YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2013/11809
KARAR NO : 2013/18239
KARAR TARİHİ : 08.10.2013
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
DAVALILAR :
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/06/2000-20/02/2003 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,
2- Dava, davacının davalıya ait işyerinde 15/05/1999-01/06/2000 döneminde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti ile 15/05/1999-01/06/2000 döneminde ve 01/06/2000-20/02/2003 döneminde aldığı ücretin asgari ücretin 4 katı olan gerçek maaşı ile orantılı olarak tespitini istemine ilişkindir.
Bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davacının davalı şirkete ait işyerinde kayıtlı süreler dışında ayrıca 01/12/1999- 01/06/2000 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine ve davacının 01/12/1999- 31/12/1999 arası 31 gün 20,90 TL günlük brüt ücret ile, 01/01/2000-30/06/2000 arası 182 gün 12,81 TL günlük brüt ücret ile, 01/07/2000-31/12/2000 arası 184 gün 26,53 TL günlük brüt ücret ile, 01/01/2001-30/06/2001 arası 181 gün 16,33 TL günlük brüt ücret ile ,01/07/2001-31/12/2001 arası 184 gün 37,51 TL günlük brüt ücret ile, 01/01/2002-30/06/2002 arası 181 gün 25,90 TL günlük brüt ücret ile, 01/07/2002-31/12/2002 arası 184 gün 57,69 TL günlük brüt ücret ile, 01/01/2003-20/02/2003 arası 51 gün 37,22 TL günlük brüt ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının davalı işyerinde 01.06.2000-06.03.2003 tarihleri arasında geçen çalışmalarının davalı Kuruma asgari ücret üzerinden bildirildiği, Bakırköy 1.İş mahkemesinin 2003/1157 E. Sayılı dosyasında, davacının davalı işveren aleyhine 06/05/2003 tarihinde işçilik alacaklarının tahsili istemi ile dava açtığı, yapılan yargılama sonucunda davacının 01/12/1999 tarihinden itibaren 20/02/2003 tarihine kadar davalı şirkette çalıştığı kabul edilerek bu dönemde davacının aldığı ücret miktarının sezon dönemlerine göre değerlendirilerek sezon dönemlerinde aylık 1.240,00 TL sezon harici dönemlerde aylık 800,00 TL ücret aldığı kabul edilerek işçilik alacaklarına karar verildiği, verilen kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleştiği, 01/01/2003-31/12/2003 tarihleri arasında asgari ücretle ayakçı olarak çalışılacağına dair davacı ve işveren arasında imzalanmış iş akdinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Gerçekten 506 sayılı Yasanın 77. Maddesinde prime esas gerçek ücretin esas alınması koşuldur. Gerçek ücretin işçinin yaşı, kıdemi, meslek durumu dikkate alınarak, emsal işi yapan işçilerin aldığı ücret göz önünde tutularak belirlenmesi gerektiği Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.
Öte yandan, SGK’nun davalı sıfatı bulunmadığından işçilik alacaklarına ilişkin davalarda verilen karar Kurumu bağlamamaktadır.
Somut olayda, davacının davalıya ait işyerinde ayakçı olarak çalıştığı ileri sürüldüğüne göre, mahkemece araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın davacının ücretinin sezon dönemlerinde o dönemdeki asgari ücretin 6.7 katı ve sezon harici dönemlerde o dönemdeki asgari ücretin 3.5 katı alınarak tespit olunması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Mahkemece yapılacak iş, Sosyal Güvenlik Kurumundan davalı işyerine ilişkin ihtilaflı dönemin tamamını kapsayan dönem bordrolarını getirtmek, yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, gerektiğinde işverenin bordrolarında kayıtlı diğer işçilerin beyanına başvurmak, işverenin yaptığı bildirimler ile çalışan işçilerin niteliklerini de karşılaştırarak, işverenin çalıştırdığı işçilerin kıdem ve pozisyonuna göre gerçek ücreti üzerinden bildirilip bildirilmediği üzerinde durmak, davacının asgari ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, asgari ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde, işverenin aynı pozisyondaki işçilere ödediği ücretlerin gerçeğe uygun olup olmadığını değerlendirmek, bu bildirimlerin gerçeğe uygun olduğunun belirlenmesi halinde, bu ücretleri esas almak, aksi takdirde benzer işi yapan işyerlerinden, gerektiğinde ilgili meslek odasından emsal ücret araştırması yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan …. ve Tic.Ltd.Şti.’ne iadesine, 08/10/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.