YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/21513
KARAR NO : 2023/2256
KARAR TARİHİ : 22.02.2023
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
HÜKÜM/KARAR : Yerel mahkemece asıl dava kısmen kabul, birleşen dava kabul, bölge adliye
mahkemesi tarafından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne,
davalı … Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve …
vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, davalı …
Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun reddine
Sigorta ve Hayat Emeklilik, asıl davada davalılar
… Makine San Tic A.Ş. ve …
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi
Taraflar arasındaki trafik kazası nedeni ile uğranılan maddi ve manevi tazminat (asıl ve birleşen) davası sonunda yerel mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karara karşı, davacılar vekili, davalı … A.Ş. ve … vekili ve davalı …Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge adliye mahkemesi tarafından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, davalı … Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve … vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, davalı …Ş. vekilinin istinaf başvurusunun reddine, Ankara 8.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 03.10.2017 tarih ve 2014/784 Esas, 2017/244 Karar sayılı kararının HMK’nin 356/2. maddesi uyarınca kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına; asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge adliye mahkemesi kararı, asıl ve birleşen davada davacılar vekili ve birleşen davada davalı … ve Hayat Emeklilik, asıl davada davalılara … Makine San. Tic. A.Ş. ve … tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
a- Asıl Davada
Davacılar vekili asıl davanın dava dilekçesinde; 08.08.2015 günü saat 04:55 sıralarında müteveffa …’nın sürücüsü olduğu … plakalı otomobil ile Eskişehir’den Sivrihisar istikametine seyir halinde iken emniyet şeridini taşacak şekilde park halinde olan davalı … ‘ın sürücüsü olduğu … plakalı çekici ve buna bağlı … plakalı römorka çarpması ile meydana gelen kazada araç sürücüsü … ve yanında yolcu olarak bulunan …’nın vefat ettiğini, kazaya neden olan … plakalı çekicinin davalı …Ş nezdinde genişletilmiş kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, poliçede manevi tazminat taleplerinin 20.000,00 TL limitle teminat altına alındığını, aracın davalı … Makina A.Ş adına kayıtlı olduğunu belirterek dava konusu olay nedeniyle davalı … şirketinin 20.000,00 TL poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumlu olmak kaydıyla … mirasçıları olan … (eş), için 60.000,00 TL, … (çocuk) için 40.000,00 TL, …, … (kardeşler) için 10.000,00’er TL, … (baba), … (anne) için 30.000,00’er TL, vefat eden … mirasçıları davacı … (eş) 60.000,00 TL, …, … (çocuklar) için 40.000,00’er TL, …, …, …, … (kardeşler) için 10.000,00’er TL, … (anne) için 30.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 08.08.2015 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir talep etmiştir.
b- Birleşen Davada
Davacılar vekili birleşen davanın dava dilekçesinde; 08.08.2015 günü Müteveffa …’nın sürücüsü olduğu … plakalı otomobil ile davalı … nezdinde … poliçesi ile sigortalı olan … plakalı araçlar arasında meydana gelen çift taraflı ölümlü trafik kazasında … plakalı araç sürücüsü …’nın vefat ettiğini, kaza yapan araçlardan müteveffanın sürücüsü olduğu … plakalı otomobili davalı Halk Sigorta Aş nezdinde, … plakalı aracın davalı … Aş nezdinde … poliçesi ile sigortalı olduğunu, sürücü …’nın vefatından kaynaklı destekten yoksun kalma tazminatı zararının her iki sigorta poliçesinde de teminat kapsamına alındığını, destekten yoksun kalan sıfatı ile davacıların 09.04.2015 tarihinde Halk Sigorta A.Ş’ye, 17.09.2015 tarihinde Axa Sigorta A.Ş’ye başvuru yaptıklarını belirterek zararları karşılanmayan eş … için 41.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının Halk Sigorta A.Ş’den 41.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının Axa Sigorta A.Ş’den, Baba … için 1.000. 00 TL destekten yoksun kalma tazminatının Halk Sigorta A.Ş’den 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının Axa Sigorta A.Ş’den, Anne … için 1.000,00 TL, destekten yoksun kalma tazminatının Halk Sigorta A.Ş’den 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının Axa Sigorta A.Ş’den çocuk … için 7.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının Halk Sigorta A.Ş’den 7.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının Axa Sigorta A.Ş’den 17.09.2015 tarihinden itibaren, her bir davacı ve davalı için ayrı ayrı hesaplanacak vekalet ücreti ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
a. Asıl Davada
1. Davalı … Genel Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde; … Mak. San. ve Tic. A.Ş. ye ait … plaka sayılı aracın 05.05.2015 – 2016 vadeli 20.000,00 TL manevi tazminat limitli kasko sigorta poliçesinin müvekkili tarafından tanzim edildiğini, sorumlulukları limitle sınırlı olmakla birlikte talep edilen manevi tazminatların yüksek ve zenginleşmeye yönelik olduğunu, davacılar ile ticari bir ilişkileri bulunmayıp, olayın kaynağı haksız fiil olduğundan içtihatlar gereği; ancak dava tarihinden itibaren yasal faiz talep edilebileceğini beyan etmiştir.
