YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/411
KARAR NO : 2023/10575
KARAR TARİHİ : 11.10.2023
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/881 E., 2022/1859 K.
HÜKÜM/KARAR : Asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne /davacıların istinaf başvurularının esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/797 Esas 2020/563 Karar
Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacıların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Asıl 2018/797 Esas (Bölge Adliye Mahkemesi Kaldırma Kararı öncesi 2013/493 Esas) ve birleşen 2018/797 Esas sayılı davada davacılar vekili dava dilekçesinde; 19.06.2013 günü …’ın sevk ve idaresinde bulunan çekici ve buna bağlı bulunan yarı römork ile seyir halinde iken davacıların da içinde bulunduğu araca çarpması sonucu çift taraflı trafik kazası meydana geldiğini bu kaza neticesinde davacıların murisleri …’in hayatını kaybettiğini, meydana gelen kazada davacılar ile murislerinin yolcu pozisyonunda olduğu olayın meydana gelmesinde kusurlarının bulunmadığını, davacıların destekten yoksun kaldığını, kaza sırasında aracın işleteni konumunda bulunan şirketin işleten sıfatıyla davacıların uğramış olduğu maddi ve manevi zararlardan davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile her bir davacı için 100,00 ‘er TL maddi, davacı … için 75.000,00 TL manevi, diğer davacıların her biri için 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
2. Birleşen 2014/187 Esas sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde; 19.06.2013 günü …sevk ve idaresinde bulunan çekici ve buna bağlı bulunan yarı römork ile seyir halindeyken davacının da içinde bulunduğu araca çarpması sonucu çift taraflı trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonrasında davacının 6 gün yoğun bakımda toplam 10 gün hastanede tedavi gördüğünü, yaklaşık bir ay yatakta kaldığını, kaza sonrasında dalağı parçalanan ve kaburgalarında 6 kırık bulunan davacının ameliyat ile dalağının alındığını, fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalmak üzere şimdilik için 100,00 TL maddi tazminatın ve 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
3. Birleşen 2015/1037 Esas sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde; 19.06.2013 günü …sevk ve idaresinde bulunan çekici ve buna bağlı bulunan yarı römork ile seyir halindeyken davacının da içinde bulunduğu araca çarpması sonucu çift taraflı trafik kazası meydana geldiğini, davacının kazada yaralandığını, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak üzere geçirdiği trafik kazası nedeniyle davacı … için 50.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen olay tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı … Nak. Otomotiv İhracat İthalet Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkil şirket adına kayıtlı bulunan … plakalı aracın … isimli kişiye kiralandığını, kira sözleşmesinin 1 yıllık olduğunu, olay tarihinden 2 Ay önce kiracıya devredildiğini, olayda haksız fiil faili olarak kiracının kardeşi bulunduğunu, bu nedenle müvekkil şirketin araç işleten sıfatının sona erdiğini, müvekkili şirket ve kiracının davacılara verilmek üzere davacıların üst soyu olan ………,’e 40.000,00 TL verildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen ilk hüküm, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yargılama gideri, vekalet ücreti ve birleşen davalar yönünden hüküm kurulmamasının hatalı olduğu gerekçesi ile kaldırılmış, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen ikinci kararı ile asıl ve birleşen dava yönünden davacıların desteğinin hayatını kaybetmesi nedeni ile davacıların bir kısmının destekten yoksun kaldığı, manevi olarak zarar uğradıkları, birleşen 2014/187 Esas sayılı dosya yönünden davacı …’nin trafik kazası nedeni ile yaralanarak sürekli iş göremez hale gelmesi nedeni ile maddi ve manevi zarara uğradığını, birleşen 2015/1037 Esas sayılı dosya yönünden davacı …’ın geçirmiş olduğu kaza nedeni ile yaralanarak manevi zarara uğradığı, davalı …’in meydana gelen kazada %100 kusurlu olması nedeni ile tazminatlardan sorumlu olduğu, kazaya karışan aracın bir yıl süre ie davalı şirket tarafından davalı …’ye kiralanması nedeni ile davalı şirket işleten sıfatını taşımadığından davalı …’nin işleten olarak sorumlu olduğu, davalı şirketin işleten sıfatı olmaması nedeni ile sorumluluğu bulunmadığı gerekçesi ile asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili, kira sözleşmesi bakımından davalı … Nak. Ltd.’nin işleten olup olmadığı, araç üzerinde hakimiyeti hususunda ayrıntılı araştırma yapılması yönünden kaldırma kararı verildiği halde İlk Derece Mahkemesi tarafından yeterli