YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/2424
KARAR NO : 2023/5324
KARAR TARİHİ : 12.04.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/10 Esas 2022/70 Karar
BİRLEŞEN TERCAN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNİN 2013/40 ESAS SAYILI DOSYASI
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen trafik kazasına bağlı ölüm nedeniyle maddi ve manevi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili, davalılar … İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti. Ve …Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şti. vekili ile davalı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili; asıl davada …ve …’un oğlu, asıl davada diğer davacıların ve birleşen davada davacı …’un kardeşi olan Yılmaz Vurgun’un 05.02.2010 tarihinde davalılardan …’nin sevk ve idaresinde bulunan aracın çarpmasına bağlı vefat ettiğini, davalılardan …Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd. Şti’nin kayıt maliki, diğer davalı şirketin ise aracı uzun süreli kiralayan olarak işleten sıfatına sahip olduğunu, kazanın davalı sürücünün kusuru ile meydana geldiğini, davalılardan …’nin taksirle ölüme neden olmak suçundan Tercan Asliye Ceza Mahkemesinin 2010/44 esas, 2011/25 sayılı kararı ile cezalandırılmasına karar verildiğini beyan ederek, şimdilik asıl davada davacılar … ile … yönünden ayrı ayrı 1.000,00 er TL destekten yoksun kalma tazminatı ile ayrı ayrı 30.000,00 er TL manevi tazminatın; asıl davada diğer davacılar ve birleşen davada davacı … yönünden ayrı ayrı 20.000,00 er TL manevi tazminatın kaza tarihinden yasal faizi ile beraber davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili isteminde bulunmuş; ıslah ile destekten yoksun kalma tazminat talebini davacılar …ve … yönünden ayrı ayrı 17.434,81 TL’ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı … vekili; kazaya desteğin kusuru ile sebep olduğunu, olayın şoku ile müvekkilinin olay yerinden uzaklaştığını, sigorta şirketi tarafından bir ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
2. Davalılar … İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti. ve …Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şti. vekili; kazaya karışan …Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şti.’ne ait aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile davalı … İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti.’ne kiralandığı ve bu şirket tarafından da şirket çalışanı sürücü …’ye kullanması için verildiğini, olayın iş kazası olmadığını, davalılara husumet düşmeyeceğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 22.10.2015 tarihli 2012/135 Esas 2015/248 sayılı kararı ile “…Kazaya karışan aracın 16.01.2009 tarihinde 3 yıllık kira sözleşmesi ile davalılardan …Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd. Şti tarafından diğer davalı şirkete kiraya verildiği ve anılan şirketin araç üzerinde fiili hakimiyetinin kalmadığı gerekçesi ile davalı … Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd. Şti yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, asıl ve birleşen davada diğer davalıların zarardan sorumlu oldukları” şeklinde gerekçe ile asıl ve birleşen davada, davalı … Tur. Sey, Org. San. Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın husumet yokluğundan reddine, asıl davada davacı… için 17.434,81 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 5.000,00 TL manevi tazminatın, asıl davada davacı … için 17.434,81 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 5.000,00 TL manevi tazminatın; asıl ve birleşen davada davacılar …, …, …, … ve … için ayrı ayrı 3.000,00 TL manevi tazminatın 05.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar … ve … İnşaat Tur. Enj. San. Ve Tic. A.Ş’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 23.12.2020 tarihli 2020/1056 Esas ve 2020/4573 sayılı kararı ile “…Kazaya karışan 06 BT 7572 plaka sayılı aracın kayıt maliki davalılardan …Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd. Şti tarafından belirtilen aracın 16.01.2009 tarihinde 3 yıllığına diğer davalı şirkete kiralandığına ilişkin taraflar arasında düzenlenmiş adi yazılı kira sözleşmesinin dosyaya sunulduğu ancak davalı şirketler arasında akdedilen kira sözleşmesinin, resmi noter tasdiki bulunmaması ve her zaman düzenleme ihtimali bulunmakla üçüncü kişiler yönünden bağlayıcılığının bulunmadığı gibi davalı şirketlerin vergi kayıtlarına da intikal ettirilmediği, şirketlerin ticari kayıt ve defterlerinden bu hususların belirlenemediği; şu durumda, üçüncü kişileri bağlayıcı nitelikte ve güçte uzun süreli kira sözleşmesinin bulunmadığı, bu nedenle gerçek işletenin davalılardan …Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd. Şti olduğu, ancak işletenlik yönünden davalılardan … İnş. Tur. Enerji San. Tic. AŞ nin ise yargılamadaki kabul beyanı nazara alındığında her iki davalı şirketin