YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/7007
KARAR NO : 2009/9468
KARAR TARİHİ : 23.06.2009
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, SSK’lı hizmetleri hariç 1.6.1986 tarihinden itibaren tarım … sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava, davacının 01.06.1986-10.10.2007 tarihleri arasında 506 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğu günler hariç tarım … sigortalısı olduğunun tesbiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin reddine karar verilmiştir.
Davanın, yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Gerçekten Tarım … sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasa’nın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım … sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve …’lu çalışmanın sona ermesinden sonra, 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının 01.01.1986 tarihinde ilk defa 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olarak tescil, 14.06.1988 tarihinde 506 sayılı Yasaya tabi çalışma nedeniyle terkin edildiği, 01.01.2005 tarihinde yeniden tescil edildiği,01.04.2006 tarihinde terkin edildiği, prim ödemelerinin bulunmadığı, 15.06.1988-30.10.1988 tarihleri arasında 60 gün kısa süreli 506 sayılı Yasaya tabi çalışmasının bulunduğu,28.03.2000 tarihinde ziraat odasına kayıt olduğu, kaydının devam ettiği,06.10.1994 tarihinde Akşehir Tarım Kredi Kooperatifine kayıt olduğu ve kaydının devam ettiği, başkaca tarım kooperatif kaydının bulunmadığı,1989,1990,1991 tarihlerinde iktisap ettiği tapulu 21 dönüm taşınmazlarının bulunduğu,2005,2006,2007 yıllarında DGD aldığı, muhtar beyanının alınmadığı,tanık dinlenmediği,zabıta araştırmasının davacının ikametgahı olan ve taşınmazların bulunduğu Çakıllar kasabasında yapılması gerekirken Gedil Köyünde yapıldığı ve davacının köyde tanınmadığının tesbit edildiği görülmektedir.
Diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi kısa süreli çalışmaların bulunması halinde sigortalının tarımsal faaliyetinin devam ettiğinin kabul edilmesi gerekirsede kısa süreli çalışmanın sona ermesinden sonra sigortalılık iradesinin açıkça ortaya konulması şüpheye yer vermeyecek şekilde kanıtlanması gerekir. Bunun içinde 2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde ve tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal kaninesi olan kayıt, bilgi ve bulgular davacı adına mevcut olmalı bu kayıtlar uyuşmazlık sürecinde devam etmeli, sigortalılık iradesini gösteren prim ödemeleri veya kesintileri bulunmalıdır.
Somut olayda davacının 28.03.2000 tarihinde ziraat odasına kayıt olduğu, kaydının devam ettiği,06.10.1994 tarihinde Akşehir Tarım Kredi Kooperatifine kayıt olduğu ve kaydının devam ettiği,1989,1990,1991 tarihlerinde iktisap ettiği tapulu 21 dönüm taşınmazlarının bulunduğu, 2005,2006,2007 yıllarında DGD aldığı,muhtar beyanına başvurulmadığı,tanık dinlenmediği ve zabıta araştırmasının yukarıda belirtildiği üzere yanlış adreste yapıldığı ,506 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu sigortalı çalışmalarının kısa süreli olduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca , yanlış adreste yapılan zabıta araştırmasına dayanılarak ve ilgili Muhtarın beyanına başvurulmayarak eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.
Mahkemece yapılacak iş, davacının tarımsal faaliyetleri yönünden davacının ikametgahının ve taşınmazlarının bulunduğu Çakıllar kasabasında zabıta araştırması yapmak, tesbiti talep edilen dönemlerde görev yapan ilgili muhtar ve azalarını dinlemek ve toplanan delilleri yukarıda anlatılan ilkeler doğrultusunda değerlendirerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 23.06.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.