YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/1212
KARAR NO : 2013/6977
KARAR TARİHİ : 08.04.2013

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, Kurum işleminin iptali ile tahsis talebini takip eden aybaşından itibaren emekli aylığı bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
K A R A R
Davacı, 10/12/1979–31/12/1979 tarihleri arası 2 gün SSK hizmeti olduğunu, 24/04/1982 tarihinden 04/02/2006 tarihine kadar yurt dışında geçen sürelerini (4875 gün) borçlanarak bedelini kuruma ödediğini, ayrıca Mahkeme kararı ile 07/04/1988– 23/02/1990 ve 08/01/1999 – 31/11/1999 tarihleri arasında 998 gün …’lu olduğunun tespitine karar verildiğini, 29/05/2006 tarihinde tahsis talebinde bulunmasından sonra borçlanmanın Bağ Kur nezdinde yapılıp karşılığı ödenmesi gerekirken SSK’da borçlanıldığını belirterek tahsis talebinin reddedildiğini belirterek Kurumun usul ve yasaya aykırı işleminin iptali ile tahsis talebini takip eden aybaşından itibaren (01.06.2006) emekli maaşı bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece; “29/05/2006 tarihinde tahsis talebinde bulunan ve yurtdışı hizmetlerini borçlanma talep eden davacının bu tarih itibari ile Türkiye’de hangi sosyal güvenlik kurumuna (SSK- Bağ Kur) müracaat etmesi hususunun tespit edilmesi gerektiği, davacının ilk kez yurt dışında çalışmaya başladığı 20/04/1982 tarihinden önce 10/12/1979-31/12/1979 tarihleri arasında SSK lı hizmeti bulunmakla davacının yurt dışında çalıştığı sürelere ilişkin borçlanma karşılığı ücretleri tediye ettiği ve tahsis talebinde bulunduğu, 29/05/2006 tarihinde 3201 SY.nın (27/02/2003 tarih 4958 S.Y.nın 56 mad. Değişik ) 3/1-b maddesinin yürürlükte olup bu maddede yurtdışına çıkılmadan önce Türkiye’de son defa prim kesenek ve karşılık ödenen sosyal güvenlik kuruluşuna yazılı olarak müracaat etmek sureti ile yaptığı borçlanmanın karşılığının SSK ya tediye edilmesinde usul ve yasaya aykırılığın olmadığı, davacının 506 S.Y.nın geçici 81 maddesi uyarınca tahsis talep tarihi itibari ile 29/05/2006 tarih ve 25 yıl sigortalı hizmet süresi (26 yıl) 5000 prim ödeme gün sayısı (5875 ) ve 45 yaş (45 yaş 9 ay 9 gün) şartına haiz olduğundan tahsis talep tarihini takip eden aybaşından yani 01/06/2006 tarihinden itibaren emekli maaşına hak kazanacağı” belirtilerek davacının davasının kabulüne, davacı … oğlu 1960 d.lu …’in tahsis talep tarihini takip eden (29/05/2006) aybaşından 01/06/2006 tarihinden itibaren emekli maaşı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 10/12/1979-31/12/1979 tarihleri arasında 2 gün 506 sayılı yasaya tabi sigortalılığının bulunduğu, Adana 3. İş Mahkemesinin 2007/1501 Esas ve 2008/1008 Karar sayılı kararı ile davacının 07.04.1988-23.02.1990 ve 08.01.1999-31.11.1999 tarihleri arasında zorunlu … sigortalısı olduğunun tespitine karar verildiği, söz konusu kararın 10. Hukuk Dairesinin 14/06/2010 tarih 2009/2911 Esas ve 2010/8574 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği, davacının 24/04/1982-02/03/1988, 21/05/1988-05/06/1998, 01/07/2000-28/07/2000, 12/12/2000-01/06/2001 ve 08/09/2002-04/02/2006 tarihleri arasında Suudi Arabistan’da çalıştığı, SSK’ya verdiği 14/02/2006 tarihli dilekçesi ile Suudi Arabistan’da çalıştığı 24/04/1982-04/02/2006 tarihleri arasındaki süreyi borçlanmak istediğini bildirdiği ve borçlanma bedelini 29/05/2006 tarihinde ödediği, 29/05/2006 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu ve Kurum tarafından yazılan 22/12/2010 tarihli yazıda yurt dışı borçlanma talebinde bulunduğu tarihte … sigortalısı olduğu için SSK kapsamında ödediği yurt dışı borçlanmasının … kapsamında değerlendirileceğinin ve SSK kapsamında emeklilik şartları yerine gelmediği için talebinin reddedildiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.
