,03.08.1998-31.01.2004 tarihleri arasında 24.08.1998-17.09.1998 tarihleri arasındaki 25 günlük 506 sayılı Yasa’ya tabi sigortalı olduğu süre dışında tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki belgelerden ,davacının 01.05.1993 tarihinde tarım … sigortalısı olarak tescil edildiği,03.08.1998 tarihinde 506 sayılı Yasa’ya tabi çalışmasının başlaması nedeniyle terkin edildiği, 24.08.1998-17.09.1998 tarihleri arasında 25 gün , zorunlu kısa süreli 506 sayılı Yasa’ya tabi çalışmaları olduğu , 01.07.2001-30.11.2001 tarihleri arasında da 506 sayılı Yasa kapsamında isteğe bağlı sigortalı olduğu ve 23.08.2004 -03.01.2005 tarihleri arasında yine 506 sayılı Yasa kapsamında kısa süreli zorunlu sigortalı çalışmalarının olduğu anlaşılmaktadır.
Gerçekten Tarım … sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasanın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım … sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve SSK’lı çalışmanın sona ermesinden sonra, 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.
Öte yandan Sosyal Güvenlik Kurumu Mevzuatımızda çifte sigortalığa cevaz verilmemiş olup çakışan sigortalılık olarak adlandırılan bu sorun isteğe bağlı sigortalılıkla zorunlu sigortalılığının çakışması halinde aslolan zorunlu sigortalılık olduğundan zorunlu sigortalılığa değer verilerek çözüme kovuşturulmuştur.
Somut olayda davacının 506 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalılığı kısa süreli olduğundan mahkemece bu süre dışlanmak suretiyle tespit kararı verilmiş olması yerindedir. Ancak davacının tarım … sigortalısı sayılması gereken 1.7.2002-30.11.2001 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa’ya tabi isteğe bağlı sigortalılığı bulunduğundan zorunlu sigortalılık olan tarım … sigortalılığına değer vererek isteğe bağlı sigortalılığın iptali gerekirse de “ isteğe bağlı sigortalılık statüsü” tarım … sigortalılığından önce tesis edildiğinden iptal edilmeyip dışlanmalıdır.
Bu durumda .davacının 03.08.1998-31.01.2004 tarihleri arasında kalan dönemde,24.08.1994-17.09.1998 tarihleri arasındaki 25 günlük zorunlu 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaları yanında 01.07.2001-30.11.2001 tarihleri arasındaki 506 sayılı Yasa kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığında dışlanması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi ayrıca dava dilekçesindeki açıklamalardan,davacının 01.05.1993-03.08.1998 tarihleri arasında kalan dönemle ilgili bir talebi olmadığı anlaşıldığı halde bu, dönemle ilgili talep varmış gibi red kararı verilerek davacı aleyhine avukatlık ücreti takdir edilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var ki bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HUMK’nun 438/7 maddesi gereğince hükmün düzeltilerek onanması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle , hüküm fıkrasının 1. ve 2. ve 5. bendinin silinerek yerine “Davacının, 24.08.1994-17.09.1998 tarihleri arasındaki 25 günlük 506 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu çalışmaları ile 01.07.2001-30.11.2001 tarihleri arasındaki yine 506 sayılı Yasa kapsamındaki isteğe bağlı sigortalı olduğu dönem dışında 3.8.1998-21.1.2004 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine ” tarih ve sözcüklerinin yazılmasına kararın düzeltilen bu şekli ile ONANMASINA, 23.12.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.