YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/21393
KARAR NO : 2022/10416
KARAR TARİHİ : 15.09.2022

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı … vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
KARAR
Davacılar vekili, 21/12/2013 tarihinde davalı … sevk ve idaresindeki diğer davalı Adanus Tur. Turizm. Taşımacılık ve Otomotiv Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı ve davalı …Ş. nezdinde zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı … plakalı servisin … idaresindeki … plakalı motorsiklete çarpması sonucu müvekkillerinin murisi …’ın hayatını kaybettiğini belirterek davacı çocuklar …, … ve…için 2.000,00’er TL maddi 20.000,00’er TL manevi, eş… için 2.000,00 TL maddi 30.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 8.000,00 TL maddi 90.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiş,yargılama sırasında maddi tazminat taleplerini … için 17.343,24 TL, … için 19.449,02 TL, Veli için 19.449,02 TL, Elif için 163.877,60 TL’ye yükselterek toplam 220.118,88 TL tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar vekilleri, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece,maddi tazminat yönüden davanın kısmen kabulü ile davacılar … için 138.999,79 TL, … için 13.874,59 TL, … için 15.559,22 TL, … için 15.559,22 TL,olmak üzere toplam 183.992,82 TL tazminatın davalı … açısından 25/02/2014 dava tarihinden, diğer davalılar açısından 21/12/2013 olay tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davalılardan müştereken müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, manevi tazminat davasının kabulü ile davacılar … için 30.000,00 TL, … için 20.000,00 TL, … için 20.000,00 TL,… için 20.000,00 TL olmak üzere toplam 90.000,00 TL manevi tazminatın 21/12/2013 olay tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılar … ve Adanus Tur… Ltd. Şti’nden müştereken müteselsilen davacılara ödenmesine karar verilmiş, hüküm davalı … vekilince temyiz edilmiş, Dairenin 13/02/2018 tarih 2016/12646 E 2018/890 K sayılı ilamı ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uygun yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulü ile davacı … için 138.999,79 TL, … için 13.874,59 TL, …
için 15.559,22 TL, Veli Oldaz için 15.559,22 TL olmak üzere toplam 183.992,82 TL tazminatın 21/12/2013 olay tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davalı Adanus Tur Turizm Taşımacılık ve Otomotiv Ticaret Limited Şirketinden tahsili ile davacılara ödenmesine, (davalılar … ve Axa Sigorta A.Ş hakkında mahkememizce verilen önceki karar nedeniyle tahsilde tekerrüre neden olmamak şartıyla) davacıların manevi tazminat davasının kabulü ile davacı … için 30.000,00 TL, … için 20.000,00 TL, … için 20.000,00 TL,… için 20.000,00 TL olmak üzere toplam 90.000,00 TL manevi tazminatın 21/12/2013 olay tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı Adanus Tur Turizm Taşımacılık ve Otomotiv Ticaret Limited Şirketinden tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmiş; hüküm, davalı … vekilince temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına,delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, davalı … vekilinin yerinde görülmeyen ve aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.
Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında, destek payları doğru belirlenerek, destekten yoksun kalanlara müteveffanın sağlığında sağlamış/sağlayacak olduğu yardımın miktarı da doğru şekilde hesaplanmalıdır.
Hayatın olağan akışına göre, desteğe 2, eşe 2, çocuklar ile ana ve babanın her birine 1’er pay verilmesinin uygun olacağı, daha sonra anne ve babadan yaşam tablosuna göre hangisi destekten çıkacaksa kalan kişiye diğerinin payının ilave edilerek destek tazminatlarının varsayımsal hesabının yapılması gerekeceği, Dairemizin yerleşik uygulaması gereğidir.
Bu nedenle; mahkemece, Yargıtay uygulamaları da gözetilmek suretiyle, nufus kayıtları getirtilerek desteğin anne ve/veya babasının hayatta olması durumunda, bilirkişiden yukarıda işaret edilen hususta ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması isabetli görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Kabule göre de; davanın kısmen kabul edilmiş olmasına göre; desteğin kusur oranına göre reddedilen maddi tazminat miktarı yönünden davalı … lehine vekalet ücreti takdir edilmemiş olması da doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı … vekilinin sair temyiz itirazının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı … vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı …’ne geri verilmesine 15/09/2022 tarihinde Üye …’ın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeni ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Usuli kazanılmış hak kurumu, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
1086 sayılı HUMK’nun yürürlükte olduğu dönemde çıkarılan 09/05/1960 tarih, 1960/21 Esas, 1960/9 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında; Yargıtay bozma kararına uyulmakla orada belirtilen biçimde işlem yapılması yolunda lehine bozma yapılan taraf yararına usulî kazanılmış hak, aynı doğrultuda işlem yapılması yolunda yerel mahkeme için de zorunluluk doğacağı, usulî kazanılmış hakka ilişkin açık kanun hükmü olmasa da temyiz sonucu verilecek bozma kararının hakka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan amacı ve muhakeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma maksadıyla kabul edilmiş olması yanında hukuki alanda istikrar amacıyla kabul edilmiş bulunması bakımından usulî kazanılmış hak müessesesinin usul hukukunun dayandığı ana esaslardan olup kamu düzeniyle de ilgili olduğu belirtilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda da usulî kazanılmış hakka ilişkin açık bir düzenleme bulunmamakta ise de bu ilkenin uygulanma gerekliliği HMK hükümleri karşısında da varlığını sürdürmektedir. Yargıtay’ın bozma kararına uyan mahkeme, bozma kararı uyarınca işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü, mahkemenin bozma kararına uyması ile, bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak doğmuştur.