2. Davalı … A.Ş. ve … vekili cevap dilekçesi ile; belirttikleri gerekçeler ile kusur konusunda bilirkişi incelemesi talep ettiklerini, manevi tazminatın zenginleşme ve kişinin ekonomik durumunu değiştirme aracı olamayacağını, hak ve nesafet çerçevesinde hakimce takdir edileceğini, takdirinde kusur durumunun dikkate alınması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
b.Birleşen Davada
Davalı Halk Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesi ile; müvekkiline 14409093 nolu … poliçesi ile sigortalı … plaka sayılı aracın karışığı kazada …’nın vefat ettiğini, TTKm 1425 gereği sigorta poliçelerinin genel ve özel şartlarla klozlara tabi olduğunu, davacı tarafın genel şartların mevcut uyuşmazlıkta uygulanmayacağına ilişkin iddiası ve taleplerinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, …’nın … plaka sayılı araca arkadan çarparak kazaya kendi kusuru ile sebep olduğunu SGŞ A.6 gereği hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerinin sorumluluk kapsamı dışında tutulduğunu beyanla; genel şartlardan doğabilecek her türlü beyan ve itirazlar hakları saklı kalmak kaydı ile davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Asıl davada; … mirasçıları yönünden davanın kısmen kabulüne, davacılar; … için 30.000,00 TL, … için 20.000,00 TL, … için 1.000,00 TL, … için 1.000,00 TL, … için 4.000,00 TL, … için 4.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline, (davalı … şirketinin sorumluluğunun davacılar … için 3.314,92 TL, İclal için 2.209,94 TL, … için 110,50 TL, … için 110,50 TL, … için 441,99 TL, … için 441,99 TL ile sınırlandırılmasına), hükmedilen tutarlara davalı … yönünden dava tarihinden, diğer davalılar için 08.08.2015 tarihinden itibaren avans faiz uygulanmasına,
2- … mirasçıları yönünden; davanın kısmen kabulüne, davacılar … için 50.000,00 TL, … için 30.000,00 TL, … için 30.000,00 TL, … için 1.500,00 TL, … için 1.500,00 TL, … için 1.500,00 TL, … için 1.500,00 TL, … için 5.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline, (davalı … şirketinin sorumluluğunun davacılar … için 5.524,86 TL, Yasin için 3.314,91 TL, … için 3.314,91 TL, … için 165,74 TL, … için 165,74 TL, Hülya için 165,74 TL, … için 165,74 TL, … için 522,49 TL ile sınırlandırılmasına), hükmedilen tutarlara davalı … yönünden dava tarihinden, diğer davalılar için 08.08.2015 tarihinden itibaren avans faiz uygulanmasına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı … A.Ş. ve … vekili, davalı …Ş istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1- Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarlarının az olduğu, ayrıca vefat edenin mirasçıları arasında farklılık gözetilerek manevi tazminatın hükmedilmesinin de yerinde olmadığı;
2- Davalı … A.Ş. ve … vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece dosya kapsamında alınan kusura ilişkin bilirkişi raporunun yeterli araştırma ve incelemeyi içermediği, mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarlarının ise fahiş olduğu, ayrıca gerekçeli kararın 9. sayfasında müvekkili lehine eksik vekalet ücretine hükmedildiği;
3- Davalı …Ş. vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece somut olayda sigorta genel şartlarına ilişkin hükümlerin uygulanmamasının doğru olmadığını, müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, kaldı ki sorumlu olduğunun kabulü halinde dahi kusur nispetinde sorumluluğuna gidilebileceğini, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda payların hatalı olarak belirlendiği bildirilmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, davalı … Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve … vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, davalı …Ş. vekilinin istinaf başvurusunun reddine, Ankara 8.