müştereken ve müteselsilen zarardan sorumlu olduğunun kabulü gerekir. Bu nedenle, davalılardan …Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd. Şti yönünden asıl ve birleşen davada talebin reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.” şeklinde gerekçe ile hükmün davacılar yararına bozulmasına, davalıların diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…Kazaya karışan aracın sürücüsü, işleteni ve kiralayanı olan davalıların, davacıların maddi ve manevi zararından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları” gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile asıl davada davacı… için 17.434,81 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 5.000,00 TL manevi tazminatın, asıl davada davacı … mirasçıları için 15.255,46 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 4.375,00 TL manevi tazminatın; asıl ve birleşen davada davacılar …, …, …, … ve … için ayrı ayrı 3.000,00 er TL manevi tazminatın 05.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalılar … İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti. Ve …Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şti. vekili ile davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; kusur dağılımını kabul etmediklerini, kazanın davalı sürücünün tam kusuru ile meydana geldiğini, zarar kapsamına göre hükmedilen manevi tazminat miktarlarının çok az olduğunu, hükmedilen tazminatlara avans faiz yerine yasal faiz uygulanmasının hatalı olduğunu, davalılar lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.
2. Davalılar … İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti. ve …Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; işleten sıfatı nedeniyle davalıların zarardan sorumlu tutulmalarının adil olmadığını, müvekkillerinin kusurunun olmadığını, belirlenen manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, desteğin akli melekelerinin yerinde olup olmadığına dair araştırma yapılmadan karar verildiğini, kahvehane işletip işletmediğine dair araştırma yapılmadan asgari ücretin üzerinde gelir elde ettiğinin kabul edilmesinin yerinde olmadığını, sigorta tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını belirtmiştir.
3. Davalı … vekili temyiz dilekçesinde; kusur oranına göre hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, müvekkilinin mühendis olmasına rağmen davalılardan … İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti.’de servis şoförlüğü yaparken bu kazanın olduğunu, anılan şirketin adam çalıştıran olarak sorumlu olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun olmadığını belirtmiştir.
2. İlgili Hukuk
818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 45 ve 47 nci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85,89,90,91 inci maddeleri, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
3. Değerlendirme
1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2. Olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 47 nci maddesi gereğince yargıcın, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Takdir edilecek bu tutar, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşullar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden yargıç, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde nesnel (objektif) ölçülere göre uygun (isabetli) bir biçimde göstermelidir.
Somut olaya gelince; olayın oluş biçimi, kaza tarihi, davacıların desteğe yakınlık dereceleri, davalı sürücü …’nin kusur durumu, tarafların sosyal ekonomik durumu ile yukarıda açıklanan ilkeler dikkate alındığında desteğin anne, babası ve kardeşleri olan davacılar yararına hükmedilen manevi tazminat miktarı azdır. Davacılar yararına daha üst düzeyde manevi tazminata karar verilmek üzere karar davacılar yararına bozulmalıdır.
3. Dosya kapsamından, davacı baba …’un destek zararına ilişkin hükme esas alınan bilirkişi raporunda; desteğin, adı geçen davacıya 2025 yılına kadar destek olacağı kabul edilerek hesaplama yapıldığı, ancak davacının ilk karar tarihinden sonra 05.10.2020 tarihinde vefat ettiği nüfus kayıtlarından anlaşılmaktadır. Şu durumda mahkemece destek zararı yönünden, davacı destekten yoksun kalan baba …’un ölüm tarihine kadar olan dönem için hesaplama yapılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir. Kararın bu nedenle davalılar yararına bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle tarafların diğer temyiz itirazlarının REDDİNE
2.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin; değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalılar … İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şirketi ve …Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şirketi vekili ile davalı … vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacılar ve davalılara iadesine,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,12.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.