YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2022/5157
KARAR NO : 2022/12942
KARAR TARİHİ : 24.05.2022

KARAR
Hakaret suçundan sanık … Sanlı’nın, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 125/1, 62/1 ve 52/2. maddeleri gereğince 1.500,00 Türk lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına dair … 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 18/02/2020 tarihli ve 2019/565 esas, 2020/97 sayılı kararını müteakip, … Cumhuriyet Başsavcılığının Anayasa Mahkemesi tarafından 7188 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 31. maddesi ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na eklenen geçici 5. maddenin (d) bendinin ” 01/01/2020 tarihi itibariyle kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz.” hükmünün ” … Kovuşturma evresine geçilmiş,…” ibaresinin aynı bentte yer alan “…. Basit yargılama usulü” yönünden anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmesi nedeniyle yeniden değerlendirme talebi üzerine yapılan yargılama sonucunda, sanık hakkında hakaret suçundan açılan kamu davasının şikayetten vazgeçme sebebiyle düşürülmesine ilişkin … 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/02/2021 tarihli ve 2020/690 esas, 2021/52 sayılı kararının, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 27/01/2022 gün ve 2022/6063 sayılı istem yazısıyla Dairemize gönderilen dava dosyası incelendi.
İstem yazısında; “Dosya kapsamına göre, sanık hakkındaki … 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 18/02/2020 tarihli ve 2019/565 esas, 2020/97 sayılı sayılı kararın, lehe kanun uyarlaması olarak ele alınmış olması halinde, 5252 sayılı Türk Ceza Yasasının Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun’un “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul” başlıklı 9. maddesinin üçüncü fıkrasında “Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir.” şeklindeki düzenleme karşısında, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında önceden kesinleşmiş bulunan bir hükümde değişiklik yapılmasını gerektirip gerektirmediğini saptamak ve gerektiğinde yeni bir hüküm kurmakla sınırlı uyarlama yargılaması, önceki hükümde sabit kabul edilen olaya, iptal kararı sonrası hükmün uygulanmasını ve lehe olan duruma göre ayrı ayrı sonuçlar belirlenmesini gerektirdiği cihetle, sanık hakkında işin esasına girerek şikayetten vazgeçme nedeniyle düşme kararı verilmesinde isabet görülmemiştir.” denilmektedir.
Hukuksal Değerlendirme:
5271 sayılı basit yargılama usulü başlıklı CMK’nın 251 maddesinde;
“(1) Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir.
(2) Basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verildiği takdirde mahkemece iddianame; sanık, mağdur ve şikâyetçiye tebliğ edilerek, beyan ve savunmalarını on beş gün içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir. Tebligatta duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği hususu da belirtilir. Ayrıca, toplanması gereken belgeler, ilgili kurum ve kuruluşlardan talep edilir.
(3) Beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın, Türk Ceza Kanunu’nun 61. maddesi dikkate alınmak suretiyle, 223. maddede belirtilen kararlardan birine hükmedilebilir. Mahkûmiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.
(4) Mahkemece, koşulları bulunması hâlinde; kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya hapis cezası ertelenebilir ya da uygulanmasına sanık tarafından yazılı olarak karşı çıkılmaması kaydıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
(5) Hükümde itiraz usulü ile itirazın sonuçları belirtilir.
(6) Mahkemece gerekli görülmesi hâlinde bu madde uyarınca hüküm verilinceye kadar her aşamada duruşma açmak suretiyle genel hükümler uyarınca yargılamaya devam edilebilir.
(7) Basit yargılama usulü, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik hâlleri ile soruşturma veya kovuşturma yapılması izne ya da talebe bağlı olan suçlar hakkında uygulanmaz.
(8) Basit yargılama usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz.,
Geçici 5. maddesinde yer alan, “(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla; …c) 250 nci maddede düzenlenen seri muhakeme usulü ile 251 ve 252 nci maddelerde düzenlenen basit yargılama usulüne ilişkin hükümler, 1/1/2020 tarihinden itibaren uygulanır. d) 1/1/2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz” şeklindeki düzenlemelere yer verilmiştir.,
Anayasa Mahkemesinin 25/06/2020 tarihli ve 2020/16 esas, 2020/33 sayılı kararı ile geçici 5. maddenin d bendinde yer alan “…kovuşturma evresine geçilmiş,…” ibaresinin aynı bentte yer alan “…basit yargılama usulü…” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.
Aynı şekilde Anayasa Mahkemesi’nin 14/01/2021 tarih ve 2020/81 E., 2021/4 K. sayılı kararı ile 16/03/2021 tarihli, 31425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ile yargılama aşamasında olup, henüz kesinleşmiş hükümle sonuçlanmamış dosyalar yönünden, ceza miktarı üzerinde fail lehine etki doğuracağı, bu nedenle belirli bir tarih itibariyle hükme bağlanmış olan dosyalarda basit yargılama usulünün uygulanmamasının Anayasa’nın 38. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle 7188 sayılı Yasanın 31. maddesiyle eklenen Geçici 5. maddenin (d) bendinde yer alan “…hükme bağlanmış…” ibaresinin de iptaline karar verilmiştir.
Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun uyarlama yargılamasının kapsam ve sınırlarının anlatıldığı, 20/06/2006 gün ve 2006/10-124-165 sayılı kararında belirtildiği üzere uyarlama yargılaması sonucu verilen hükümler yönünden cezanın aleyhte değiştirme yasağı ilkesinin uygulanamayacağı kabul edilmiştir.
İnceleme konusu somut olayda; sanığın üzerine atılı hakaret suçunun 5271 sayılı Kanunu’nun 251. maddesi gereğince basit yargılama usulüne tabi olduğu; sanığın mahkumiyetine ilişkin … 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 18/02/2020 tarihli kararın, Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen iptal kararlarından önce verildiği ve kesinleştiği, 1982 Anayasasının 153/5. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümeyeceği ayrıca iptal kararlarının kesinleşmiş dosyalar açısından uygulanamayacağı, anılan kararın iptal kararı yürürlüğe girmeden önce kesinleştiği anlaşılmakla, yürürlük tarihinden önce kesinleşmiş kararlar hakkında basit yargılama usulünün uygulanamayacağı gözetilmeden, kesinleşmiş kararla ilgili basit yargılama usulü uygulanmasına ilişkin olarak uyarlama yargılaması yapılıp bu aşamada da şikayetten vazgeçme nedeniyle düşme kararı verilmesi hukuka aykırıdır.
Sonuç ve Karar:
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, kanun yararına bozma isteği doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce farklı gerekçeyle yerinde görüldüğünden,
1- Sanık hakkında hakaret suçuna ilişkin … 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/02/2021 tarihli ve 2020/690 esas, 2021/52 sayılı kararının, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
2- Karardaki hukuka aykırılığın CMK’nın 309. maddesinin 4-d fıkrası gereğince Yargıtay tarafından giderilmesi gerektiği ve uyarlama yargılamasında cezanın aleyhte değiştirme yasağı ilkesinin uygulanamayacağından; sanık … Şanlı hakkında hakaret suçundan uyarlama yargılaması sonucu verilen şikayetten vazgeçme nedeniyle kamu davasının düşmesine ilişkin HÜKMÜN İPTALİNE, infazın … 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 18/02/2020 tarihli ve 2019/565 esas, 2020/97 sayılı karardaki ceza miktarı üzerinden YAPILMASINA, dosyanın Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na TEVDİİNE, 24/05/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.