YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/6352
KARAR NO : 2023/74
KARAR TARİHİ : 17.01.2023
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/126 E., 2021/1000 K.
DAVA TARİHİ : 04.08.2017
HÜKÜM : İlk Derece Mahkeme Kararının Kaldırılması
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Tic. Mahk. Sıf.)
Taraflar arasındaki kooperatif yönetim kurulu kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı kooperatif yönetim kurulunun, yönetim kurulu üyesi …’ın 02/11/2015 tarih ve 215586 no.lu vadeli satış faturasıyla banka kredisiyle satılan bir adet … hasat makinasının bedeline karşılık ilgili banka tarafından kredilendirilen miktardan bakiye kalan bedel için alınan 11.346,50 TL bedelli emre muharrer senede karşılık yapılan 9.230,69 TL tahsilatın senedin vade gününden 188 gün geçtikten sonra, bakiye 2.115,81 TL’nin de 190 gün geçtikten sonra tahsil edilmiş olması sebebiyle senetten dolayı temerrüde düştüğü, söz konusu borcun vade gününden 6 ay sonra ödenmiş olduğundan yönetim kurulu üyeliğine son verildiğini, yönetim kurulu kararının mevzuatın lafzına ve ruhuna aykırı olduğunu, davacıya borcu hakkında ihtar yapılmadığı, temerrüde düşürülmediği ve herhangi bir takip yapılmadığını, kararın niyet kurallarına aykırı olduğunu belirterek 24/07/2017 tarih ve 65/18 no.lu kararın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; kooperatif ana sözleşmesinin 40.maddesinin 2.fıkrasında “üyelik şartları, denetçiler tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ve sonradan kaybedenler ile görev süreleri içinde doğan vadesi geçen borçlarını 6 ay içinde faizleriyle birlikte ödemeyenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.” şeklinde yer alan hüküm uyarınca davacının yönetim kurulu üyeliğine son verildiğini, ortaklıktan çıkarılma kararına karşı genel kurula itiraz edilebileceği gibi 3 ay içinde sadece bu kararın iptali için başvurulabileceğinin 1163 sayılı Kooperatifler Kanununda düzenlendiğini, davacı tarafça doğrudan yönetim kurulu kararının iptali için dava açılmasının hukuka aykırı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı hakkında alınan yönetim kurulu üyeliğinden ihraç kararının gerekçesinin “Vadesi geçen borcunu 6 ay içinde faizleriyle birlikte ödememesi” ibarelerinin olduğunun 24.07.2017 tarihli kooperatif karar defteri ve 21.07.2017 tarihli denetim kurulu raporundan anlaşıldığı, davacının kooperatife … hasat makinasının satış bedelini 6 aylık süre içerisinde ödemediği ve bu suretle borçlandığı, borcun senede bağlandığı ve vadenin belirlendiği, davacının 180 gün süreyi geçirdikten sonra borcu kapattığı gerek taraf iddia ve savunmaları, teftiş raporu, ödeme dekontları ile sabit olduğu, Ana Sözlemenin Yönetim Kurulu Üyelik şartları başlıklı 40.maddesinin “Üyelik şartları denetçiler tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ve sonradan kaybedenler ile görev süreleri içinde doğan vadesi geçen borçlarını 6 ay içinde faizleriyle birlikte ödemeyenlerin,görevlerine yönetim kurulunca son verilir” şeklinde düzenlendiği, Kooperatifler Kanununun 56.maddesinde “Üyelik şartları denetçiler tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.” şeklinde düzenlemeye yer verildiği, Anasözleşme hükmünün açık olup vadeden itibaren 6 ay süreye kadar kooperatife olan borçlarını ödemeyen yönetim kurulu üyelerinin ihtar gerekmeksizin görevlerine son verilmesi gerektiği, davalının ana sözleşemenin 40.maddesindeki yönetim kurulu üyeliğine son verme nedenlerinden 6 ay içinde borcunu ödemediği, denetçi raporu ile bu durumun belirlendiği, denetim kurulunun raporu ile yönetim kurulu tarafından üyeliğe son verme işleminin yapıldığı anlaşıldığından davacı tarafından iptali istenen kararın kooperatif anasözleşmesine, hukuka ve yasal mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; davalı kooperatif yönetim kurulu üyesi davacı müvekkilinin yönetim kurulu üyeliğine son verilmesine ilişkin bu davanın açıldığını, üyeliğe son verme sebebinin kooperatifler kanuna aykırı olduğunu, kooperatifler kanununda yazan sebepler dışında üyeliğe son verme yetkisi yalnızca genel kurula ait olduğunu, bu yetkinin yönetim kurula verilemeyeceğini, buna göre yapılan işlemin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ana sözleşme ile ilgili maddesinde görev süreleri içinde doğan vadesi geçen borçlarını 6 ay içinde faizleriyle birlikte ödemeyenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir maddesi şartların gerçekleşmediği gibi yönetim kurulu üyesinin bu maddeye göre ihracınında mümkün olmayacağını, ilgili maddeninönceki ana sözleşmelerde olmayıp bir değişiklik olarak önerilmiş, ancak değişiklik öneresinin gelen kurulun onayından geçmemiş olduğunu, bu bakımdan ihraç kararının dayanığının bulunmadığını, müvekkilinin borcu hakkında ihtar yapılmadığı, temerrüde düşürülmediği ve herhangi bir takip yapılmamış olduğunu, borcun muaccel olmadığını belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge adliye mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı kooperatifin anasözleşmesinin 40/2 maddesi davacı ile ilgili olduğu, bu madde dayanak gösterilmek suretiyle ve ihraç öncesinde davacıya herhangi bir borç bildiriminde ve ihraç edilecekleri uyarısında bulunulmadan davacının yöneticilik görevlerinden ihracına karar verildiği, bu madde hükmünde ihraç öncesinde ihtarname keşide edilip tebliğ aranmadan, sadece ihracın bildirileceği öngörülmüş ise de, davalı kooperatif ile ilgili ana sözleşmenin 14. maddesi ve tüm kooperatifler hakkında geçerli olan 1163 sayılı kooperatif kanun’un 27. maddesi kooperatif ortaklarının ihracı ile ilgili ise de, davacının yöneticilik sıfatlarının sona erdirilmesi hallerine de kıyasen uygulanması gerekeceği, anılan 14. ve 27. madde hükümleri uyarınca davacıya senet borçlarının miktarı bildirilip ödemeleri, aksi halde yöneticilik görevlerine son verileceğini bildiren bir ihtarname keşide edilip gönderilmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile; İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulü ile, davacının yönetim kurulu üyeliğine son verilmesine ilişkin S.S. … … … Kooperatifinin 24.07.2017 tarih ve 65/18 no.lu yönetim kurulu kararının iptaline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; müvekkil kooperatifin davacı yönünden alınan yönetim kurulu üyeliğinden düşürülmesi yönündeki kararı hukuka uygun olup aynı zamanda üst birlik tarafından yapılan teftiş raporuna ve devamında da kooperatif ana sözleşmesinin md.40/2’ye dayalı olduğu ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle bölge adliye mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kooperatif yönetim kurulu üyeliğine son verilmesine ilişkin yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 56 ıncı maddesi, Kooperatif Ana Sözleşmesinin 40 ıncı maddesi
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk gönderilmesine,
17.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.