YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/8335
KARAR NO : 2010/5971
KARAR TARİHİ : 25.05.2010
MAHKEMESİ :… Mahkemesi
Davacı, davalı …’ın hastalığının meslek hastalığı sonucu meydana gelmediğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
Dava, davalılardan …’ın davacı işverenin …’de bulunan işyerinde çalışmakta iken yakalandığı astım hastalığının işyeri koşullarından kaynaklanan meslek hastalığı olmadığının tesbiti istemine ilişkindir.
Bu yönüyle , uyuşmazlığın Sosyal Sigortalar Kanunundan kaynaklandığı açıktır. Davada uyuşmazlık yetkili mahkemenin belirlenmesi noktasında toplanmaktadır. Sosyal Sigortalar Kanununda, yetki ile ilgili bir düzenlemenin mevcut olmadığı ortadadır. Davanın yasal dayanağı, belirgin olarak 5521 sayılı Yasa’nın 5.maddesidir.Anılan maddeye göre,… Mahkemelerinde açılacak her dava açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi,işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir.Bunlara aykırı sözleşme muteber sayılmaz. Maddenin açık hükmüne göre davacının iki seçimlik hakkı vardır.Birincisi, davalının Türk Medeni kanunu gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde, diğeri de, işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede dava açmasıdır.
Öte yandan 5521 sayılı Yasa’nın 15. maddesinde ise bu Kanunda sarahat bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanacağı bildirilmiştir.
Genel yetki kuralı dışında düzenleme öngörülmemiş olması karşısında, HUMK’da yer verilen özel yetkiye ilişkin düzenlemelerin … Mahkemelerinin yetkisinin belirlenmesinde dikkate alınması gerekmektedir.
Hukuk Usulu Muhakemeleri Kanunun 9/2 maddesinde davalı birden fazla ise, dava bunlardan birinin ikametgahının bulunduğu mahkemede de açılacağı, 17. maddesinde ise hakiki veya hükmi bir şahsın muhtelif mahallerde şubeleri bulunduğu takdirde o şubenin muamelesinden dolayı iflas davası müstesna olmak üzere o şubenin bulunduğu mahalde dahi dava ikame olunabileceği bildirilmiştir.
Gerçekten davalı kurumun şubesinin bulunması şartıyla ve o şubenin yapmış olduğu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, şubenin bulunduğu yer mahkemeleri yetkili olacaktır. Bu husus Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.04.2008 tarih ve 2008/10-329-334 Esas- Karar sayılı kararında belirtilmiştir.
Somut olayda ihtilaf … Sigorta İl Müdürlüğünün muamelesinden kaynaklanmadığından yukarıda sözü geçen 9. maddeye göre, kurum merkezinin bulunduğu … … Mahkemesinde dava açabileceği gibi, davalının ikametgahı ve işyerinin bulunduğu ve işin görüldüğü yer mahkemesi olan … … Mahkemesi de davaya bakmaya yetkilidir. Tersinin kabulü halinde Anayasanın 141 ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun 77. maddenin öngördüğü, emredici nitelikteki hükümler, gözardı edilmiş olur ki, bu hususun hukukça korunmasına olanak olmadığı da tartışmasızdır.
Ancak yetki itirazı ilk itirazlardandır. Davalı ilk oturuma kadar yetki itirazında bulunmazsa artık bir daha yetki itirazında bulunamaz ve aslında davanın açıldığı yer mahkemesinin yetkisini kabul etmiş olur. Mahkeme Kamu düzenini ilgilendiren veya yetkinin kesin olarak belirlendiği haller haricinde, yetkisizliğini re´sen nazara alıp yetkisizlik kararı veremez.
Dava konusu olayda davalılar süresinde yetki itirazın da bulunmadığından, davanın açıldığı … … Mahkemesinin yetkisini kabul etmiştir. Mahkemenin bu durumda re´sen yetkisizlik kararı vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönü amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 25.05.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.