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 03.10.2017 tarih ve 2014/784 Esas, 2017/244 Karar sayılı kararının HMK’nin 356/2. maddesi uyarınca kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına; asıl davada … mirasçıları yönünden, davanın kısmen kabulüne, davacılar … için 40.000,00 TL, … için 30.000,00 TL, … için 3.000,00 TL, … için 3.000,00 TL, … için 20.000,00 TL, … için 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline, (davalı … şirketinin sorumluluğunun davacılar … için 3.314,92 TL, İclal için 2.209,94 TL, … için 110,50 TL, … için 110,50 TL, … için 441,99 TL, … için 441,99 TL ile sınırlandırılmasına), hükmedilen tutarlara davalı … yönünden dava tarihinden, diğer davalılar için 08.08.2015 tarihinden itibaren avans faiz uygulanmasına, … mirasçıları yönünden; davanın kısmen kabulüne, davacılar … için 50.000,00 TL, … için 30.000,00 TL, … için 30.000,00 TL, … için 5.000,00 TL, … için 5.000,00 TL, … için 5.000,00 TL, … için 5.000,00 TL, … için 25.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline, (davalı … şirketinin sorumluluğunun davacılar … için 5.524,86 TL, Yasin için 3.314,91 TL, … için 3.314,91 TL, … için 165,74 TL, … için 165,74 TL, Hülya için 165,74 TL, … için 165,74 TL, … için 522,49 TL ile sınırlandırılmasına) hükmedilen tutarlara davalı … yönünden dava tarihinden, diğer davalılar için 08.08.2015 tarihinden itibaren avans faiz uygulanmasına, birleşen davada davanın kabulüne, davalı …Ş. yönünden; davacı … için 200.982,00 TL, … için 59.198,95TL, … için 15.776,27 TL, … için 14.042,78 TL tazminatın davalı …Ş.’den tahsiline, hükmedilen tutara 30.09.2015 tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına, davalı …Ş. yönünden; davacı … için 140.891,05 TL, … için 41.499,24 TL, … için 11.059,36 TL, … için 9.844,16 TL tazminatın davalı …Ş.’den tahsiline, hükmedilen tutara 17.09.2015 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar … vd. vekili, davalı …Ş. vekili, davalılar … Makine San. Tic. A.Ş. ve … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1- Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf mahkemesince hükmedilen manevi tazminat miktarlarının yetersiz olduğunu, manevi tazminat talepli asıl dava açılırken … plakalı araç sürücüsü olan müteveffa …’nın kusuru dışında kalan kısım talep edilmiş olup, dava dilekçesinde belirtilen miktarlar müteveffanın kusuru da göz önünde bulundurularak talep edildiğini, asıl davanın davalılarından Mapfre Sigorta A.Ş. yönünden tam kabulüne karar verildiğini, davalı …Ş. yönünden reddedilen bir alacak bulunmamakta olduğundan, Mapfre Sigorta A.Ş. vekili lehine ret vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının son derece hatalı olduğunu, dosya kapsamında düzenlenen aktüer raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, asgari ücretteki değişiklikler ve hükme en yakın tarihteki asgari ücret verilerine göre hesaplama yapılması gerektiğini, aktüer raporda bakiye … tablosu olarak PMF-1931 tablosu kullanılmış olmasının mevzuata aykırı olduğunu, maddi tazminat hesaplamasına ilişkin olarak kullanılan yöntem, bakiye … tablosu, maluliyetin belirlendiği yönetmelik, kusur oranları, gelire ilişkin veriler ve diğer veriler de hatalı olup rapora itiraz ettiklerini belirterek arz ve izah edilen nedenler ve re’sen gözetilecek diğer nedenlerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2- Davalı …Ş. vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu destektek yoksun kalma tazminatı kapsamında sigorta genel şartlarına uygun bir hüküm kurulmadığını, yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporuna ilişkin olarak hatalı inceleme istinaf mahkemesince devam ettirilerek aynı şekilde karar verildiğini, istinaf aşamasında alınan bilirkişi raporunda yerel mahkemece izafe olunan kusur oranında değişiklik yapıldığını ancak istinaf kararında anılan hususa hiç atıf yapılmadığını belirterek arz ve izah edilen nedenlerle hukuka ve yasaya aykırı ilamının temyiz incelemesine tabi tutularak bozulmasına karar verilmesi talep etmiştir.
