YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/10143
KARAR NO : 2023/4433
KARAR TARİHİ : 27.03.2023

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/114 E., 2022/76 K.
HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü

Taraflar arasında görülen tasarrufun iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi aleyhine, Ankara 18. İcra Dairesinin 2014/10023 sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, takibin kesinleştiğini, davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin İller Bankası A.Ş Erzurum Bölge Müdürlüğü nezdinde doğan hak edişlerini 24.01.2014 tarih ve 3137 yevmiye numaralı Ankara 38. Noterliğince tanzim edilmiş olan 900.000,00 TL bedelli temlikname ile davalı …’a temlik ettiğini, temliknamenin, alacaklılarına borçlarını ödememek kastıyla ve kötü niyetli yapıldığını, temlikin muvazaalı olduğunu, temlik alacaklısı …’ın, davalı … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin kalfası olduğunu, …’ın oğulları … ve … ile yeğeni olan …’ın birlikte … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinde çalıştıklarını, temliknamenin herhangi bir karşılığının bulunmadığını, davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin diğer davalı …’a bu kadar borçlanmasını gerektirir herhangi bir iş ilişkisi yada sözleşme bulunmadığını, İller Bankası A.Ş nezdinde yapılan araştırmada, davalı …’a temlik bedeline mahsuben 22.07.2014 tarihinde 157.038.56 TL ve 05.11.2014 tarihinde 282.812.43 TL olmak üzere toplam 439.850.99 TL ödeme yapıldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile Ankara 38. Noterliği tarafından düzenlenen 24.01.2014 tarih ve 3137 yevmiye numaralı temliknamenin iptaline, belirtilen temliknameye istinaden davalı …’a ödenen 439.850.99 TL miktara karşılık olmak üzere şimdilik 10.000,00 TL miktarın ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı …’dan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı … vekili cevap dilekçesinde; müvekkili …’ın, diğer davalı … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin çalışanı olmadığını, müvekkilinin alacağının gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını, davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin ekonomik ve mali durumunun kötü olması nedeniyle müvekkiline verilen kambiyo senedi ve çekleri ödeyemediğini, hem müvekkilinin … kanalizasyon ihalesini bitirme konusunda çalışması hem de daha önce müvekkiline verilen ancak ödenmeyen kambiyo senedi ve çeklerin karşılığında, İller Bankası A.Ş Erzurum Bölge Müdürlüğü nezdinde doğan hak edişlerinden 900.000,00 TL miktarı temlik ettiğini, müvekkilinin davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden mevcut alacaklarına karşılık fatura ve diğer belgeleri düzenlediğini, ayrıca ihalenin yapımı sırasında çalışan işçilerin maaşlarını çekmiş olduğu hak edişlerden banka şubesine yatırdığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi; davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 14.07.2016 tarihli ve 2015/92 Esas, 2016/341 Karar sayılı kararı ile davalı …’ın, gerek davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketiyle arasında olduğu belirtilen iş ilişkisi ve gerekse çocuklarının davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi nezdinde çalışmaları nedeniyle davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin içinde bulunduğu ekonomik durumu ve alacaklılarına zarar verme kastını bilebilecek durumda olduğu gerekçesiyle davanın İİK.nun 277 ve devamı maddeleri gereğince kabulü ile, Davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Harfiyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin, İller Bankası A.Ş Erzurum Bölge Müdürlüğünde mevcut 900.000,00 TL alacağını, Ankara 38. Noterliğinin 24.01.2014 tarih ve 3137 yevmiye numaralı Temliknamesi ile diğer davalı …’a temlikine ilişkin tasarruf işleminin, Ankara 18. İcra Dairesinin 2014/10023 ve Ankara 22. İcra Dairesinin 2015/1572 esas sayılı dosyası üzerinden yürütülen icra takibinde, icra dosyası alacakları ve fer’ileri ile sınırlı olmak üzere iptaline, davacı tarafın talep etmiş olduğu 10.000,00 TL miktarın, dava tarihi olan 17.02.2015 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı …’dan alınarak, davacı tarafa verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 16.09.2019 tarihli ve 2016/16955 Esas, 2019/8049 Karar sayılı ilamı ile;
“…
Somut olaya dönüldüğünde,gerçek bir alacağı bulunan alacaklıya borçlunun bir başkasından olan para alacağını temlik etmesi ticari örfe dayalı geçerli bir ödeme aracıdır. Davalı üçüncü kişi, borçlu ile ticari ilişkisini temlik tarihinden öncesinde ve sonrasında devam ettirmiş ve temlik miktarı kadar gerçek bir alacağı olduğunu ispatlamış ise davanın reddi gerekecektir.
