YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/5913
KARAR NO : 2023/92
KARAR TARİHİ : 18.01.2023
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/834 E., 2021/996 K.
DAVA TARİHİ : 17.08.2017
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Niğde 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2017/240 E., 2020/93 K.
Taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinin üyesi olduğu davalı kooperatiften ihraçlarına karar verildiğini, ihraç gerekçelerinin yerinde olmadığını ileri sürerek ihraç kararına ilişkin yönetim kurulu kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacıların üyelikten çıkarılma nedenleri farklı olduğundan ayrı ayrı dava açılması gerektiği, davacı iddialarının yersiz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ;
1.Davacılar …, … ve …’ın davadan feragat ettikleri gerekçesiyle, adı geçen davacılar yönünden davanın feragat nedeniyle reddine, davacı …’ün kooperatifin amacına uygun motorlu aracı bulunmadığından ve taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olma şartını taşımadığından ana sözleşmeye göre ortaklıktan çıkarılma sebebin mevcut olduğu, davacı … …’nün de adına kayıtlı araç olmadığından ihracın ana sözleşmeye uygun olduğu gerekçesiyle, … ve … …’nün açtığı davaların ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B.İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; her iki müvekkilinin 2004 yılında kooperatif ortaklığından çıkarıldığını ve dava tarihi olan 2017 yılına kadar ortaklığa yeniden alınmadığını, müvekkillerinin kooperatif ortaklıklarının askıda bulunduğu 13 yıl boyunca çalıştıramayacakları araç bulundurmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, yeniden ortaklıktan çıkarmasının iyi niyet kuralına aykırı olduğunu, genel kurulun mahkeme kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle yönetim kurulu seçiminin usulüne uygun olmayıp bu yönetim kurulunca alınan kararların yok hükmünde olduğunu, davalı kooperatifin davaya süresi içinde cevap vermediği gibi süresi içinde delil de bildirmediğini, süresinden sonra verilen delillerin toplanmasının usule aykırı olduğunu, kooperatifin 3 aracının çalıştığını, geriye kalan 17 üyenin kooperatif üyesi olma koşullarını taşımadığının anlaşıldığını, ancak bu üyeler için ortaklıktan çıkarılma hususunda herhangi bir işlemin yapılmadığını, her ne kadar yerel mahkemece davalı tarafa ihtarname gönderilip gönderilmediği hususunda beyanda bulunmak üzere 2 haftalık süre verilmişse de davalı tarafın bu yönden herhangi bir ihtarname sunamadığını, müvekkili davacılara ihtar gönderilerek eksikleri gidermeleri istenmesi gerekirken bu ihtarlar yapılmadan müvekkillerinin ortaklıktan çıkarılmasına karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf talebinde bulunan davacıların kooperatif ana sözleşmesinin 10/3 maddesinde düzenlenen taşıyıcılığı biil fiil meslek edinmiş, esnaf olmak ve 10/5 maddesinde düzenlenen kooperatifin amacına uygun motorlu araç bulundurmak koşullarını sağlamadıkları ana sözleşmesinin 10. maddesinin yazılı ortaklık şartlarını kaybettiklerinden haklarında alınan ihraç kararının davacı …’e tebliğ edildiği, davacı …’ın adresine gönderildiği ancak iade geldiği ancak davacının karardan haricen haberdar olarak eldeki davayı açtığı, davaların reddi yönündeki mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A.Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B.Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 50, 53, 114/1-h, 115/2. (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 16 ncı maddesi.
3. Değerlendirme
1.Dosya içerisindeki belgelerden davacılardan …’nin kooperatif tarafından daha önce alınan ihraç kararının iptali istemiyle açtığı davada Niğde 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.05.2018 tarihli ve 2014/14 Esas, 2018/104 Karar sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği görülmüştür. 6100 sayılı HMK’nın 50 ve 53. maddeleri gereğince ortaklık hak ve sıfatına bağlı olarak dava açan kişinin, şayet yargılama sırasında bu sıfatı sona erecek olursa artık davayı takip ve sonuçlandırmakta hukuki yararı kalmaz. Zira, bu husus dava koşulu olup, davacının bu sıfatının yargılama sonuna ve hükmün kesinleşmesine kadar devam etmesi zorunludur ve bu yön mahkemece re’sen gözönünde bulundurulmalıdır.
Bu durumda mahkemece, anılan kararın kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak, kararın kesinleşmiş olduğunun belirlenmesi halinde davacının üyelik sıfatının devamına bağlı olan davasında hukuki yararı kalmadığına göre, HMK’nın 114/1-h, 115/2. madde hükmü gereğince hukuki yarara ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmesi için kararın bozulması gerekmiştir.
2. Davacı … hakkında verilen önceki ihraç kararının iptal edildiğinin (üyeliğinin devam ettiğinin) tespiti halinde ise davacı … ve aracı bulunmadığı için hakkında ihraç kararı verilen diğer davacı … hakkında davalı kooperatif tarafından ihtarname ile araç bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmesi için makul süre verilmek suretiyle ihtar gönderilmesi gerekirken, bu süre verilmeden ve gönderilen ihtar sonucu beklenmeden kooperatif üyeliğinden ihraç kararı verilmesinin doğru olmadığı gözetilerek açtıkları davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.