YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/1217
KARAR NO : 2011/1587
KARAR TARİHİ : 24.02.2011

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı,27.10.1991-19.5.1992 ve 21.7.1992-1.1.1997 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasaya göre … sigortalılığının devamına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Dava, davacının davalı Kurumca sonradan iptal edilen 27.10.1991-19.05.1992 ve 21.07.1992-01.01.1997 tarihleri arasında Esnaf … sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kısmen kabulü ile, davacının 27/10/1991-19/05/1992 tarihleri arasında Esnaf … sigortalılığnın devam ettiğinin ve 22/07/1994-31/12/1994 tarihleri arasında Esnaf … sigortalısı olduğunun tespitine,28/10/1991-18/05/1992 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa’ya tabi 70 gün çalışmasının iptaline ve 15/12/1994-31/12/1994 tarihleri arasında 15 gün 506 sayılı Yasa’ya tabi sigortalılığının iptali gerektiğine,01/07/1994-21/07/1994 tarihleri arasında 21 gün 506 sayılı Yasa’ya tabi isteğe bağlı sigortalı olduğuna,22/07/1994-15/12/1994 tarihleri arasındaki 129 gün 506 sayılı Yasa’ya tabi isteğe bağlı sigortalılığının iptali gerektiğine,22/07/1992-21/07/1994 ve 01/01/1995-01/01/1997 tarihleri arasındaki Esnaf … sigortalısı olduğunun tespitine ilişkin istemin ispat edilemediğinden reddine karar verilmiştir.
1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde zorunlu … sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesi değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 21.07.1998 tarihli bildirgeye göre 11.09.1991 tarihli oda kaydı esas alınarak 11.9.1991 tarihi itibariyle tescil edildiği, 22.07.1994-31.12.1994 ve 01.01.1997 tarihinden itibaren vergi kaydının,11.09.1991 ve devamı şeklinde Esnaf ve Sanatkarlar Odası kaydının ve 03.07.1998 tarihinden itibaren devam eden esnaf ve sanatkarlar sicil kaydının bulunduğu, 28.10.1991-18.05.1992 tarihleri arasında 70 gün,15.12.1994-06.07.1995 tarihleri arasında 55 gün 506 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu,01.07.1994-15.12.1994 tarihleri arasında 150 gün 506 sayılı Yasa’ya tabi isteğe bağlı sigortalı olduğu , Oda Başkanı ve Yönetim Kurulu Üyesi tarafından tutulan 21.12.12006 tarihli tutanakla davacının 21.7.1992 tarihinde verdiği dilekçe ile kaydının silinmesini talep ettiği gözetilerek davacının oda kaydının 21.7.1992 tarihi itibariyle terkin edildiği, tutanakta davacının 1993-1998 yılları arasındaki aidat borcunun 1998 yılında ödediğinin yazılı olduğu Kurumun 19.01.2007 tarihli işlemi ile davacının 21.07.1992-01.01.1997 tarihleri arasında vergi,oda ve sicil kaydı bulunmadığı, 28.10.1991-18.5.1992, 1.7.1994-15.12.1994 ve 15.12.1994-6.7.1995 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu ve isteğe bağlı sigortalılığı bulunduğu gerekçesiyle, 11.09.1991-27.10.1991,19.05.1992-21.07.1992 tarihleri arasında ve 01.01.1997 tarihinden itibaren devam edecek şekilde 1479 sayılı Yasa’ya tabi sigortalı olduğunun kabul edildiği ve 27.10.1991-19.5.1992 ile 21.7.1992-1.1.1997 tarihleri arasındaki sigortalılığının iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Sosyal güvenlik sistemimizde çifte sigortalılığa yer verilmemiş olması nedeniyle “çakışan sigortalılık” olarak adlandırılan, bir sigortalılığının nın aynı anda birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi olması hali, zorunlu sigortalılıkların çakışması halinde yasalarda yer alan düzenlemelerle önceden başlayan sigortalılığa geçerlilik tanınarak, isteğe bağlı sigortalılık ile zorunlu sigortalılığın çakışması halinde ise zorunlu sigortalılığa değer verilerek “çakışan sigortalılık” sorunu çözüme kavuşturulmaktadır. Davacının 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalılık şartları 11.9.1991 tarihinden itibaren başlıyor ise de 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalılık tescili 21.7.1998 tarihli bildirge üzerine geriye doğru 11.9.1991 tarihi itibariyle yapılmış olup 506 sayılı Yasaya tabi zorunlu ve isteğe bağlı sigortalılık statüsü önceden oluştuğundan olup, geriye doğru yapılan bir işlem ile mevcut sigortalılık statüsü ortadan kaldırılamayacağından davacının 506 sayılı Yasaya tabi 28.10.1991-18.05.1992 tarihleri arasındaki 70 günlük,15.12.1994-06.07.1995 tarihleri arasındaki 55 günlük zorunlu ve 01.07.1994-15.12.1994 tarihleri arasındaki 150 günlük tabi isteğe bağlı sigortalılığı geçerlidir.
Öte yandan davacının 11.9.1991 tarihiden başlayan oda tarafından 2006 yılına kadar geçerli sayılan ve 2006 yılında 1992 yılında verdiği dilekçe gözetilerek sonradan yapılan bir işlemle 21.7.1992 tarihi itibariyle terkin edilen oda kaydı davacının 1993-1998 yılı oda aidatlarını 1998 yılında ödemiş olması esnaflık faaliyetinin devam ettiğinin vergi ve sicil kayıtları ile sabit olması karşısında 2006 yılına kadar geçerli sayılmalıdır. Bu durumda davacının 28.10.1991-18.5.1992 tarihleri arasında 70 gün, 1.7.1994-15.12.1994 tarihleri arasındaki 150 gün, 15.12.1994-6.7.1995 tarihleri arasındaki 55 günlük sürede 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğunun tespitine ilişkin istemi reddedilmelidir
Yapılacak iş; 8.12.2009 tarihli kararı davacının temyiz etmediği ve mahkemece 22.7.1992-21.7.1994 ve 1.1.1995-1.1.1997 tarihleri arasındaki döneme ilişkin istemin de reddine karar verildiği gözetilerek davacının geçerli bir oda ve vergi kaydının bulunduğu 21.7.1994-1.1.1995 tarihleri arasındaki dönemde 506 sayılı Yasaya tabi önceden oluşan zorunlu ve isteğe bağlı 506 sayılı Yasa’ya tabi sigortalı olduğu süre dışında, 1479 sayılı Yasa’ya tabi Esnaf … sigortalısı olduğunun tespitine fazla talebin reddine karar vermektir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 24.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.