Yargısal ve bilimsel içtihatlarda “usulî kazanılmış hak” ya da “usulî müktesep hak” olarak adlandırılan bu ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 10/02/1998 tarih, 1987/2-520 esas ve 1988/89 karar sayılı ilâmında “Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince işlem yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisinin lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli kazanılmış hak denilmektedir…” şeklinde tanımlanmakta ve bazı istisnaları bulunmaktadır.
Bu istisnalar kısaca şu başlıklarda özetlenebilir.
a) Mahkemenin görevi ile ilgili usulî kazanılmış haktan sözedilemez.
b) Yargıtay’ın bozma kararından sonra yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı’nın çıkarılmış olması da usul kazanılmış hakkın istisnasıdır.
c) Karar henüz kesinleşmeden geçmişe etkili olarak çıkarılan bir kanun hükmü de usulî kazanılmış hakkın istisnasını oluşturur.
d) Bir kanun hükmü Anayasa Mahkemesince iptâl edilirse iptâl edilen kanun hükmü usulî kazanılmış hakka aykırı olsa bile uygulanacak öncelik usulî kazanılmış hakta değil Anayasa Mahkemesinin iptâl kararında olacaktır.
e) Usulî kazanılmış hakkın bir diğer istisnası ise kesin hükümdür. Bozmadan sonra usulî kazanılmış hak ile kesin hüküm çelişiyorsa öncelik usulî kazanılmış hak da değil, kamu düzeninden sayılan ve dava şartı olarak re’sen nazara alınması gereken kesin hükümdedir.
f) Kamu düzenine aykırılıkta usulî kazanılmış hakkın istisnalarından bir diğeridir.
g) Nihayet, son olarak; Yargıtayın kararı her türlü yorumun, hukuki değerlendirme veya delil takdiri dışında, açıkça ve tartışmasız şekilde başka bir şekilde yorumlanamayacak açıklıkta maddi hataya dayalı ise ve onunla sıkı sıkıya bağlı olduğu halde de usulî kazanılmış hak ilkesi uygulanmayacaktır. Yargıtay tarafından dosya kapsamına uygun olmayacak şekilde açık ve tartışmasız bir maddi hatanın yapılması halinde bu hata usulî kazanılmış hak oluşturmayacaktır.
Somut olayda yerel mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 26.04.2016 tarihli ilk kararın davalı … vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi’nin 13/02/2018 tarihli ve 2016/12646-2018/890 sayılı ilamıyla sürücü desteğin kusuru yönünden bilirkişi raporu alınması, desteğin gelirinin araştırılarak aktüer bilirkişi raporu alınması yönlerinden hükmün bozulmasına karar verilerek bozma ilamının kapsam ve şekline göre davalı … vekilinin manevi tazminata ve vekalet ücretine yönelik diğer temyiz itirazları incelenmemiştir. Davacılar vekilinin karar düzeltme istemi Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi’nin 14/05/2019 tarihli ve 2018/3975-2019/6084 sayılı ilamıyla reddolunmuştur. Yerel mahkemece bozmaya uyularak karar verilen eldeki davada davalı … vekili hükmü temyiz etmiş, bu kez temyiz dilekçesinde ilk temyizinde ileri sürmediği desteğin anne ve babasına pay ayrılması hususunu da ileri sürmüştür. İlk temyizde ileri sürülmeyen ve bozma nedeni yapılmayan, bozmadan sonra da değişiklik yapılmayan desteğin anne ve babasına pay ayrılması hususu bozma kapsamı dışında kalmakla artık davacılar yararına kazanılmış hak oluşturacağından, vekalet ücreti yönünden hükmün düzeltilerek onanması görüşünde olduğumdan, sayın çoğunluğun destek payına yönelik bozma kararına katılmıyorum.