Davacı vekili davalılar arasındaki 24/01/2014 tarihli temlik tasarrufunun iptalini talep etmiş, davalı … vekili; davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile 2008 yılından itibaren bir ticari ilişkisinin bulunduğunu, müvekkilin kendisine ait iş makineleri ile davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin çeşitli şantiyelerinde çalıştığını, bu işler karşılığında kendisine 5 adet kambiyo senedi ve 2 adet çek verildiğini,davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin ekonomik ve mali durumunun kötü olması nedeniyle müvekkile verilen kambiyo senedi ve çekleri ödeyemediğini, hem müvekkilin … kanalizasyon ihalesini bitirme konusunda çalışması hem de daha önce müvekkile verilen ancak ödenmeyen kambiyo senedi ve çeklerin karşılığında, İller Bankası A.Ş Erzurum Bölge Müdürlüğü nezdinde doğan hak edişlerinden 900.000 TL miktarı Ankara 38. Noterliğinin 24.01.2014 tarih ve 3137 yevmiye numaralı temliknamesi ile müvekkile temlik ettiğini,müvekkilin ayrıca, ihalenin yapımı sırasında çalışan işçilerin maaşlarını çekmiş olduğu hak edişlerden banka şubesine yatırdığını savunmuştur.
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise; davalı … tarafından sunulan ticari defter ve belgelere göre, davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden, Ankara 38. Noterliğinin 24.01.2014 tarih ve 3137 yevmiye numaralı temliknamesinin düzenlendiği tarih itibariyle 303.680 TL alacaklı olduğu, buna göre davalı …’ın mevcut alacağı ile temlike konu miktar arasında fahiş fark bulunduğu, davalı …’ın, temlikname tarihinden sonra … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine yüklü faturalar kestiği, kayden alacaklı gözükmesine rağmen, hem … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ve … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden alacaklı olan 3.şahıslara ödeme yapmaya devam ettiği,bunun ticari teamüllere aykırı olduğu belirtilmişse de; yukarıda sözü edilen … – … kanalizasyon inşaatı işine ilişkin ihale dosyası, işin kim tarafından tamamlandığı, hakediş raporları vs. incelenmemiştir.
Bu durumda dava konusu temlik tasarrufunun gerçek bir borç ödemesine ilişkin olup olmadığının tespiti bakımından davalı borçlunun ihalesini aldığı …-… kanalizasyon inşaatına ilişkin ihale evraklarının tümü (Sözleşme, hakediş raporları, ödeme belgeleri, sözkonusu ihale işinin kim tarafından yapıldığı ve kim tarafından tamamlandığı gibi hususlar) ilgilisinden istenerek,mali müşavir veya hesap uzmanı bilirkişiye inceleme yaptırılıp rapor alınması, tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi isabetli görülmemiştir.” gerekçesi ile karar bozularak dosya kararı veren Mahkemeye gönderilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılardan … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin taahhüdü altındaki … (…) Kanalizasyonu İnşaat İşinin 21.09.2012 tarihinde yapılan yer teslimi ile yapımına başlandığı, 2012-2013-2014 yıllarında yapılan imalatlarla tamamlanarak 16.10.2014 itibar tarihli geçici kabul işlemleriyle ihale makamı tarafından teslim alındığı, … (…) Kanalizasyonu İnşaat İşinde davacı asil ile davalı …’ın hafriyat işlerinde çalıştıkları, taraflar arasında herhangi bir sözleşme yapılmadığı, davacı asilin ve davalılardan … tarafından yapılan hafriyatın, yapıldığı ay/yılın ve yörenin serbest piyasa rayiçlerine göre toplam bedelinin 226.290,66 TL olduğu, bu bedelli hafriyatın 29.500 TL kısmının davacı tarafından, 196.790,66 TL kısmının ise davalı … tarafından yapıldığı, buna karşın davalılardan …’a İller Bankası A.Ş. tarafından 439.850,99 TL ödeme yapıldığı, bu durumda davalılardan …’a 243.060,33 TL fazladan ödeme yapıldığı gerekçesiyle davanın İİK.nun 277 ve devamı maddeleri gereğince kısmen kabul ve kısmen reddi ile, davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Harfiyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin, İller Bankası A.