YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/4079
KARAR NO : 2009/6052
KARAR TARİHİ : 30.04.2009
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, 1994-1997 yılları arasında tarım … sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
KARAR
Davacı, 1994, 1995, 1996 ve 1997 yıllarında 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tesbitini istemiştir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının 2926 sayılı Yasa’ya tabi … sigortalılık başlangıç tarihinin 01.08.1994 tarihi olarak kabulü ile bu tarihten itibaren 31.12.1995 tarihi arasında 1 yıl 5 aylık devrede 2926 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan yasanın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan, resen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca resen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36. maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2. madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için Kuruma başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı resen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği resen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, 2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri istihsal kooperatifleri ile birliği, … Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının 01.01.2004 tarihi itibariyle tarım … sigortalısı olarak tescil edildiği, üzerine kayıtlı zirai arazisinin bulunduğu, tarım kredi kooperatifi kaydı bulunmadığı, 20.11.2003 tarihinden itibaren ziraat odası kaydı bulunduğu, Kiraz Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü’nün davacıya hitaben yazdığı 11.05.2006 tarihli yazısında, davacının 1994 yılında 160 kg., 1995 yılında 122 kg., 1996 yılında 316 kg ve 1997 yılında 200 kg. tütün ürettiğinin bildirildiği, Yazıbaşı Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü’nün 07.05.2008 tarihli cevabi yazısında davacı adına 01.05.1995 tarihinde tevkifat yapıldığının belirtildiği anlaşılmaktadır.
Hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda, Tekel Kiraz İşletme Müdürlüğü tarafından davacı adına yapılan tevkifatın 22.08.1994 tarihinde Kurum hesabına Halkbank Kiraz Şubesi’ne yatırıldığının tespit edildiği belirtilmiş ise de, dosya içerisinde buna ilişkin bilgi ve belge bulunmamaktadır. Sadece “Kiraz Y.T. İşletme Müdürlüğü’nün ekici … kesinti listesi” isimli belgede davacı adına yapılan bir kesinti tutarı yer almış olup, bu belgenin de hangi yıla ait ürüne ilişkin olarak düzenlendiği ve kesinti tarihi belirtilmemektedir. Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü mahkemeye verdiği 30.06.2008 tarihli cevabi yazısında, davacıdan Tekel Kiraz Y.T. İşl. Md. tarafından 1995 yılı Mayıs ayında yapılan tevkifat kesintisinin 20.06.1995 tarihinde Kurum hesabına intikal ettiği bildirilmiş ve başkaca da bir tevkifattan söz edilmemiştir. Bu durumda, davacının tarım … sigortalılığının başlangıcının tesbiti açısından ilk tevkifat tarihinin Kiraz Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü ile Yazıbaşı Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü kayıtlarından, Kurum kayıtlarından ve ilgili banka kayıtlarından araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Öte yandan, mahkemece, 1996 ve 1997 yıllarına ilişkin olarak davacının istemi reddedilmiş ise de, anılan yıllara ilişkin olarak davacının tütün ürettiği Kiraz Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü tarafından bildirilmiştir. 1996 ve 1997 yıllarında davacı adına tevkifat yapılmamış olsa da, ürün teslim edilmiş olması davacının tarımsal faaliyetinin bulunduğuna karine teşkil etmektedir. Bu nedenle, davacının 1996 ve 1997 yıllarında da tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde anılan yıllara ilişkin istemin reddine karar verilmesi de isabetsizdir.
O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 30.04.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.