Yargıtay Kararı 6. Hukuk Dairesi 2022/4310 E. 2023/3913 K. 27.11.2023 T.

YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/4310
KARAR NO : 2023/3913
KARAR TARİHİ : 27.11.2023

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/115 E., 2022/699 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacıların istinaf başvurusunun esastan reddine, davalının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince duruşmasız, davacılar vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 27.11.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacılar vekili Avukat ... ile davacılardan ... Arıtma İnş. Mak. Sağl. Dnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. yetkilisi Şenol Öztürk ile davalı vekili Avukat ...'nın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Arıtma İnş. Mak. Sağlık Dan. ve Tic. Ltd. Şti. ve BLT Müh. Mak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile davalı DSİ Genel Müdürlüğü İçmesuyu Daire Başkanlığı arasında 20.03.2015 tarihinde "İskenderun İçmesuyu Arıtma Tesisi İkmali İşine Ait Sözleşme imzalandığını, saha borulama eksiklikleri ikmal işi ihalesi öncesi idare tarafından tespit edilemediğini ve ikmal işi kapsamına alındığını, müvekkiller ile davalı taraf arasındaki iş kapsımında davalı tarafından talep edilen ve sözleşme kapsamı dışında olan saha borulama eksiklikleri, FKP panolarının PLC kartları ve klor temiz su havuzlarının güçlendirme eksiklikleri işlerinin yapılması nedeniyle haksız ve hukuka aykırı olarak müvekkillere ödenmesi gereken 665.000,00 TL alacağın ödenmediği belirtilerek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 30.000,00 TL'sinin ihtarnamelerin tebliğ tarihinden işleyecek avans faiziyle, davalıların uğramış olduğu şimdilik 1.000,00 TL'lik zararın faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin haksız olduğunu, davanın reddinin gerektiğini, davacılar ile imzalanan sözleşmenin anahtar teslim götürü bedel sözleşme olduğunu, içme suyu arıtma tesisinin projelerinde yer alan ve arıtma tesisinin çalışır hale getirilmesi için gerekli olan tüm iş ve imalatların sözleşme bedeline dâhil bulunduğunu, davacılara sözleşme kapsamı dışında kalan herhangi bir iş veya imalat yaptırılmamış olup ilave bedel ödenmesini gerektiren bir hususun da bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından sözleşme kapsamı dışında olduğu iddia edilen imalatların alınan denetime elverişli bilirkişi raporu ile davaya konu ihale konusu işlerin kapsamı dahilinde olduğu, davalı alınan bilirkişi raporu ile taraflar arasında imzalanan sözleşme ve idari şartnamenin incelenmesinde de uyuşmazlığa konu sözleşmenin tamamlama işine ilişkin eser sözleşmesi olup, imzalanan sözleşmenin götürü bedel ile kararlaştırıldığı, ihale şartname ve listesinde olmayan ve tamamlamaya ve arıtma tesisinin ikmal inşaatında eksik olan ekipmanların temin ve montaj, personel eğitimi, tesisin işletmeye alınması ve arıtma tesisi tahliye taşkın işlerini de kapsayacağına, ihaleye gireceklerin işin yeri ve çevresini gezmeleri gerektiği ve teknik şartnamenin 12.4. maddesinde işin ikmal olması münasebeti ile yerin görülmesinin önem arz ettiğine ilişkin hüküm ile zaruri olan eksik imalatların ikmali için bedel talep edilmeyeceğine ilişkin açık hükümler ile davacı yüklenicilerin hakediş bedellerini herhangi bir itiraz sürmeksizin kabul etmeleri ile taraflar arasında herhangi bir iş artışı oluru kararı bulunmaması karşısında dava konusu ilave ve fazla iş bedellerini talep edemeyecekleri anlaşılarak davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı İstinafı
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; söz konusu eksik imalatların dava konusu iş yerinin görülmesi halinde dahi anlaşılamayacak eksiklikler olduğunu, önceki yükleniciye ödemesi yapılan imalatların iş yerinin dışarıdan incelenmesi ile belirlenemeyeceğini, rapora itirazlarının giderilmediğini, imalat öncesinde idare elemanlarının dahi bu eksiklikleri bilmediğini, eksik boruların toprağın altında kaldığını, kazı yapmadan bunların belirlenmesinin mümkün bulunmadığını, dava konusu imalatların eksik ve kusurlu olduğunun idare elemanlarınca tutanakla işin yapımı sırasında belirlendiğini, yeni bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı İstinafı