inceleme yapılmadığı, bağlı olduğu teşebbüs sahibi de KTK /85/1’e göre işleten ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, kiralayanın araç üzerindeki hakimiyetini kaybetmemiş ise işleten sayılacağı, MTV’nin kim tarafından ödendiği, kira sözleşmesinin vergi dairesine bildirilip bildirilmediği, uzun süreli sözleşmenin her zaman yapılabileceği, MTV ödemesinin şirket adına yapıldığının tespit edildiği, kira sözleşmesini destekleyen hususların sunulmadığı, … 19.06.2013 tarihli ifadesinde şoför olduğu aracın şirkete ait olduğunu belirttiği, SGK priminin kimin tarafından ödendiği tespit edilmediği, davalı şirketin kazazedelere para vermek istemesi, şirketin uzlaşmak için uğraş vermesi, vergi dairelerinin cevaplarının çelişkili olduğu, manevi tazminatın düşük verildiği iddiaları ile kararın kaldırılmasının talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket ile davalı … arasında düzenlenen 01.04.2013 tarihli motorlu taşıt kiralama sözleşmesinin noterde düzenlendiği, sözleşme tarihinin kaza tarihi olan 19.06.2013 tarihinden önce olduğu, sözleşmenin vergi dairesine bildirildiği, tarafların ticari defterlerinde kayıtlı bulunduğu, sözleşme hükümlerinde davalı şirketin araç üzerindeki hakimiyetinin devam ettiğine dair bir düzenlemenin bulunmadığı, davalı … …ın sunmuş olduğu dilekçelerinde işi kendisinin yaptığını beyan ettiği, davacılar vekili tarafından kazaya karışan araç üzerinde davalı şirketin hakimiyetinin devam ettiğine dair somut bir delil sunulamadığı hususları hep birlikte değerlendirildiğinde İlk Derece Mahkemesince davalı şirket hakkındaki asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesince verilen 12.10.2017 tarihli ilk karar davacılar vekili tarafından manevi tazminat yönünden de istinaf edilmesine karşılık Dairenin 18.10.2018 tarihli ve 2018/653 E.-2018/1659 K. sayılı ilamı ile davacılar vekilinin manevi tazminata yönelik istinaf isteği reddedilmiş olmasına göre manevi tazminata yönelik hususlar kesinleşmiş bulunduğundan davacılar vekilinin manevi tazminat miktarına ilişkin istinaf isteğinin yerinde olmadığı gerekçeleri ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu hayatını kaybeden desteğin yakınlarının uğradığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat ile aynı kazada yaralanan davacıların uğradığı sürekli iş göremezlik ve manevi tazminat talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 53,54 ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85, 86, 88, 89, 90 ve 111 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
Dosya içeriğine göre asıl ve birleşen 2013/743 Esas sayılı davada davacılardan … bakımından hüküm altına alınan miktar 24.106,25 TL, reddedilen miktar 30.000,00 TL, … için hüküm altına alınan miktar 22.188,46 TL, reddedilen miktar 30.000,00 TL, … için hüküm altına alınan miktar 23.258,19 TL, reddedilen miktar 30.000,00 TL, … için hüküm altına alınan miktar 26.461,84 TL reddedilen miktar 30.000,00 TL, … için hüküm altına alınan miktar 20.000,00 TL, reddedilen miktar 30.000,00 TL, … için hüküm altına alınan miktar 20.000,00 TL, reddedilen miktar 30.000,00 TL; birleşen 2014/187 E. sayılı dava bakımından hüküm altına alınan miktar 68.816,15 TL, reddedilen miktar 10.000,00 TL ve birleşen 2015/1037 E. sayılı davada hüküm altına alınan miktar 25.000,00 TL, reddedilen miktar 25.000,00 TL olup temyize konu edilen miktarlar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kalmaktadır.
2. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Davacılardan …’in aslı ve birleşen 2013/743 Esas sayılı davalara yönelik temyizi bakımından incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, davalı şirketin kazaya neden olan aracı kaza tarihinden önde noter aracılığı ile yapılan sözleşmeyle davalılardan …’a bir yıllık süreli kiraya vererek işleten sıfatı bulunmamasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacılar …, …, …, …, …, … ve … vekilinin asıl, birleşen 2013/743 E. Sayılı, birleşen 2014/187 E.sayılı ve 2015/1037 E. sayılı davalara yönelik temyiz dilekçesinin ayrı ayrı miktardan REDDİNE,
2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacılardan … vekilinin asıl ve birleşen 2013/743 E. sayılı davaya yönelik temyizi bakımından tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının adli yardım talebi kabul edilmiş ise de 6100 sayılı Kanun’un 339 uncu maddesi gereğince temyizde haksız çıktığından temyiz eden davacı …’e yükletilmesine, …’in adli yardım talebi kabul edilmiş ise de 6100 sayılı Kanun’un 339 uncu maddesi gereğince temyizde haksız çıktığından 123,60 TL harcın tahsili ile Hazineye irat kaydına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.