YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/3772
KARAR NO : 2022/10583
KARAR TARİHİ : 19.09.2022

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
İLK DERECE
MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; ilk derece mahkemesince verilen karara karşı taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusunun kararda yazılı nedenlerden dolayı esastan reddine dair verilen hükmün süresi içinde davalılar Sahra Cam San ve Tic. Ltd. Şti ve … vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
K A R A R

Davacılar vekili; davalıların maliki ve sürücüsü olduğu aracın 08/05/2011 tarihinde davacı yaya …’a çarpması sonucu meydana gelen trafik kazasında …’un yaralandığını ve malul kaldığını beyanla; fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak … için 20.000,00 TL manevi, 100,00 TL maddi tazminatın, … için 20.000,00 TL manevi, 100,00 TL maddi tazminatın, … için 60.000,00 TL manevi, 100,00 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; 26/03/2019 tarihli dilekçesi ile … için maddi tazminat taleplerini 110.241,92 TL’ye yükseltmiştir.
Davalı … vekili; kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin kusuru bulunmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı …. San. ve Tic. Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir.
İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/06/2019 tarih ve 2013/312 Esas – 2019/258 Karar sayılı ilamı ile toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; maddi tazminat talebi yönünden, davanın davacı … yönünden ıslah talebi de dikkate alınarak kabulüne, diğer davacılar yönünden kabulüne, anne Beşire için 100,00 TL, baba Mehmet için 100,00 TL, çocuk … için 110.241,92 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline; manevi tazminat talebi yönünden, davanın kısmen kabulüne; davacı … için takdiren 10.000,00 TL, anne Beşire için takdiren 3.000,00 TL, baba Mehmet için 3.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmiş, karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından; davacılar vekili ve davalılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, dair verilen karar davalılar Sahra Cam San. Tic. Ltd. Şti ve … vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edilmiştir.
1-Davacılar … ve … yönünden temyiz itirazlarının incelenmesinde;
İhtiyari dava arkadaşı olan davacılar bakımından temyiz sınırı ayrı ayrı belirlenecektir.
6100 Sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanununun 362/1.a maddesinde öngörülen kesinlik sınırı, 6763 Sayılı Kanunun 44. maddesiyle HMK’ya eklenen EK-Madde 1’de öngörülen yeniden değerleme oranı da dikkate alındığında, 2021 yılı için 78.630,00 TL dir.
HMK’nun 362/1-a ve 362/2. maddeleri gereğince temyiz edenin sıfatına göre hükmedilen ya da mahkemece kabul edilmeyen bölümünün miktar veya değeri 78.630,00 TL’yi geçmeyen davalara ilişkin bölge adliye mahkeme kararlarının temyizi kabil değildir. Kesin olan kararların temyizinin istenilmesi halinde Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi tarafından bu konuda temyiz dilekçesinin reddine karar verilebileceği gibi, verilmemiş olması halinde Yargıtayca da temyiz isteminin reddine karar verilebilecektir.
İlk derece mahkemesince; davacılardan … için toplam 3.100,00 (100 TL maddi tazminat, 3.000 TLmanevi tazminat), Mehmet Bulut için toplam 3.100,00 (100 TL maddi tazminat, 3.000 TLmanevi tazminat) tazminata hükmedilmiştir. Yerel mahkemenin kararına karşı Bölge Adliye Mahkemesince taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, davalılar … ve … vekili hükmü temyiz etmiştir.
Davalılar tarafından temyize konu edilen miktar davacılar … ve … yönünden ayrı ayrı değerlendirildiğinde yukarıda belirtilen temyiz kesinlik sınırının altında kalmaktadır. O halde Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyiz kabiliyeti olmayıp davalılar … ve … vekilinin, adı geçen davacılar … ve … yönünden temyiz dilekçesinin HMK’nun 362/1-a maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Davacı … yönünden temyiz itirazlarının incelenmesinde;
Dosyadaki yazılara, kanuna uygun gerektirici nedenlere ve HMK 355. maddesindeki kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp karar verilmiş ve verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiş olmasına göre davalılar Sahra Cam San ve Tic. Ltd. Şti ve … vekilinin yerinde görülmeyen aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
3- Dava, trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Müteselsil sorumluluğa ilişkin hukuki sonuçlar 818 sayılı BK’nın 50, 51, 90, 134, 141, 142, 145, 147. maddelerinde düzenlenmiştir. (6098 sayılı TBK’nın 61, 62, 106, 155, 162, 163, 166, 168.maddeleri)
Uyuşmazlığın çözümü için bu aşamada, “müteselsil borç” kavramının açıklanmasında da yarar bulunmaktadır.
Müteselsil borç; sözleşme veya kanun gereği birden fazla borçlunun alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olduğu, diğer bir deyişle alacaklının edayı her müteselsil borçludan talep edebildiği ve edanın tamamen yerine getirilmesine kadar bütün borçluların sorumluluğunun devam ettiği, borçlulardan birinin borcu ödemesi halinde diğerlerinin de borçtan kurtulduğu borç ilişkisine denir.
