YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/10156
KARAR NO : 2012/5880
KARAR TARİHİ : 12.04.2012

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, murisine ödenen aylıkların ve sağlık giderlerinin geri istenmesine ilişkin işleminin iptaline, davalı Kuruma borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, davacılar murisinin oda kaydının usulsüz olduğu gerekçesiyle sigortalılığını ve bu nedenle Kurumdan aldığı yaşlılık aylığını iptal eden ve murise ödenen yersiz aylıklar ve sağlık giderlerinin istenmesine yönelik Kurum işleminin iptali ile davacılar murisinin ve davacıların Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kabulüne karar verilmiştir.
1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde zorunlu … sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş, 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu … sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacılar murisinin 28.03.1983 tarihli giriş bildirgesine göre 01.01.1980 tarihli vergi kaydına istinaden 20.04.1982 tarihi itibariyle tescil edildiği, 01.01.1980-06.01.1987 tarihleri arasında değirmencilik faaliyetinden dolayı vergi kaydı,16.11.1982-01.10.1996 tarihleri arasında 1587 oda sicil numarası ile bakkallık faaliyeti nedeniyle Bafra Bakkallar ve Bayiler Odasında kaydının bulunduğu,sicil memurluğunda kaydının bulunmadığı,01.10.1996 tarihli tahsis talebi üzerine 01.11.1996 tarihinden itibaren murise yaşlılık aylığı bağlandığı,Kurum müfettişinin 30.06.2008 tarih ve 2 sayılı raporunda oda kaydının usulsüz olduğunun tespit edilmesi üzerine oda kaydına dayanarak kazandığı hizmetlerin ve hizmet süresi azaldığından yaşlılık aylığının iptal edildiği, yersiz aylıklar ile

sağlık giderleri nedeniyle adına boç çıkartıldığı, Kurum müfettişinin 30.06.2008 tarih ve 2 sayılı raporu üzerine Bafra Cumhuriyet Başsacılığınca başlatılan 2008/1026 ve 2008/2035 hazırlık sayılı soruşturma dosyalarının bulunduğu,bu soruşturmalardan 2008/1026 sayılı soruşturmanın takipsizlik ile sonuçlandığı, 2008/1035 hazırlık sayılı soruşturmanın ise halen devam ettiği anlaşılmaktadır.
Davacılar murisinin 07.01.1987-01.10.1996 tarihleri arasında usulüne uygun (geçerli) bir oda kaydının bulunmaması nedeniyle bu dönemde sigortalılık şartlarını taşımadığının kabulü gerekir. Ancak davalı Kurum’un geçmişe yönelik (uyuşmazlık konusu dönemi de kapsar şekilde) prim tahsil etmesi ve uzun süre bu primleri kullanması sigortalıya yaşlılık aylığı bağlayıp aylık konusunda umut verdikten sonra murisin sigortalılığını ve yaşlılık aylığını iptal etmesi Medeni Kanun’un 2. maddesinde ifadesini bulan objektif iyi niyet kurallarıyla bağdaşmayacaktır. Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.10.1997 gün ve E: 1997/10-578, K: 1997/758; 24.09.2003 gün ve 2003/10-489, 2003/490 sayılı kararı da bu doğrultudadır.
Ne var ki; kimse kendi hilesinden istifade edemeyeceğinden bu kuralın uygulanabilmesi için usulsüz vergi kaydının murisin de katılımının bulunduğu mavazaalı bir işlem sonucu oluşturulmaması gereklidir.
Davacılar murisinin 1479 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu … sigortalılığını sağlayan oda kayıtlarının sahtecilik suretiyle oluşturulduğu iddiasıyla, hazırlık soruşturması açılması, oda kayıtlarının sahtecilik suretiyle oluşturulup oluşturulmadığının, bu soruşturmalar ve gerektiğinde açılacak ceza davaları sonucu verilecek karar ile saptanmasının mümkün olması karşısında, oda kaydının sahtecilik yoluyla oluşturulduğunun anlaşılması halinde oda kaydına hukuken değer verilemeyeceği bu durumda somut olaya MK 2. maddesi uygulanamayacağından ceza soruşturmasının ve varsa ceza yargılamasının sonucu beklenilerek tüm delillerin birarada değerlendirilmesi ve çıkacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, mahkemece Bafra Cumhuriyet Başsacılığınca yapılan 2008/1026 sayılı hazırlık soruşturma evrakı ve takipsizlik kararı tümüyle getirtilip yeterince incelenmeden ve halen devam ettiği anlaşılan 2008/2035 sayılı hazırlık soruşturması evrakı getirtilip incelenmeden ve bu soruşturma sonucunda dava açılıp açılmadığı açılmış ise ceza davasının sonucu beklenmeden eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 12/04/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.