Ş Erzurum Bölge Müdürlüğünde mevcut 900.000 TL alacağını, Ankara 38. Noterliğinin 24.01.2014 tarih ve 3137 yevmiye numaralı Temliknamesi ile diğer davalı …’a temlikine ilişkin tasarruf işleminin 243.060,33 TL kısmının Ankara 18. İcra Dairesinin 2014/10023 ve Ankara 22. İcra Dairesinin 2015/1572 esas sayılı dosyası üzerinden yürütülen icra takibinde, icra dosyası alacakları ve fer’ileri ile sınırlı olmak üzere iptaline, davacı tarafın fazlaya ilişkin isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı … vekili temyiz dilekçesinde; aciz belgesi olmadığını, yargılama usulü basit yargılama olduğundan cevaba cevap dilekçesinin değerlendirilmemesi gerektiğini, tarafların ticari defterlerini sunmadığını, … ile diğer davalı … İnş. Şti. arasındaki ticari bağın davaya konu temlikname tarihi itibariyle değil 2008 yılından itibaren kurulduğunu, vermiş olduğu kambiyo senetlerini mali durumunun kötü olması nedeniyle ödeyemediğini, … Kanalizasyon ihalesini bile bitirme konusunda güçlük çektiğini beyan etmesi üzerine söz konusu ihalenin bitirilebilmesi için …’a ait iş makinelerinin kanalizasyon işinde çalışmasını, hem bu çalışmanın karşılığı olarak hem de ödeyemediği kambiyo senetlerinin ve çeklerin karşılığı olarak ihaleye ilişkin hak edişlerden alınması için davaya konu temliknamenin yapıldığını, söz konusu ihalenin yapımı sırasında çalışan işçilerin maaşlarının da … tarafından alınan hak edişlerden ödendiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme
Hükmüne uyulan bozma ilamında; gerçek bir alacağı bulunan alacaklıya borçlunun bir başkasından olan para alacağını temlik etmesinin ticari örfe dayalı geçerli bir ödeme aracı olduğu, davalı üçüncü kişinin, borçlu ile ticari ilişkisini temlik tarihinden öncesinde ve sonrasında devam ettirmiş ve temlik miktarı kadar gerçek bir alacağı olduğunu ispatlamış ise davanın reddi gerekeceği, davacı vekilinin davalılar arasındaki 24.01.2014 tarihli temlik tasarrufunun iptalini talep ettiği, davalı … vekilinin ise; davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile 2008 yılından itibaren bir ticari ilişkisinin bulunduğunu, …’ın kendisine ait iş makineleri ile davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin çeşitli şantiyelerinde çalıştığını, bu işler karşılığında kendisine 5 adet kambiyo senedi ve 2 adet çek verildiğini,davalı borçlu … İnşaat Nakliyat Hafriyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin ekonomik ve mali durumunun kötü olması nedeniyle verilen bu kambiyo senedi ve çekleri ödeyemediğini, hem … kanalizasyon ihalesini bitirme konusunda çalışması hem de daha önce verilen ancak ödenmeyen kambiyo senedi ve çeklerin karşılığında, İller Bankası A.Ş Erzurum Bölge Müdürlüğü nezdinde doğan hak edişlerinden 900.000,00 TL miktarı temlik ettiğini ayrıca, ihalenin yapımı sırasında çalışan işçilerin maaşlarını da çekmiş olduğu hak edişlerden banka şubesine yatırdığını savunduğu belirtilmiş olup, bozmadan önce alınan 08.02.2016 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; davalı …’a ait usulüne uygun düzenlenmiş olan 2013 ve 2014 yılı ticari defterlerin incelenmesi sonucunda, davalı …’in borçlu şirketten 2012 yılından devreden alacağının 145.000,00 TL, borçlu şirkete kestiği faturalar toplamının 477.940,00 TL, borçlu şirket adına yaptığı işçilik ödemelerinin 178.775,63 TL, borçlu şirket adına 3.kişilere yaptığı ödemelerin 51.330,00 TL, 30.04.2013 tarihli çekin ise 12.000,00 TL olarak toplamda 865.045,63 TL olduğu belirtilmiştir. Bozma ilamı kapsamında yeniden alınan 04.02.2022 tarihli bilirkişi ek raporunda ise; … (…) Kanalizasyon inşaatı işinde davalı …’ın hafriyat işlerinde çalıştığı tespit edilmiş olup, bu durumda davalı …’ın savunmasının yerinde olduğu, davalı borçlu şirketten hem temlikten önceye dayanan alacaklarının bulunduğu hem de … (…) Kanalizasyon inşaatı işinde çalışmasının karşılığı olarak alacağının olduğu anlaşılmış olup, ticari defterlerde tespit edildiği üzere toplam alacağının 865.045,63 TL olup, temlik edilen miktar olan 900.000,00 TL’nin de birbirine yakın miktarlar olduğu anlaşıldığından ve gerçek bir alacağı bulunan alacaklıya borçlunun bir başkasından olan para alacağını temlik etmesi ticari örfe dayalı geçerli bir ödeme aracı olduğundan, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR
Değerlendirme bölümününde açıklanan sebeplerle davalı … vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı …’a iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,
27.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.