818 sayılı BK’nın 141 (6098 sayılı TBK’nın 162.vd) ve devamına göre müteselsil borçta alacaklının hakkı birden çok borçluya karşı tek bir alacaktan ibaret olmayıp, borçluların herbirine karşı ayrı ayrı yönelen ve birbiriyle yarışan birden çok alacaktan ibarettir. Alacaklı her alacak üzerinde (temlik veya borcun ibrası yoluyla) ayrı ayrı tasarrufta bulunabileceği gibi alacaklı tarafından yapılan ihtar da sadece ihtar yapılan borçlu açısından sonuç doğurur. Alacaklı borçluların her birinden borcun tamamının ödenmesini isteyebilir ancak borçlulardan biri tarafından yapılan ödeme borcu sona erdirir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 8.Baskı, s. 1152 vd). Her borçlu iç münasebet bakımından hissesi ne olursa olsun borcun tamamını ifa etmekle yükümlüdür.
Alacaklının borçlulardan biri tarafından tatmin edilmesi ile diğer borçlular bu oranda olmak üzere alacaklıya karşı borçtan kurtulurlar. Alacaklıyı tatmin etmiş olan borçlunun bu neticeyi kastetmiş olması da şart değildir. Bu netice alacaklının tatmin edilmesi vakıasının bir sonucu olarak kendiliğinden doğar. Alacaklı edimin tamamını dilediği borçludan ancak bir tek defada talep edebileceğine göre, edimin herhangi bir borçlu tarafından ifa edilmesiyle beraber borç da sona ereceğinden diğer borçluların borçtan kurtulmaları tabii bir neticedir. Aksi halde edimin birden fazla ifasına (mükerrer ifalara) sebebiyet verilmiş olunur (Turgut Akıntürk, Müteselsil Borçluluk, Ankara 1971, s.40,41).
Somut olayda; ihbar olunan kazaya karışan 34 YRV 76 plakalı aracın trafik poliçesini düzenleyen Ankara … vekili tarafından istinaf aşamasında sunulan beyan dilekçesi ile, trafik sigortası limiti çerçevesinde Ankara … tarafından, 02.02.2015 tarihinde Lider Hasar Yönetimi Danışmanlık: 8.036,37 TL (vekaletname gereği davacı maluliyet tazminatından);02.20.2015 tarihinde …’a velayeten babası …’a 32.145,50 TL;16.02.2015 tarihinde Lider Hasar Yönetimi Danışmanlık: 8.036,00 TL (vekaletname gereği davacı maluliyet tazminatından);17.02.2015 tarihinde …’a velayeten annesi …’a 32.145 TL davacıya ödeme yapıldığı belirtilmiştir. Davalılar vekili her ne kadar istinaf dilekçelerinde bu ödeme miktarlarını belirtmemiş ise de istinaf aşamasında vermiş olduğu 09/07/2020 tarihli dilekçesi ile sigorta şirketi tarafından yapılan ödemelerin güncelleştirilerek indirilmesini talep etmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin bu husustaki beyan ve itirazları dikkate alınmamıştır.
Yukarıda açıklandığı üzere müteselsil borçlulardan birisinin yaptığı ödeme nispetinde diğer borçluların da borçtan kurtulmaları nedeniyle sigorta şirketinin yaptığı ödeme miktarı kadar müteselsil borçlu olan diğer sorumlu olan davalı araç sürücüsü ve maliki de borçtan kurtulmuş durumdadır.
Ödeme ya da ibra borcu sona erdiren işlemlerden olup, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman taraflarca ileri sürülebilir.
Bu durumda; kazaya karışan… plakalı aracın trafik poliçesini düzenleyen ihbar olunan Ankara …’nden dava konusu kazaya ilişkin olarak açılan hasar dosyası ve ödeme belgeleri getirtilerek ve hangi tazminat kaleminden ne kadar ödeme yaptığı araştırılarak, sigorta şirketi ödemesinin bulunması halinde sigorta şirketi tarafından ödenen bedellerin ödeme tarihi itibariyle yeterli olup olmadığının belirlenmesi için; öncelikle, ödeme tarihindeki verilere göre tazminat hesabının yapılması ve hesaplanan bu bedel ile sigorta şirketi tarafından ödenen bedel arasında fahiş fark olup olmadığının saptanması; fahiş fark tespitinin yapılması halinde, hükmü temyiz eden davalılar yönünden usuli kazanılmış hakların korunmasını teminen ilk derece mahkemesince hükme esas alınan 17/01/2019 tarihli aktüerya raporunda kullanılan verilere göre hesaplanacak tazminattan, zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesi gereğince, davadan önce sigorta şirketinin ödediği bedellerin yasal faiziyle güncellenmiş değerleri düşülerek sonuç tazminatın belirlenmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalılar Sahra Cam San ve Tic. Ltd. Şti ve … vekilinin temyiz dilekçesinin, davacılar … ve … yönünden HMK 362/1-a maddesi gereğince hükmün kesin olması nedeniyle REDDİNE, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalılar Sahra Cam San. ve Tic. Ltd. Şti ve … vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (3) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalılar Sahra Cam San. ve Tic. Ltd. Şti ve … vekilinin … yönünden temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararının HMK 373/1. maddesi gereğince KALDIRILMASINA ve ilk derece mahkemesi kararının HMK 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin de bölge adliye mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılara geri verilmesine, 19/09/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.