YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/8725
KARAR NO : 2013/16854
KARAR TARİHİ : 23.09.2013

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde 05/04/1987-31/05/1989 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davacı ile davalılardan Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Davacı asıl dava ile davacının davalı … Tuğla Fabrikası Koll. Şti.ne ait fabrikada ve birleşen dava ile diğer davalılar murisi İbarhim …’a ait “özel bina inşaatı” işyerinde 05.04.1987-31.05.1989 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini istemiştir.
Mahkemece; asıl dava dosyası yönünden; … Sigorta sicil ve … T.C. Kimlik numaralı davacı … …’ın; davalı … … ve Ortakları … Tuğla Fabrikası Koll. Şti’ne ait 21234.07 nolu işyerinde, 05/04/1987-31/05/1989 tarihleri arasındaki sigortalı çalışma iddiasının, olay tarihinde mer’i 506 sayılı yasanın 79/10. Maddesinde öngörülen 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeni ile reddine, birleşen Antalya 4. İş Mahkemesinin 2010/640 e.-558 k. sayılı dava dosyası yönünden; … Sigorta sicil ve … T.C. Kimlik numaralı davacı … …’ın; diğer davalılar murisi … …’a ait 48068.07 sicil sayılı “özel bina inşaatı” işyerinde, 05/04/1988-05/06/1988 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 60 gün çalıştığı, 60 günlük çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazla istemin reddine karar verilmiştir. Asıl dava yönünden verilen karar doğru ise de birleşen dava yönünden verilen karar aşağıdaki nedenlerle isabetli olmamıştır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının davalılar murisi … …’a ait 48068 sicil nolu işyerinde 05.04.1988 tarihinde çalışmaya başladığına dair düzenlenen 05.05.1988 varide tarihli bildirge bulunduğu, davacının 10.01.1991-16.04.1991 tarihleri arasındaki bu işyerinde geçen çalışmalarının davalı Kurum’a bildirildiği, davacının 16.11.1984 tarihi ile 10.01.1991 tarihleri arasında herhangi bir çalışmasının davalı Kurum’a bildirilmediği, söz konusu işyerinin 05.04.1998-30.08.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında ve iz olduğunun, işverence dönem bordrosu verilmediğinin davalı Kurum’ca bildirildiği, dinlenen tanıkların diğer davalı … Tuğla Fabrikası Koll. Şti. bordro tanıkları olduğu, dinlenen bu tanıkların ifadelerinin çelişkili ve yetersiz olduğu anlaşılmaktadır.

Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların Kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı dava tarihinde yürürlükte olan 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi ile halen 5510 Sayılı Yasanın 86. maddesi olan bu tür davalarda; öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, eksiksiz bir şekilde belirlemeli, daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmadır. Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli ve dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde çalışan işyerinde kayıtlı bordro tanıkları yada komşu ve yakın işyerlerinde çalışan kayıtlı tanıklar olması sağlanarak çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Somut olayda ise, açıklanan şekilde bir incelemenin yapılmadığı ortada olup, sadece davalı şirketin bordro tanıklarının beyanları ile hüküm kurulmuştur.
Mahkemece yapılacak iş; yukarıda açıklanan şekilde davanın niteliğine uygun olarak inceleme yapılmakla birlikte, davalı Kurum tarafından … … ünvanlı inşaat işyerinine ait dönem bordrosu verilmediğinin bildirilmesi ve diğer davalı şirketin dinlenen bir kısım bordro tanık beyanlarının yetersiz olması nedeniyle komşu ve yakın işyerlerinde aynı dönemlerde çalışan kayıtlı tanıklar dinlenmelidir. Davanın niteliği dikkate alınarak gerektiğinde re’sen yapılacak araştırma ve inceleme ile çalışmanın niteliği ve süresi saptanmalı, gerektiğinde iş ve sosyal güvenlik hukuku konusunda uzman bir bilirkişiden varsa çalışma dönemleri ve bildirimsiz sürelere ait çalışma ücreti ve dönemlerini gösterir, yöntemince rapor da alınarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.
Mahkemece söz konusu fiili ve hukuki gerçekler dikkate alınmadan, yetersiz tanık beyanlarına dayanılarak eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum ve davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 23/09/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.