YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/16676
KARAR NO : 2021/10236
KARAR TARİHİ : 13.12.2021

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
MAHKEMESİ :… 11.Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı … … vekilince istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 17/03/2021 Salı günü davalı … … vekili Avukat … geldi, davacı adına gelen olmadı. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davalı … … vekili dinlendikten sonra eksiklik nedeniyle iade edilen dosya ikmal edildikten sonra tekrar gelmekle dosya incelendi gereği görüşüldü.
K A R A R
Davacı vekili; davalılardan … Süt şirketi ile davacı arasında 04/03/2015 tanzim tarihli bayilik sözleşmesi yapıldığını, sözleşme hükümlerine göre … Süt Ltd. Şti’nin kooperatifin süt ve sütten mamül ürettiği ürünleri satın alarak sözleşmede belirtilen yerlerde satacaklarını, kooperatif sözleşme hükümlerine uygun biçimde şirkete sözleşme kapsamındaki ürünleri gönderdiğini, şirketin zamanında ve vadelerinde teslim alıp sattığı ürünlerin bedellerini kooperatife ödemediğini, bu nedenle borçlu hakkında … 1. İcra Müdürlüğü’nün 2016/810 E sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, borçlu şirket adına kayıtlı araç ve taşınmaz kaydı olmadığı, borcun tahsilinin mümkün olmadığının anlaşıldığını, ancak davalılardan … …’ın tanzim tarihi olmayan 10/02/2016 vadeli 135.000,00 TL bedelli senet ile … 13. İcra Müdürlüğü’nün 2016/3077 E sayılı dosyası ile davalı borçlu … Süt ve Süt Ürünleri Toptan Dağıtım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi aleyhine muvazaalı olarak takip yaptığını, yapılan takipte şirketin alacaklı gözüken … …’a borçlu olmadığını, … … ve eşinin … Ltd. Şti’nin sahibi … … ve eşi … ile yakın arkadaşları ve aile dostları olduğunu belirterek, … 13. İcra Müdürlüğü’nün 2016/3077 E sayılı dosyasında takip dayanağı olan 16/02/2016 vadeli ve 135.000,00 TL bedelli senedin mal kaçırmaya dayalı muvazaalı olduğundan iptaline ve senede dayalı takibin iptaline ve şirket tarafından … …’a yapılan … plakalı aracın satışına ilişkin satış sözleşmesi şeklindeki tasarrufun iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı … …; mali sıkıntıdan kurtulabilmek adına iş ilişkisi nedeni ile tanıdığı … isimli şahsa şirketin yeni sermaye ihtiyacı bulunduğunu, şirketlerine ortak olması yönünde teklif götürdüğünü, ortak olmak istemediğini ancak şirketin bir kısım hissesini eşi … … adına alabileceklerini, şirket ortağının eşi olması teklifini getirdiğini, bu nedenle … …’ın protokol gereği yaptığı ödemelere karşılık kendisine 01/02/2016 vadeli 45.000,00 TL bedelli, 10/02/2016 tarihli ve 135.000,00 TL bedelli iki adet senet verildiğini, ancak hisse devri yapılamayınca, … plakalı aracın … …’a 17.000,00 TL bedelle satıldığını, ödenmeyen senetler nedeniyle de hakkında takibe geçildiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.