3- Davalılar … Makine San Tic A.Ş. ve … vekili temyiz dilekçesinde; mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, kaza tespit tutanağı incelendiğinde müteveffa sürücüye atfedilen kusurun şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymadığı gerekçesiyle kusur verildiği ancak kaza tespit tutanağının bu kısmına katılmakla birlikte eksik olduğunu, yargılama aşamasında atfedilen kusur oranı değiştiğini, yerel mahkeme kararında kusur oranı müvekkile %60 müteveffaya %40 şeklinde belirlenmiş daha sonra istinaf aşamasında bu oran müvekkile %75, müteveffaya % 25 olacak şekilde değiştiğini, istinaf aşamasında dosyaya hiçbir yeni delil girmemiş olmasına rağmen tamamen subjektif ve varsayımsal yorumlarla bilirkişinin tanzim ettiği rapor esas alınarak tazminata hükmedildiğini, manevi tazminat belirlenirken tarafların kusur oranı nazara alınmadığını, dosyada mevcut bu deliller nazara alınmadan ve tazminat isteyen kişinin fazlalığı, hükmedilen tazminatın fahişliği bir şirketin mahvolmasına neden olacak yükseklikte olduğu nazara alınmadan bu şekilde hüküm tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğu, istinaf kararında müvekkil lehine hükmedilen vekalet ücretinde sigorta şirketi ile diğer iki müvekkilin vekalet ücreti alacağının ne kadar olduğu hususu net olarak belirlenmediğini, davacılar birden fazla olmakla aynı vekil tarafından temsil edilmeleri nazara alındığında her bir davacı için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi hakkaniyetli olmadığını belirterek yazılı nedenlerden dolayı; aleyhe olan kısmının ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık (Asıl ve birleşen dava), trafik kazasında yaralanma nedeni ile uğranılan maddi ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve sair mevzuat
3. Değerlendirme
1. Asıl davada davacılar vekili ve asıl davada davalılar … Makine San Tic A.Ş. ve …’ın temyiz itirazlarının incelenmesinde:
İhtiyari dava arkadaşı olan davacılar bakımından temyiz sınırı ayrı ayrı belirlenecektir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362/1-a maddesinde öngörülen kesinlik sınırı, 6763 sayılı Kanunun 44. maddesiyle HMK’ya eklenen Ek-Madde 1’de öngörülen yeniden değerleme oranı dikkate alındığında 2021 yılı için 78.635,00 TL’dir.
HMK 362/1-a ve 362/2. maddeleri gereğince temyiz edenin sıfatına göre hükmedilen ya da mahkemece kabul edilmeyen bölümünün miktar veya değeri 78.635,00 TL’yi geçmeyen davalara ilişkin bölge adliye mahkeme kararlarının temyizi kabil değildir. Kesin olan kararların temyizinin istenilmesi halinde Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi tarafından bu konuda temyiz dilekçesinin reddine karar verilebileceği gibi, verilmemiş olması halinde Yargıtayca da temyiz isteminin reddine karar verilebilecektir.
Temyiz eden taraflar bakımından temyize konu edilen miktar, yukarıda belirtilen temyiz kesinlik sınırının altında kalmaktadır. O halde Bölge Adliye Mahkemesi kararının adı geçen taraflar yönünden temyiz kabiliyeti olmayıp temyiz dilekçesinin HMK’nın 362/1-a maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.
2. Birleşen davada davacılar vekili ve birleşen davada davalı … ve Hayat Emeklilik şirketinin temyiz itirazlarına gelince;
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle HMK 355. maddesindeki kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp karar verilmiş olmasına, dava şartları, delillerin toplanması ve hukukun uygulanması bakımından da hükmün bozulmasını gerektirir bir neden bulunmamasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı parağrafında açıklanan sebeple asıl davada davacılar vekili ve asıl davada davalılar … Makine San. Tic. A.Ş. ve …’ın temyiz istelerinin REDDİNE;
2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı parağrafında açıklanan sebeple birleşen davada davacılar vekili ve birleşen davada davalı … ve Hayat Emeklilik Şirketi vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz eden birleşen davada davacılar ile birleşen davada davalı … ve Hayat Emeklilik Şirketine yükletilmesine,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalılar … Makine San. Tic. A.Ş. ve …’a iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
22.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.