YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/1977
KARAR NO : 2023/1566
KARAR TARİHİ : 02.05.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1119 E., 2022/265 K.
DAVA TARİHİ : 17.10.2017
HÜKÜM : Esastan Red
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2017/1091 E., 2019/21 K.
Taraflar arasındaki itirazın iptali (ticari satımdan kaynaklanan) davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasındaki görüşmeler neticesinde kaynak makinesi üretimi konusunda anlaşma sağlandığını, müvekkilinin edimlerini sözleşmeye uygun yerine getirmesine karşın davalının makineyi teslim almadığını, iş bedelinin ödenmediğini, Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/2511 D. iş sayılı dosyasında makinenin sözleşmeye uygun ve teslime hazır vaziyette imal edildiğinin tespit edildiğini, faturaya dayalı başlatılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından üretimi yapılan makine üzerinde yapılan incelemelerde teknik şartnameye aykırı hususların tespit edildiğini, bunların giderilmesi için davacıya gönderilen ihtarnamede süre verilmiş olmasına karşın davacı tarafından aykırılıkların giderilerek makinenin teslim edilmemesi nedeni ile sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğini, edimlerini sözleşmeye uygun yerine getirmeyen davacının iş bedeline hak kazanmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı/takip alacaklısının davalı/takip borçlusu hakkında faturaya dayalı olarak takip başlattığı, davalı/takip borçlusunun tebliğ edilen ödeme emri üzerine takibe borca ve fer’ileri yönünden süresinde itiraz ettiği ve takibin durduğu, eldeki itirazın iptali davasının süresinde açıldığı, davalının davacıya … kaynak makinesi sipariş ettiği, bu makinenin davacı tarafından üretildiği, ancak makinenin davalıya teslim edilmediği bu hususun ihtilaf konusu olduğu, davalı tarafça noter ihtarı ile … kaynak makinesini uygunsuzluklarının giderilmesi ve teknik şartnameye uygun olarak … kaynak makinesi teslim edilmesine ilişkin ihtara rağmen süresi içinde teknik şartnameye uygun olarak teslimatın yapılmadığı gerekçesi ile sözlemenin feshedildiği, davacı tarafın ise takibinin 17/10/2016 tarih, 307346 no.lu 178.849,06 TL bedelli faturaya dayalı olduğu, faturanın ise … kaynak makinesi satışına istinaden düzenlendiği, buna göre taraflar arasında götürü bedelli eser sözleşmesi akdedildiği (TBK m. 480/1), iş sahibinin bedel ödeme borcunun, eserin teslimi anında muaccel olacağı, buna karşın fesholunmuş bir sözleşmenin ifasının istenemeyeceği, Sözleşmeden dönme hâlinde tarafların, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtularak ancak daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilecekleri(TBK md. 125/3), bu nedenle makine sözleşme bedelini tahsiline yönelik icra takibinin yerinde olmadığı, davacı tarafın takibinde kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından kötü niyet tazminatı şartlarının da gerçekleşmediği sonuç ve vicdani kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; mahkemeye yasal süresi içerisinde cevaba cevap dilekçesi sunmalarına rağmen mahkemenin sunulmadığını belirttiğini, mahkemenin cevaba cevap dilekçesi görülmeden eksik inceleme ile karar verildiğini, davalı taraf yetkilileri ile yapılan görüşmeler neticesinde, faturada bilgileri yazılı makinenin … çalışmalarında kullanılmak üzere özel olarak üretilmesi konusunda anlaşma sağladıklarını, taraflar arasındaki mail yazışmaları, davalı taraf yetkililerince verilen bilgi ve detaylara uygun olarak, çizimler üzerinde varılan mutabakat çerçevesinde, bir adet Özel … Kaynak Makinası imalatı yapıldığını, bu makinenin imalatı aşamalarında birçok geliştirici detay ve … çalışmasının yapılacak olan davalı şirket yetkilileri ile birlikte yapıldığını, taraflar arasındaki sözleşme ve teknik şartnameye uygun niteliklerde özel olarak bir … kaynak makinası imal edildiğini, özel üretim kaynak … makinesinin sözleşmeye uygun olarak üretilip üretilmediği hususun önemli olduğunu, ancak mahkemece davalının dahi savunmasında yer almadığı gibi sözleşmenin feshi gerekçesi ile davanın red edildiğini, bu durumun açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesince tarafların iddia ve savunmalarına bağlı kalınmadığını, ihtilaf konusu üzerinde çözüm üretilmeden bambaşka bir husustan davanın reddine dair karar verildiğini, üretilen makinenin, her yerde bulunan, satılan veya bilinen bir tip makine olmadığını, kullanım amacı dışında başkaca bir alanda kullanma imkanı bulunmadığını, bu hususun, Bursa Asliye 1.Ticaret Mahkemesinin 2016/2511 D. İş sayılı dosyasından yapılan tespit ile de sabit bulunduğunu, tespit raporunda üretilen makinanın sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun bulunduğunun yaptırılan tespit ile de kesin olarak ortaya çıktığını, sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun olarak süresi içerisinde üretilen … Kaynak Makinasının teslim alınması konusunda davalı tarafa yapılan tüm taleplere, bildirimlere rağmen, makineyi teslim almayan davalının “süresinde teslimat yapılmadığı” şeklindeki soyut ve dayanaksız