YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/6750
KARAR NO : 2023/9435
KARAR TARİHİ : 19.09.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/491 E. 2023/77 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen trafik kazası sonucu yaralanma nedeniyle maddi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı … tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davalılardan …’ın kullandığı ağır vasıta ile müvekilinin içerisinde bulunduğu …’ün kullandığı araca çarpmak suretiyle trafik kazasına neden olduğunu, trafik kazası nedeniyle müvekilinin çalışma gücünü belirli oranda kaybettiğini ileri sürerek 40.000,00 TL maddi ve 300.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini talep ve dava etmiş; 11.11.2013 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat talebini 66.649,69 TL’ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı …; davanın zamanaşımına uğradığını, davacıya sigorta şirketi tarafından ödeme yapıldığını, davacının zararı ispat edemediğini, davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
2. Davalı …; davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 26.11.2013 tarihli ve 2010/665 Esas 2013/462 Karar … kararıyla davanın kısmen kabulüne, 10.000,00 TL manevi tazminat ile 62.649,69 TL maddi tazminatın 22.649,69 TL bakımından ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 22.11.2018 tarihli ve 2016/1133 Esas, 2018/11124 Karar … ilamıyla; “Haksız fiil neticesinde zarar gören, bir işi ve kazancı yoksa, bedensel varlığıyla “yardım ve hizmet” ederek katkı sağlayacağı kabul olunarak, bu kişilerin çalışma gücü kaybına ilişkin zararları yasal asgari ücretler üzerinden hesaplanmalıdır. Somut olayda davacının kaza tarihinde herhangi bir işte çalışmadığı, ev hanımı olduğu dosya kapsamı ile sabittir. Mahkemece hükme esas alınan aktüer raporunda davacının ev hanımı olduğu ve asgari ücret düzeyinde gelir elde edeceği kabul edilerek hesaplama yapılması yerindedir. Ancak anılan raporda ücretin netleştirilmesi sırasında asgari geçim indiriminin dikkate alınması hatalı olmuştur. Davacının zararının hesaplanması sırasında esas alınan asgari ücret, bir çalışmanın karşılığı değil ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığıdır. Hal böyle olunca da ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin, ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı ev hanımı davacının maluliyeti nedeni ile uğranılan zararın hesaplanması sırasında dikkate alınamayacağı açıktır. Gerçekten 01.01.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 5615 … Yasa’nın 2. maddesiyle değişik 193 … Gelir Vergisi Kanunu’nun asgari geçim indirimi başlıklı 32. maddesine göre “Ücretin gerçek usulde vergilendirilmesinde asgari geçim indirimi uygulanır. Asgari geçim indirimi; ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için %50’si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için %10’u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için %7.5 diğer çocuklar için %5’idir. Gelirin kısmi döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınır. Asgari geçim indirimi, bu fıkraya göre belirlenen tutar ile 103. maddedeki Gelir Vergisi Tarifesi’nin birinci gelir dilimine uygulanan oranın çarpılmasıyla bulunan tutarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanır. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup Aktüer bilirkişiden ek rapor alınarak zararın belirlenmesi gerekir.” denilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
3. İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyulduktan sonra davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
4. Dairenin 29.04.2022 tarihli ve 2022/3797 Esas, 2022/7386 Karar … ilamıyla; “6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanununun 150. maddesi “Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır. Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez. Duruşma gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hâllerde gün tespit ettirilmemişse, son işlem tarihinden başlayarak bir ay geçmekle dosya işlemden kaldırılır. Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa, yeniden harç alınır, bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava, eski davanın devamı sayılır. İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır. Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep dahi vaki olmamış sayılır.” hükmünü haizdir. Dosya kapsamından; dosyanın 26/03/2013 tarihine dek Avukat … tarafından takip edildiği, bu tarihten sonra ise yeni vekaletname sunan Avukat … tarafından vekalet görevinin yerine getirildiği, bozmadan sonra duruşma gününün Avukat …’a 21/03/2019 tarihinde tebliğ edildiği, adı geçen vekilin davadan çekildiğini bildirdiği ve davacı asıla tebligat yapılması gerektiği yönünde beyanda bulunduğu halde mahkemece bu hususun davacı asıla ve davacının diğer vekiline bildirilmediği, 30/04/2019 tarihli celseye gelen olmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, bu tarihten itibaren yasal üç aylık sürede yenilenmediğinden bahisle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Usulsüz tebligat nedeniyle davacı tarafın yeni duruşma gününden haberdar olmadığı anlaşılmıştır. Şu durumda mahkemece, davacıya usulüne uygun yeni duruşma günü tebliğ edilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davacının savunma hakları kısıtlanacak biçimde, usulüne uygun tebligat yapılmadan dosya işlemden kaldırılıp, üç ay sonrasında da davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.” denilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalıların yönetiminde olan araçların çarpışmak suretiyle trafik kazasına neden oldukları, kaza sonucunda …’ün aracında bulunan davacı …’ın yararlandığı ve % 45 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 10.000,00 TL manevi tazminat ile 62.649,69 TL maddi tazminatın 40.000,00 TL bakımından dava tarihi olan 03.12.2010 tarihinden itibaren, bakiye 22.649,69 TL bakımından ıslah tarihi olan 11.11.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı … temyiz dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davacıya her türlü maddi ve manevi yardımda bulunduğunu, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu belirtmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalıların sevk ve idaresindeki araçların 30.12.2004 tarihinde karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 … Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 427 vd maddeleri, 6098 … … Borçlar Kanunu’nun 54 üncü maddesi, 2918 … Karayolları Trafik Kanunu’nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
Dosya kapsamından, mahkemece verilen davanın kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi 62.649,69 TL maddi tazminatın tahsiline dair ilk kararın davalı … tarafından temyiz edilmediği, diğer davalı …’ün temyizi üzerine Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 22.11.2018 tarihli ve 2016/1133 Esas, 2018/11124 Karar … ilamı ile asgari geçim indirimi hesabı nedeniyle ek bilirkişi raporu alınması gerektiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verildiği, bozmadan sonra mahkemece yeniden davanın kısmen kabulüne, 10.000,00 TL manevi 62.649,69 TL maddi tazminatın tahsiline karar verildiği anlaşılmakla; mahkemece verilen ilk kararı temyiz etmeyen ve kendisi bakımından hüküm kesinleşen davalı …’ın aynı yönde verilen kararı temyiz etmekte hukuki yararı bulunmadığından, temyiz dilekçesinin hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı …’ın temyiz dilekçesinin hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı …’a iadesine,
19.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.