YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2008/19972
KARAR NO : 2009/694
KARAR TARİHİ : 26.01.2009
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, 13.09.1987 tarihinden itibaren SSK. Sigortalılığı dışında kalan sürelerde tarım … sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, mahkeme kararının dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Dava, davacının 13.09.1987 tarihinden itibaren SSK’ na tabi çalışmaları dışında 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım … sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davacının 26.01.1988-04.10.1988 , 14.12.1988-14.05.1989 , 14.06.1989-02.04.1990 , 31.12.1990-05.02.1991 , 31.03.1992-31.03.1994 , 23.04.1994-12.03.2007 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.
2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Gerçekten Tarım … sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasa’nın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım … sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve …’lu çalışmanın sona ermesinden sonra, 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01.01.1985 tarihinde ilk defa 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olarak tescil, 13.09.1987 tarihinde SSK’na tabi çalışma nedeniyle terkin edildiği,prim ödemelerinin bulunmadığı, 14.09.1987-26.01.1988 tarihleri arasında 127 gün,1988 yılında 70 gün,1989 yılında 30 gün,1990 yılında 260 gün,06.02.1991-31.03.1992 tarihleri arasında 412 gün ve 1994 yılında 22 gün kısa süreli ve uzun süreli olarak SSK’na tabi çalışmalarının bulunduğu,09.11.1998 tarihinde ziraat odasına kayıt olduğu, kaydının devam ettiği,04.12.1998 tarihinde Tarım Kredi Kooperatifine üye olduğu,üyeliğinin devam ettiği,09.02.2001 tarihinde Ankara … Ekicileri Kooperatifine üye olduğu ,üyeliğinin devam ettiği,babasına ait 1994 iktisap tarihli tapulu 48 dönüm taşınmazlarının bulunduğu, yeminli tanık beyanlarında davacının ihtilaflı dönemde tarımsal faaliyette bulunduğunun belirtildiği görülmektedir.
Somut olayda davacının 506 sayılı Yasa’ya tabi 06.02.1991-31.03.1992 tarihleri arasındaki 412 gün sigortalı çalışmaları kısa süreli olmayıp uzun süreli ve sürekli çalışma niteliğinde olduğundan bu çalışmasının sona erdiği 31.03.1992 tarihinden sonra prim ödemesi veya kesintisi bulunmadığından davacının 2926 sayılı Yasa’ya tabi sigortalılığı 05.02.1991 tarihinde sona ermiştir.
Mahkemece davacının 26.01.1988-04.10.1988 , 14.12.1988-14.05.1989 , 14.06.1989-02.04.1990 , 31.12.1990-05.02.1991 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine ilişkin verilen karar yerinde ise de,davacının sigortalılık şartlarını taşımadığı 31.03.1992-31.03.1994 , 23.04.1994-12.03.2007 tarihleri arasındaki dönemi kapsar şekilde tesbit kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K’nun 438/7.maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.
SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrasının 1.bendinin tamamen silinerek yerine “Davanın kısmen kabulüne, davacının 26.01.1988-06.02.1991 tarihleri arasında SSK’na tabi çalıştığı süreler dışında tarım … sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davanın kısmen reddi nedeniyle 500 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınıp davalı Kuruma verilmesine ” rakam ve sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün bu düzeltilmiş şekli ile ONANMASINA, 26.01.2009 gününde oybirliği ile karar verildi.