iddiasının /itirazının gerçeklikle ilgisi bulunmadığını, makineyi teslim almayan davalının, makinenin süresinde üretilmediği şeklindeki gerçek dışı beyanına itibar edilebilme imkanı bulunmadığını, taraflar arasında mail yoluyla yapılan çok sayıdaki yazışmada da, davacı şirket sözleşmeye konu makinayı teslim etmeye hazır olduğunu defalarca bildirdiğini, 23 Mayıs 2016 tarihinde davalı tarafa göndermiş olduğu mail ile makinayı teslime hazır olduğunu bildirildiğini, buna rağmen davalı tarafın hukuki olmayan bahaneler ile makinayı teslim almadığı, makinanın teslim edilmesini geciktirdiğini ve bu hususu gerekçe göstererek sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, gerek makinanın tesliminin geciktiğini ileri süren, gerekse süresinde makinayı teslim almayanın bizzat davalı taraf olduğunu, davalı taraf bir yandan makinayı kabule yanaşmayıp diğer yandan ise makinanın teslimini talep ettiğini, davalı tarafın bu çelişkili davranışının iyiniyetli olmadığını gösterdiğini, davalı tarafça Ereğli 1.Noterliğinden keşide edilen 26/08/2016 tarih ve 6983 yevmiye numaralı ihtarname ile davacı müvekkili şirket tarafından üretilen özel üretim … Kaynak Makinesinin kabul edilmediğinin bildirildiğini, bu ihtarnamenin, sorumluluktan kurtarmak amacıyla keşide edildiğini, bu ihtarnameden evvel davacı şirketin tespit talebi nedeniyle Bursa Asliye 1.Ticaret Mahkemesinin 2016/2511 D. İş sayılı dosyası ile yaptığı başvuru bulunduğunu, ihtar tarihinden önce yapılan başvuru sonrası, 02.09.2016 tarihinde yapılan keşif sonucunda bilirkişi raporunun 19.09.2016 tarihinde mahkemeye sunulduğu dikkate alındığında başvurulan hukuki süreç neticelenmeden davacının davalının ihtarnamesine karşı beyanda bulunmasının beklenemeyeceğini, bu hususların davalı tarafa Bursa 3. Noterliğinden keşide edilen 28 Eylül 2016 tarih ve 15289 yevmiye sayılı cevabi ihtarname ile bildirildiğini, davalı şirketin makineyi teslim almaktan kaçındığının taraflar arasındaki mail yazışmalarından da açıklıkla anlaşıldığını, ihtarnamede ayrıca üretilen makinenin teknik şartnameye uygun olmadığı savunması yapılmış ise de, bu konudaki soyut itirazların gerçek dışı olduğununun Bursa Asliye 1.Ticaret Mahkemesinin 2016/2511 D. İş sayılı dosyasından yapılan tespit ile de ortaya çıktığını, davalı adına özel olarak üretilen makineyi teslim almayan, teslim almaktan ısrarla kaçınan davalının daha sonra kendisine teslimat yapılmadığını ileri sürme hakkı bulunmadığını belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafça gönderilen Karadeniz Ereğli 1. Noterliğinin 28/09/2016 tarih ve 7671 yevmiye no.lu tarihli ihtarnamesi ile süresi içerisinde teknik şartnameye uygun punto kaynak makinesinin teslim edilmemesi sebebiyle sözleşmenin fesih edildiği, yüklenicinin, yapımı üstlendiği eseri sözleşmesine, teknik şartnamesine, mevzuata, fen ve sanat kurallarına uygun olarak tam, eksiksiz ve süresinde yaparak iş sahibine teslim etmek zorunda olduğu, taraflar arasındaki sözleşme gereği teslimin iş sahibine ait depoya yapılması gerekmekte olduğu, ancak, süresi içerisinde davalıya ait depoya teslim gerçekleşmediğinden yüklenici işin tesliminde temerrüde düştüğü, o halde, davalı iş sahibinin temerrüd nedeniyle sözleşmeyi feshetmesinin yerinde olduğu, bu durumda, davacı yüklenici, teslim gerçekleşmediğinden iş bedelini talep edemeyeceği, tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, mahkemece davanın ve kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar vermesi usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; Davalının haksız feshi üzerine Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/2511 D. iş sayılı dosyası üzerinden tespit yapıldığını, tespitte dava konusu makinenin sözleşmeye uygun olarak teslime hazır vaziyette imal edildiğinin belirtildiğini, bu raporun davalıya tebliğ edildiğini, davalının sözleşmeye uygun imal edilen makineyi teslimden imtina ettiğini, davalının iyiniyet kurallarına aykırı olarak sözleşmeyi feshettiğini, davalının 26/08/2016 tarihli ihtarnameyi sorumluluktan kurtulmak için gönderdiğini, hiçbir keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan dosya üzerinden karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, edimlerini sözleşmeye uygun yerine getiren müvekkilinin iş bedeline hak kazandığını, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş bedelinin tahsili amacı ile başlatılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatının tahsili istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı TBK 125. maddesi, 470-486 maddeleri, 2004 sayılı İİK’nın 67. maddesi
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Taraflar arasındaki akdî ilişki sözleşme tarihi itibarıyla yürürlükte olan 6098 sayılı TBK’nın 470. maddesinde tanımlanan eser sözleşmesi niteliğinde olup, bu sözleşmeler karşılıklı edimleri içeren sözleşme niteliğini taşımaktadır. Yüklenicinin iş bedeline hak kazanabilmesi için eser sözleşmesi ile yüklendiği eseri fen ve sanat kuralları ile tekniğine ve iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayıp teslim etmek zorundadır.
