YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/10906
KARAR NO : 2012/7079
KARAR TARİHİ : 02.05.2012

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, Kurum işleminin iptaliyle ölüm aylığı bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … arafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,
Davacılar, murisi Mehmet Salih İnce’nin ölümünden sonra kurumun murisin tescil ve sigortalılığı ile davacıların almakta oldukları dul ve yetim aylığını iptal ettiğini belirterek dava konusu işlemin iptalini talep etmiştir.
Mahkemece; davacılar murisinin 31/12/1989–30/08/1992 tarihleri arasındaki sigortalılığının ve buna bağlı davacıların ölüm aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, birleşen itirazın iptali davaları yönünden de davanın reddine karar verilmiş ise de varılan bu sonuç yerinde değildir.
Her uyuşmazlığın, dayandığı işlem veya olayların meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasal kurallara göre çözümlenmesi gerekeceği ilkesinden hareketle yasal koşulların ayrı ayrı ele alınarak Bağ Kur’luluk statüsünün ortaya konması gerekir. 1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş, 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacıların murisi Mehmet Salih İnce’nin 23/11/1998 tarihinde vefat ettiği, Kuruma davacı Fatime İnce tarafından verilip 14/01/1999 günü intikal eden giriş bildirgesi ile … Seyyar Satıcılar ve İşportacılar Pazarcılar Odasının 31/12/1989–30/08/1992 tarihleri arasındaki üye kaydına dayanarak murisin 31/12/1989 tarihi itibariyle sigortalı olarak tescilinin yapıldığı, 30/08/1992 tarihine kadar sigortalı sayıldığı ve davacılara dul ve yetim aylığı bağlandığı murisin vergi ve sicil kaydının bulunmadığı, Kuruma yapılan ihbar üzerine yapılan müfettiş incelemesinde sonucu 2005 tarihli raporda, kurum görevlileri ile bazı kişilerin anlaşarak birden çok kişiyi … Seyyar Satıcılar ve İşportacılar Pazarcılar Odası’na kaydettirdiği, noter onaylı olan üye kayıt defterinin ciltlerinin değiştirildiğinin bilirkişi aracılığıyla tespit edildiği, kayıtlarda silinti ve kazıntı yapıldığı, murisin kardeşi olan Muharrem İnce beyanında, abisinin gözlerinin görmediğini, Körler Derneğine üye olduğunu,hiç bir zaman seyyar satıcılık ve işportacılık yapmadığını,geçimini derneğin görevlendirmesi ile çeşitli okullarda enstürman çalarak ve büyükşehir belediyesinde telsiz operatörlüğü yaparak sağladığını belirttiği,murisin şahsi dosyasının Kurumda bulunamadığı, eski üye kayıt defterinin ibraz edilmediği, aidat ödeyip ödemediğinin belli olmadığı, Odanın genel kurul hazirun listelerinin bulunmadığı gerekçesi ile murisin sigortalılığının ve davacıların ölüm aylığının iptaline karar verildiği, Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün ekspertiz raporuna göre “muris Mehmet Salih İnce adına düzenlenmiş Bağ-Kur’a giriş bildirgesinin vergi dairesine kayıt tarihinin hanesinde yazılı bulunan tarih rakamlarının yıl gösteren bölümünün birler basamağındaki rakam altında fiziksel yolla yapılmış silinti bulunduğu, bu tahrifatın ilk bakışta kolaylıkla anlaşılamayacak nitelikte olması nedeniyle iğfal kabiliyetini haiz olduğunun” tespit edildiği, murisin ölümü nedeniyle hakkında ek tekipsizlik kararı verildiği, oda kayıtlarının sahteliği ile ilgili suç duyurusu üzerine yapılan soruştunma sonucunda 44 kişi hakkında kamu kurumunu dolandırmak ve sahte resmi evrak tanzim etmek suçlamasıyla … 3.Ağır Ceza Mahkemesinin 2008/524 Esas sırasında kayıtlı kamu davasının açıldığı ve halen derdest olduğu anlaşılmaktadır.
Murisin 31/12/1989–30/08/1992 tarihleri arasında geçerli bir oda kaydı bulunmadığından bu dönemde sigortalılık şartlarını taşımadığı açıktır.
Ne var ki; davalı Kurum’un geçmişe yönelik (uyuşmazlık konusu dönemi de kapsar şekilde) prim tahsil etmesi ve uzun süre bu primleri kullanması, davacılara ölüm aylığı bağlayıp bu konuda umut verdikten sonra davacıların ölüm aylığını iptal etmesi Medeni Kanun’un 2. maddesinde ifadesini bulan objektif iyi niyet kurallarıyla bağdaşmayacaktır. Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.10.1997 gün ve E: 1997/10-578, K: 1997/758; 24.09.2003 gün ve 2003/10-489, 2003/490 sayılı kararı da bu doğrultudadır.
Ancak kimse kendi hilesinden istifade edemeyeceğinden bu kuralın uygulanabilmesi için usulsüz oda kaydının davacınında katılımının bulunduğu mavazaalı bir işlem sonucu oluşturulmaması gereklidir.
Murisin kuruma tescilinin 22.3.1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı Yasa’nın getirdiği değişiklik doğrultusunda 31/12/1989 tarihi itibariyle … Seyyar Satıcılar ve İşportacılar Pazarcılar Odası kaydına dayanılarak yapıldığı ancak oda kayıtlarındaki tahrifat iddiası ile dolandırıcılık ve sahte resmi evrak tanzim etmek suçlarından … 1.Ağır Ceza Mahkemesinin 2008/524 Esas sayılı dosyasında kamu davasının açıldığı ve halen derdest olduğu, ceza davası sonucunda suç içeren fiiller sabit olursa oda kaydına hukuken değer verilemeyeceği, sahte oda kaydına dayanılarak sigortalılık süresi elde edilemeyeceği, ceza davası sonucu beklenip bütün bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın kimsenin kendi hilesinden istifade edemeyeceği düşünülmeksizin ceza davasının sonucu beklenmeden yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 02/05/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.