YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/26604
KARAR NO : 2023/702
KARAR TARİHİ : 19.01.2023
MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi
(Kanun Yararına Temyiz Bürosu)
Av….
DAVA TARİHİ : 20.03.2020
HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü
Taraflar arasında, … 7. Tüketici Mahkemesinde görülen itirazın iptali davasında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
… 7. Tüketici Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait… plakalı araç ile gerçekleştirilen ihlalli geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla … 27. İcra Dairesinin 2019/14612 esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibine davalının itirazı nedeniyle takibin durduğunu, davalının ihlalli geçişinin ardından geçiş ücretini HGS hesabına PTT’den yatırdığını, bu bakiyeden otomatik tahsilatın yapılmadığını iddia ederek herhangi bir borcu bulunmadığı iddiası ile asıl alacağa ve ferileri bakımından takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalının ihlalli geçiş vakıasına ise itiraz etmediğinin açık olduğunu belirterek … 27. İcra Dairesi’nin 2019/14612 esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile alacağın yasal faizi ve diğer tüm ferileri ile birlikte tahsili için takibin devamına ve borçlu aleyhine % 20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dosya kapsamı ve … 27. İcra Dairesi’nin 2019/14612 esas sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; ihlalli geçişin yapıldığı 29/08/2019 tarihi itibariyle davalının HGS hesaplarında 98,05 TL’sının bulunduğu, ancak davacı vekilinin beyanına göre sistemin kısmi tahsilatı kabul etmediği, hesapta geçiş ücretinin tamamını karşılayacak miktarda para olması halinde çekim işleminin yapılabileceği, davacı şirketin de kısmi ödemeyi kabul etmek zorunda olmadığı iddia ve beyan edilmiş ise de, davalının HGS hesabından çekim işlemi yapılsa idi davalıdan 119,75-98,05=21,70 TL geçiş ücreti asıl alacağının kalacağı, davacı şirket tarafından kısmi ödeme kabul edilmeyip alacağın tamamını birden talep etme hakkı var ise de, kısmi ödeme kendisinden kaynaklanan değişik gerekçelerle kabul edilmeyip tüketiciden geçiş ücretinin tamamı üzerinden 4 kat tutarında ceza talep edilmesinin dürüstlük kurallarına ve hakkaniyete aykırı olduğu, bu sebeple davacı şirket tarafından geçiş ve ödeme sisteminin kısmi ödemeleri de kabul eder şekilde düzenlenmesi/programlanması gerektiği, bunun yapılması durumunda tüketicilerin HGS hesaplarını kontrol ederek bakiye geçiş ücretlerini cezaya maruz kalmadan sistem üzerinden ödeyebilecekleri, dava konusu uyuşmazlıkta kısmi ödemenin kabul edilmemesi veya kurulu sistemin buna izin vermediği gerekçesiyle geçiş ücreti hiç tahsil edilmemiş olmakla davacı şirketin geçiş ücretinin tamamını davalıdan talep etme hakkının bulunduğu, ancak cezanın hesapta olmayan bakiye borç (21,70 TL) üzerinden hesaplanması gerektiği, yapılan bu hesaplamaya göre davacının 119,75 TL ihlalli geçiş ücreti asıl alacağı ve 21,70×4=86,80 TL ceza alacağı olmak üzere toplam 206,55 TL olabileceği, yine davalının sadece hesabında bulunmayan 21,70 TL üzerinden İİK 67/2 maddesine göre inkar tazminatına mahkum edilmesi gerektiği kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne, davalının … 27. İcra Dairesi’nin 2019/14612 esas sayılı takibe yaptığı itirazın kısmen iptali ile, takibin 119,75 TL asıl alacak, 86,80 TL ihlalli geçiş ceza tutarı olmak üzere toplam 206,59 TL üzerinden devamına, fazlaya dair talebin reddine kesin olarak verilmiştir.
IV. KANUN YARARINA TEMYİZ
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiştir.
B. Temyiz Sebepleri
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 84 üncü maddesinin birinci fıkrasında borcun tamamının belli ve muaccel olması halinde alacaklının kısmen ifayı reddedebileceğinin düzenlendiği, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası, “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.” şeklinde olup ihlalli geçiş neticesinde geçiş ücretinin dört kat ceza bedeliyle birlikte tahsilinin istenmesinin kanunun amir hükmünün gereği olduğu, bu nedenle mahkemece, davacının işlettiği otoyolu kullanan davalının geçiş anında otomatik ödeme sisteminde yeterli bakiyesi bulunmadığı ve kendisine tanınan sürede geçiş ücretini ödemediği sabit olduğuna göre, davacının kendisinden kısmi ödeme talebi dahi bulunmamasına rağmen otomatik ödeme sistemindeki yetersiz bakiyenin belli ve muaccel olan alacağına mahsup etmesi gerektiğinin kabul edilmesi ve ödeme süresinde belirlenen yerlere ödeme gerçekleştirilmemesi üzerine cezalı takibe girişilmesinin Kanunun amir hükmüyle tanınan bir hak olup bu hakkın kullanımının kötüniyetli olarak kabul edilemeyeceğinin değerlendirilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek kararın kanun yararına bozulması talep edilmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, itirazın iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 363 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.
2. Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2 inci ve 4 üncü maddesi,
4. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali” başlıklı 30. maddesi
3. Değerlendirme
Davaya konu olayda; dosyaya sunulan bilgi ve belgelerle mahkemece maddi hukuk ve ilgili kanun hükümleri doğrultusunda karar verildiği, delillerin değerlendirilmesine ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin hususlarda, açık kanun hükümlerine aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma isteğinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının hükmün kanun yararına bozulması talebinin REDDİNE,
Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
19.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.