YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/6990
KARAR NO : 2010/4891
KARAR TARİHİ : 27.04.2010
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı,26.4.1982-12.12.1982 tarihleri arası 1479 sayılı Yasa ,12.2.1982-1.6.1987 tarihleri arası isteğe bağlı sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava, davacının (…) nolu … hizmet dosyasının kendisine ait olduğunun ve 26.4.1982-12.12.1982 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalı, 12.12.1982-1.6.1987 tarihleri arasında da ödemelerine göre isteğe bağlı sigortalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de bu sonuç usul ve yasaya uygun değildir.
1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde zorunlu … sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş, 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesi değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının kurumda her hangi bir kayıt ve tescilinin bulunmadığı, giriş bildirgesinin kurum kayıtlarına intikal ettirilmediği ve (227 659 087) … hizmet numarasına 49 adet ödemenin tespit edildiğinin kurumca bildirildiği, dava dilekçesine ekli prim ödeme makbuzlarından ilk ödemenin 26.4.1982 tarihinde son ödemenin de 1.6.1987 tarihinde yapıldığı, davacının vergi, meslek odası ve esnaf sicil kayıtlarının bulunup bulunmadığının ve mahkemece araştırılmadığı anlaşılmaktadır.
Gerçekten önceden …’a tescili bulunan sigortalılardan Kurumca hiçbir araştırma yapılmaksızın kişi zorunlu sigortalı sayılarak rızaen veya icraen prim borçları tahsil edilip, kişiyi kendi hatalı işlemi nedeniyle yıllarca sigortalı sayan Kurumun, kişiyi sigortalı olduğu inancını verdikten sonra yaptığı yanlışlığın farkına vararak sigortalılık süresini indirmesi veya iptal etmesi iyi niyetten uzaktır. Yargıtay H.G.K.’nun 01.10.1997 gün, 1997/10-578 E., 1997/758 K.sayılı kararında da belirtildiği üzere; kişinin Sosyal Güvenlik Hukuku ilkeleri ve Medeni Kanunu’nun 2. maddesinin uygulanmasının zorunlu bir sonucu olarak primi alınan süreler bakımından zorunlu sigortalı kabul edilmesi gerekir.
Öte yandan Dairemizin istikrar gösteren içtihatlarına göre kişinin zorunlu sigortalılık koşullarını taşımadığı dönem için Kurum’un hatalı işlemi sonucu geriye yönelik prim yatırması yararına kazanılmış hak oluşturmaz. Ancak, fazla prim ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olarak değerlendirilebilir. Y.H.G.K’nun 20.11.2002 gün ve 21/892-990 sayılı kararları da bu yöndedir.
Somut olayda davacı 26.4.1982 tarihinden itibaren 49 adet … prim makbuzuyla (…) hizmet numarası altında Kuruma prim ödemiştir. Bu … hizmet numarası başka bir şahsa ait olmadığına göre … hizmet numarasının sigortalılık giriş bildirgesi ile birlikte kuruma verilmesi ya da verildiği halde her hangi bir şekilde kaybolma ihtimali mevcut ise de; davacının prim ödeme tarihleri itibariyle kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasını gösterir vergi, meslek kuruluşu ve esnaf sicil kayıtlarının araştırılarak, varsa bu kayıtların bulunduğu dönemde prim ödemeleri de dikkate alınarak zorunlu … sigortalısı olup olamayacağı değerlendirilmeli, yoksa ödeme tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olarak sayılması gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı olduğu şekilde istemin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine 27.04.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.