YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2008/14454
KARAR NO : 2009/12984
KARAR TARİHİ : 19.10.2009
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
Davacı murisinin, ilk kesinti tarihinden 01.01.2001 tarihine kadar tarım … sigortalısı olduğunun tespiti ile … prim borçlarını yatırması halinde ölüm aylığı bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
Davacı, mirasbırakanı…’ın ilk prim kesintisini takip eden aybaşından 01.01.2001 tarihine kadar olan sürede 2926 sayılı Yasa sigortalısı olduğunun ve prim borçlarının yatırılması halinde ölüm tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitini istemiştir.
Mahkemece, davacının mirasbırakanının 01.04.1995-01.01.2001 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa sigortalısı olduğunun ve prim borçlarının yatırılması halinde, davacıya ölüm tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar vermiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının murisinin Yozgat Şeker Fabrikası’na teslim ettiği ürünlerden 30.03.1995, 30.04.1998, 30.04.1999 ve 31.05.2001 tarihlerinde prim kesintilerinin yapıldığı, …’da sigortalı olarak tescilinin bulunmadığı, davacı tarafça ibraz edilen belgelere göre 27.10.1994 tarihinde ziraat odasına kayıtlı olduğu, … kooperatifi yazısında tarih belirtilmeksizin kayıtlı olduğunun belirlendiği, tarım kredi kooperatifi ortağı olmadığı, kadastro yoluyla edinilmiş üzerine kayıtlı tarımsal arazilerinin mevcut olduğu, muhtarlık beyanında ve zabıta araştırmasında sürekli tarımla uğraştığının belidirildiği görülmüştür.
Ölüm aylığından yararlanma koşullarının yer aldığı 1479 sayılı 41. maddesinde ölüm tarihinde en az beş tam yıl (maddedeki düzenlemenin yürürlüğe girdiği 02.08.2003 tarihinden önceki dönemde ölüm olayının gerçekleşmesi halinde üç tam yıl) sigorta primi ödemiş olan sigortalının hak sahiplerine talepleri halinde aylık bağlanacağı belirtilmiş olup ölüm tarihinde borcunun bulunmaması gerektiği vurgulanmıştır. Prim borcunun bulunması durumunda ise ancak borcun ödendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren hak sahiplerine aylık bağlanabilecektir. Öte yandan HUMK’nun 388/son ve 389. maddelerinde, verilen karar ile taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların şüphe ve tereddüt yaratmayacak şekilde açık olarak yazılması gerektiği öngörülmüştür.Yasanın açık hükmüne aykırı ve ilerde infazda tereddüt yaratacak biçimde ihtimale dayalı,”prim borcunun yatırılması halinde ölüm tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanması gerektiğinin tespitine”, şeklinde hüküm kurulması da isabetsiz olmuştur.
Mahkemece, dosyada davacıya ait nüfus tablosu ve veraset ilamı mevcut olmadığından öncelikle bu husus giderilerek davacının hak sahibi olup olmadığı ve ölüm tarihi hakkında inceleme yapıldıktan sonra Akdağmadeni Ziraat Odasına yazı yazılarak 27.10.1994 tarihinden başlayan kaydın hangi tarihe kadar devam ettiği, yine Akdağmadeni
… Ekicileri Kooperatifine de yazı yazılıp ortaklığının hangi tarihler arasında mevcut olduğu sorulup, alınacak cevaplar dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilerek sonucuna göre, yukarıdaki açıklamalar esas alınarak prim borcu ödenmiş olabileceğinden Kurumdan borcun ödenip ödenmediği sorulup, ödeme yapılmış ise ödeme tarihini takip eden aybaşından, borç henüz ödenmemiş ise davacı tarafa mehil verilerek ödemesini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanmasına tereddüt yaratmayacak şekilde karar verilmelidir.Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 19.10.2009 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Dava, davacı murisinin sattığı ürün bedelinden ilk prim kesintisinin yapıldığı tarih ile 01.01.2001 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun ve davacıya murisin ölüm tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 1479 Sayılı Yasa’nın 41. maddesindeki 3 tam yıl sigorta primi ödeme koşulunu 04.10.2000 tarihli 619 Sayılı K.H.K. 5 yıla çıkarmış ise de, anılan bu K.H.K.’de Anayasa Mahkemesi’nin 08.08.2001 tarihinde yürürlüğe giren 26.10.2000 tarihli iptal kararı ile yürürlükten kalkmıştır. Ne var ki, 24.07.2003 tarihli 4956 Sayılı Yasa’nın 21.maddesi ile 1479 Sayılı Yasa’nın 41. maddesindeki ölüm aylığı bağlanabilmesi için gerekli sigorta primi ödeme süresi 5 yıla çıkarılmıştır. Yine aynı yasanın 57/b maddesinde ölüm aylığına ilişkin bu değişikliğin 619 Sayılı K.H.K.’nin yürürlükten kalkma tarihi olan 08.08.2001 tarihinden itibaren geçerli olacağı belirtilmiştir. Ancak, 1479 Sayılı Yasa’nın 4956 Sayılı Yasa ile değişik 41.maddesinin (a) bendinin yürürlüğe giriş maddesi olan 4956 Sayılı Yasa’nın 57/b maddesinin iptali için 11.03.2004 tarihinde Anayasa Mahkemesi’ne iptal başvurusunda bulunulmuş, Anayasa Mahkemesi’nin 23.05.2005 tarihinde yürürlüğe giren 24.06.2004 gün ve E:2004/18, K:2004/89 Sayılı Kararı ile 4956 Sayılı Yasa’nın 57. maddesinin (b) bendinin, 1479 Sayılı Yasa’nın 41. maddesinin birinci fıkrasının 4956 Sayılı Yasa’nın 21. maddesi ile değiştirilen (a) bendi yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş bu karar 02.07.2005 tarih ve 5389 sayılı Yasa’nın 4.maddesi ile 4956 sayılı Yasa’nın 57.maddesinin (a) bendine “1479 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası, 19,” ibaresinden sonra gelmek üzere “21” ibaresi eklenmiş ve aynı Yasa’nın 5/b maddesi uyarınca 4.maddesinin 2.8.2003 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
Görüldüğü gibi 619 sayılı KHK’nin yürürlüğe girdiği 04.10.2000 tarihi ile 02.08.2003 tarihleri arasında “beş tam yıl” koşulu yönünden bir boşluk bulunmamakta, 04.10.2000 tarihinden sonra ölen tüm sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için beş tam yıl primi ödenmiş sigortalılık süresi bulunması gerekmektedir.
Sayın Çoğunluğun diğer bozma nedenlerine katılmakla birlikte 02.08.2003 tarihinden önce ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için “üç tam yıl” koşulunun uygulanacağı yönündeki gerekçesine katılmıyorum.