YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/11516
KARAR NO : 2009/13129
KARAR TARİHİ : 19.10.2009
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
Davacı, ilk kesinti tarihinden itibaren tarım … sigortalısı olduğunun tespiti ile 5763 sayılı Yasa’dan yararlandırılmasına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava davacının, ilk pirim kesintisini takip eden aybaşından itibaren tarım … sigortalısı olduğunun ve 5763 sayılı Yasa gereğince prim borçları yapılandırılmasından yararlanması gerektiğinin tesbiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulü ile, davacının 1.1.1994-31.12.1995 , 1.7.1998-31.12.1999, 1.7.2001-31.12.2001 tarihleri arası ile Tarım Kredi Kooperatifinin başladığı 21.11.2008 tarihinden 21.7.2008 tarihine kadar tarım … sigortalısı olduğunun tesbitiyle, 5763 sayılı Yasa gereği pirim borçlarının yapılandırılmasına karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.
2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği , T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının sattığı ürün bedelinden tarım Bağ Kur’a ilk pirim kesintisinin20.9.1994 tarihinde yapıldığı, 1995,1998,1999,2001 tarihlerinde pirim kesintilerinin bulunduğu, 21.11.2003 tarihinden beri kooperatife kayıtlı olduğu, ziraat odası kaydının araştırılmadığı, tarım arazisine sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece davacının pirim kesintisinin bulunduğu 1.10.1994-31.12.1995, 1.7.1998-31.12.1999, 1.7.2001-31.12.2001 tarihleri arasına isteme yönelik verilen tespit kararı yerindedir . Davacının 2001 yılındaki kesintiden sonra pirim kesintisi yapıldığına dair dosyada bir belge bulunmadığından tarım Bağ Kur sigortalılığı 31.12.2001 tarihi itibariyle son bulmuştur. Mahkemece 2001 yılı ve öncesi başlayan bir ziraat odası kaydı bulunup bulunmadığı da araştırılmadan pirim kesintisinin bulunmadığı dönemde tarım Bağ Kur sigortalılığının kooperatif kaydı esas alınarak 21.11.2003 tarihinden başlatılarak 21.11.2003-21.7.2008 tarihleri arasındaki dönemin kabulüne karar verilmesi yerinde değildir.
Yapılacak iş; davacının 2003-2008 yılları arasındaki uyuşmazlık döneminde davacıya varsa ürün sattığı kişi, kurum ve kuruluşları açıklattırmak, buralardan ürün bedellerinden prim kesintisi yapılıp yapılmadığını sormak, yapılmış ise belgelerini getirtmek, ziraat odasına kayıtlı olup olmadığı kayıtlı ise ne zamandan beri kayıtlı olduğu araştırılarak, 2001 yılı veya önceki bir tarihten başlayan ziraat odası kaydı var ise tüm delilleri birlikte değerlendirerek bir karar vermek, ziraat odası kaydının bulunmaması durumunda ise 2926 sayılı Yasa’nın 10 madde koşullarının bulunmadığı 21.11.2003-21.7.2008 tarihleri arasındaki dönem yönünden istemin reddine karar vermek gerekir.
Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,19.10.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.