2.1.Bu tür sözleşmelerde taraflardan birinin temerrüdü halinde diğer tarafın hakları 6098 sayılı TBK 123. ve 124. 125. maddelerinde tanımlanmıştır. Bunlar;
a ) Aynen ifayı istemekte direnmek ve gecikme yüzünden uğranılan zararın tazminin istemek veya,
b ) Sözleşmenin ifasından vazgeçerek olumlu ( müsbet ) zararını istemek veya,
c ) Sözleşmeyi feshederek menfi zararını istemek olarak sayılmıştır.
Aynen ifayı reddederek onun yerine tazminat istemek ya da sözleşmeden dönmek kararında olan alacaklının, mütemerrit borçluya, borcunu aynen ifa etmesi için uygun bir süre vermesi gerekir.
2.2. Dosya kapsamının incelenmesi ile davalının 04/01/2016 tarihli satın alma siparişine göre, davacının teklifi üzerinden anlaşıldığı, taraflar arasındaki mail yazışmaları ile teklif ve sipariş formları ile ekleri üzerine mutabık kalındığı, 04/01/2016 tarihli belgede teslim tarihi olarak 15/03/2016 tarihinin yer aldığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamına sunulan bilgi notu başlıklı belgelerde 29-30/05/2016 tarihleri arasında sevkiyata hazır olduğu belirtilen makinede teknik şartnamaye aykırı hususların tespit edildiği, söz konusu şartnameye aykırılıkların davalı iş sahibi elemanlarınca 17/06/2016, 22/06/2016 ve 29/06/2016 tarihli mail yazışmaları ile davacıya bildirildiği, devamında şartnameye aykırılıklar ve kontroller için Ağustos ayının başında tekrar kontrol yapılmak üzere mutabık kalındığı anlaşılmıştır.
2.3. Davalı iş sahibi Karadeniz Ereğli 1. Noterliğinin 26/08/2016 tarih 06983 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 30-31 Mayıs 2016 tarihinde sevkiyata hazır olduğu bildirilen makinenin yerinde yapılan incelemesi neticesinde teknik şartnameye aykırılıkların tespit edildiğini, 04/08/2016 tarihinde yapılan toplantıda tespit edilen aykırılıkların uygun hale getirileceğine yönelik teyit alınamadığını, ihtarname tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde teknik şartnameye uygun olarak teslimini ihtar etmiştir. Söz konusu ihtarnamenin 31/08/2016 tarihinde davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
2.4. Davalı iş sahibi, Karadeniz Ereğli 1. Noterliğinin 28/09/2016 tarih ve 7671 yevmiye nolu ihtarnamesi ile 26/08/2016 tarih 06983 yevmiye numaralı ihtarname ile teslimi kararlaştırılan kaynak makinesinde tespit edilen şartnamaye aykırılıkların giderilerek makinenin tesliminin talep edilmiş olmasına karşın söz konusu ihtarnameye cevap verilmediği gibi kaynak makinesinin tesliminin de yapılmadığını belirterek taraflar arasındaki sözleşmeyi feshettiğini ihtar etmiştir.
2.5. Somut olayda 04/01/2016 tarihli belgede teslim tarihi olarak 15/03/2016 tarihinin yer aldığı, dosya kapsamındaki yazışmalara göre 29-30/05/2016 tarihleri arasında sevkiyata hazır olduğu belirtilen makinede teknik şartnamaye aykırı hususların tespit edildiği, davalı iş sahibinin yukarıda belirtilen 26/08/2016 tarihli ihtarnamesi ile davacıya teslim için 7 günlük süre verdiği, bu sürenin bitimi ile davacının teslimde temerrüde düştüğü, davalının yukarıda belirtilen 6098 sayılı TBK’nın 125. maddesine göre 28/09/2016 tarihli ihtarnamesi ile sözleşmeden döndüğü, Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/2511 D.iş sayılı tespit dosyasında düzenlenen raporun ise 19/09/2016 tarihli olduğu, bu hali ile davacının sözleşme gereği üzerine düşen edimi zamanında yerine getirmeyerek temerrüde düştüğü, davalının sözleşmeden haklı olarak döndüğü ve davacının iş bedeline hak kazanmadığı anlaşılmıştır.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcınını temyiz edenden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02/05/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.