Davalı … … vekili; davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece,davanın kabulü ile … 13. İcra Müdürlüğü’nün 2016/3077 E sayılı dosyasında takip dayanağı olan 16/02/2016 vadeli, 135.000,00 TL bedelli senedin davalılar arasında muvazaalı olarak düzenlendiğinin tespiti ile davacı yönünden bu senede dayalı yapılan takibin iptaline, davalı şirket tarafından davalılardan … …’a devredilen … plaka sayılı aracın satışına ilişkin davalılar arasındaki tasarrufun iptali ile araç dava dışı üçüncü kişi üzerinde bulunduğundan aracın bedeli olan 20.000,00 TL miktarda davalı … …’ın davacı alacağı yönünde sorumluluğuna ve bu miktarın davalı … …’dan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş; hüküm, davalı … … vekili tarafından istinaf edilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesince, davalı … … (…) vekilinin istinaf talebinin kabulü ile … 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03/12/2018 tarih ve 2016/156 esas, 2018/643 karar sayılı kararının, HMK’nın 353/1-b-3 maddesi uyarınca kaldırılmasına, esasa ilişkin yeni hüküm tesisine, davanın kabulü ile; davalılar arasında yapılan, … 13. İcra Müdürlüğü’nün 2016/3077 Esas sayılı dosyasındaki icra takibi ve haciz işlemlerine yönelik tasarrufun, … İcra Müdürlüğünün 2016/810 (eski … 1. İcra Müdürlüğünün 2016/810) esas sayılı dosyası yönünden iptali ile, davacıya, … İcra Müdürlüğünün 2016/810 (eski … 1. İcra Müdürlüğünün 2016/810) esas sayılı dosyasındaki alacak ve fer’ileri ile sınırlı olmak üzere, … 13. İcra Müdürlüğünün 2016/3077 esas sayılı dosyasına gelmiş ve gelecek tahsilatlar üzerinde cebri icra yetkisi verilmesine, dava konusu … plaka sayılı aracın, davalı-borçlu … Süt ve Süt Ürün. Gıda Top. Dağ. San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından, davalı-3. kişi … … (…)’a, … 12. Noterliği’nin 17/02/2016 tarih ve 1367 yevmiye sayılı araç satış sözleşmesi ile yapılan satışına ilişkin tasarrufun davacı yönünden iptali ile dava konusu aracın, davalı-3. kişi … … (…) tarafından … 28. Noterliğinin 26/04/2016 tarihli satış senedi ile, dava dışı…’ye satılmış olması nedeniyle, İİK’nın 283/2 maddesi uyarınca, … İcra Müdürlüğünün 2016/810 (eski … 1. İcra Müdürlüğünün 2016/810) esas sayılı takip dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak kaydıyla, 20.000,00-TL alacağın, davalı-3. kişi … … (…)’dan tahsili ile, davacı kooperatife verilmesine, karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı … … vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dava İİK 277 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.
İİK’nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da “iyiniyet kurallarına aykırılık” nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını
ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır. Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.
Bu tür davaların dinlenebilmesi için,davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması, borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması ve davanın iptali istenen tasarruftan itibaren beş yıllık hakdüşürücü süre içinde açılmış olması gerekir.
Tasarrufun iptali davasını elinde geçici veya kesin aciz belgesi bulunan alacaklı açabilir. (İİK.m.277) Bu husus, dava şartı olup, hâkim görevi gereği doğrudan gözetmek zorundadır.
Somut olayda, davacının alacağına dayalı takip dosyasında(… 1.İcra Müdürlüğü’nün 2016/810) İİK’nun 105.maddesinde belirtildiği şekilde borçlu … Süt ve Süt Ürünleri Toptan Dağıtım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin adresinde yapılmış bir haciz bulunmadığı gibi, İİK’nun 143.maddesinde belirtilen aciz belgesi de sunulmamıştır. Bu durumda, davalı borçlunun aciz hali ispatlanmamış olduğundan davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
2-Kabule göre de; İİK.nın 282. maddesi gereğince iptal davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. İptal davalarının tarafları davacı olarak takibin alacaklısı, davalı olarak takibin borçlusu ile onun işlem yaptığı üçüncü kişinin zorunlu dava arkadaşı olarak hasım gösterilmesi zorunludur. Somut olayda; davacının alacağına dayalı takip dosyasında(… 1.İcra Müdürlüğü’nün 2016/810) davalı … Süt ve Süt Ürünleri Toptan Dağıtım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi borçlu durumda olup, davalı … … davacının borçlusu durumunda değil iken; muvazaalı olduğu iddia edilen dava konusu … 13.İcra Müdürlüğü’nün 2016/3077 sayılı takip dosyasında; … … davalı … …’ın borçlusu durumunda olduğundan, Bölge Adliye Mahkemesince; davacıya, … 13. İcra Müdürlüğünün 2016/3077 esas sayılı dosyasına … … adına gelmiş ve gelecek tahsilatlar üzerinde cebri icra yetkisi verilmesine karar verilmesi de doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı … … vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK 371. madde uyarınca BOZULMASINA; HMK 373/2 madde uyarınca dosyanın … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine gönderilmesine ve 3.815,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı … …’a verilmesine, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı … …’a geri verilmesine 13/12/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.