3201 Sayılı Kanunun 3.maddesinde yurtdışı borçlanma hakkının kullanılması bakımından başvurulacak kuruluşlar gösterilmiştir.
3201 Sayılı Kanunun 29.07.2003 tarih ve 4958 Sayılı Kanunun 56.maddesiyle değişik “Başvurulacak kuruluşlar” başlıklı 3.maddesi;
“1)Halen yurt dışında bulunanlar;
a)Yurt dışına çıkmadan önce Türkiye’de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması olmayanlar Sosyal Sigortalar Kurumuna,
b)Yurt dışına çıkmadan önce Türkiye’de son defa prim, kesenek ve karşılık ödenen sosyal güvenlik kuruluşuna,
c)Ev kadınları …’a,
Yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.
2)Türkiye’ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenler;
a)Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar, Sosyal Sigortalar Kurumuna,
b)Müracaat tarihinde çalışmakta olanlar tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,
c)Başvuru tarihinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmamakla birlikte yurda dönüş tarihinden sonraki çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,
d)Hizmetlerinden bir kısmı yurt dışında iken borçlananlardan kalan hizmetlerini yurda dönüş yaptıktan sonra borçlanmak isteyenler ilk borçlanmayı yapan sosyal güvenlik kuruluşuna,
e)Ev kadınları …’a,
Yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.
3)Hak sahiplerinin borçlanması, yurt dışında çalışmakta iken veya yurda dönüş yaptıktan sonra ölenlerin hak sahipleri ilgili sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlanırlar.” hükmünü içermektedir.
Davacının yurtdışı çalışmalarını borçlanmak için başvurduğu 16.04.2008 tarihinde yukarıda belirtilen 3201 sayılı Yasa’nın 4958 Sayılı Yasa ile değişik 3. maddesi yürürlükte bulunmaktadır. Anılan madde, yurt dışı borçlanması yapmak isteyenleri öncelikle üç gruba ayırmış ve bu üç grubu da kendi içerisinde alt gruplara ayırmıştır. Anılan maddenin 1. bendinde halen yurt dışında bulunanların, 2. bendinde Türkiye’ye döndükten sonra yurtdışında
geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenlerin ve 3. bendinde de hak sahiplerinin borçlanması düzenlenmiştir.
Buna göre, halen yurt dışında bulunanlar (1.bent); yurt dışına çıkmadan önce Türkiye’de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması olmayanlar Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK.)’na; yurt dışına çıkmadan önce Türkiye’de son defa prim, kesenek ve karşılık ödenen sosyal güvenlik kuruluşuna; ev kadınları …’a yazılı olarak başvurmak suretiyle borçlanabilirler.
Türkiye’ye döndükten sonra yurt dışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenler (2.bent); herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar, Sosyal Sigortalar Kurumu’na; müracaat tarihinde çalışmakta olanlar tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşu’na, başvuru tarihinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmamakla birlikte yurda dönüş tarihinden sonraki çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna;Hizmetlerinden bir kısmı yurt dışında iken borçlananlardan kalan hizmetlerini yurda dönüş yaptıktan sonra borçlanmak isteyenler; ilk borçlanmayı yapan sosyal güvenlik kuruluşuna, ev kadınları …’a, yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.
Yurt dışında iken sürelerinin bir kısmını çalışarak geçirmiş ev kadınları, ev kadını olarak geçen süreleri için …’a, çalışarak geçen süreleri için de yukarıda belirtilen düzenlemeye göre durumlarına uygun olan sosyal güvenlik kuruluşuna, kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanlar ise aylık almakta oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat edecektir.
Yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin hak sahipleri (3.bent); ilgili sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle Kanunla getirilen haklardan yararlanırlar. Bu durum Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10/11/2010 tarih 2010/21-534 Esas 2010/591 Karar sayılı kararında da belirtilmektedir.
Somut olayda davacı 04/02/2006 tarihinde yurt dışı çalışmasını sonlandırmış olup 14/02/2006 tarihinde 3201 sayılı yasa uyarınca yurt dışı çalışmalarını borçlanma talebinde bulunmuştur. Davacı Türkiye’ye döndükten sonra yurt dışında geçen hizmetlerini borçlanmak istemekte olup davacının durumunun 2. bent kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Davacının başvuru tarihi olan 14/02/2006 tarihinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmadığı ancak son defa tabi olduğu Kurumun … olduğu anlaşıldığından 2-d bendinde bulunan “Başvuru tarihinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmamakla birlikte yurda dönüş tarihinden sonraki çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna borçlanabilirler.” hükmü gereğince borçlanmayı … kapsamında yapması gerekir. Davacının tahsis talebi de bu duruma göre yeniden değerlendirilmelidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 08/04/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.