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili lehine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve özellikle taraflar arasındaki sözleşmenin eki olan özel teknik şartnamenin "İşlerin Kapsamı" başlıklı 1.1.3 maddesinin son fıkrası; "Çevre Düzenlemesi" başlıklı paragrafının 1.1.5.1 maddesinin son fıkrası hükümleri de dikkate alındığında davacı tarafın ilave imalat ve malzeme iddiasında bulunamayacağı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmediği, davalı vekilinin istinaf talebinin incelenmesinde ise dava değerinin 31.000,00 TL olduğu ve dava tümden reddedildiği halde; davalı lehine ilk derece mahkemesinin karar tarihi itibari ile; AAÜT gereğince 4.650,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, 1.000,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu, HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, diğer bir ifade ile kanun koyucu, temyiz kanun yolunda Yargıtay tarafından verilebilen, yerel mahkeme hükmünün gerekçesinin değiştirilerek düzelterek onanması kararını, istinaf mahkemeleri için öngörmeyip, bu halde istinaf mahkemesince yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiğini düzenlediğinden, Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenle kabulü ile HMK.'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK. 353/1-b-1. maddesi uyarınca esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.09.2020 tarih ve 2017/657 Esas ve 2020/323 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2. maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın reddine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 4.650,00 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davalıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı Temyizi
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; çelişkili ve eksik rapora göre karar verilmesinin hatalı olduğu, eksikliklerin davacı tarafından ihale aşamasında bilinmediği ve / veya bilinmesinin de mümkün olmadığı, bunların tamamlanıp bedelleri idarece önceki yükleniciye ödenmesine ve yerin altında ve boruların içerisinde olmalarına rağmen eksiklik olarak kabul edilmesinin doğru olmadığı, söz konusu boruların yerin 6-8 metre altında olduğu, idare tarafından daha önceki sözleşme kapsamında tamamlandığı ve idarece kontrollerinin yapılarak hak edişinin ödendiği ifade edilen ve belgeleri gösterilen bir konuda toprak altında kalan boruların yerinde olup olmadığının yükümlülüğünün davacılara yüklenemeyeceği, betonarme yapının (10.000 m³ su deposunun) perdesinde demir eksikliği konusunda ise demir donatının tamamen beton içerisinde bulunduğundan, eksik, noksan veya hatalı demir donatı malzemesinin kullanıldığının yerin gezilerek tespit edilmesinin mümkün olmadığı, idarenin isteği üzerine işlerin devamı esnasında yapılan özel röntgen çekilmesi ile bu konudaki eksikliklerin tespit edildiği, önceki yüklenici tarafından temin edilen MCC, PLC ve Elektrik kontrol panolarının bantlı açılamaz durumda lduğu, iş yeri teslim günü paketlerinden idareyle birlikte açıldığında içinde PLC kartlarının olmadığının tespit edildiği, ihale öncesi PLC kartlarının olmadığını öngörmenin imkansız olduğun, davalı idarenin söz konusu iş ve işlemlere ilişkin denetleme, inceleme yükümlülüklerine uygun davranıp davranmadığı hususlarının hiçbir şekilde incelenmediği, eksik iş bedellerinin önceki yükleniciye ödendiği iddiasının dikkate alınmadığı, davalı vekilinin talebi doğrultusunda vekalet ücreti yönünden kararın bozulmasına karar verilmişse de kararın iş bu yönüyle de haksız ve hukuka aykırı olduğu, dava dilekçesin sonuç kısmında müvekkilin uğramış olduğu şimdilik 1.000,00 TL zararın faizi ile ödenmesinin talep edildiği belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

2.Davalı Temyizi
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın herhangi bir sebeple düzeltilmesi gerektiğine hükmedildiğinde ilk derece mahkemesi kararı tamamen kaldırılarak esas hakkındaki tüm hükmün yeniden kurulması gerektiği, açıklanan nedenlerle; vekalet ücretinin Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihine göre hükmedilmesi gerektiği belirtilerek lehlerine hükmedilen vekalet ücretinin istinaf karar tarihindeki tarifeye göre belirlenerek vekalet ücreti yönünden kararın düzeltilerek onanmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370. maddeleri,

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470 vd. maddeleri,

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre ve özellikle taraflar arasındaki sözleşmenin eki olan özel teknik şartnamenin "İşlerin Kapsamı" başlıklı 1.1.3 maddesininde eksiklikler listesinde olsun olmasın tüm eksikliklerin giderilerek tesisin çalışır hale getirileceği ve zaruri olan eksik imalatların ikmali için ilave bedel talep edilemeyeceği, işin ikmal inşası olduğu için yerin görülmesinin önemli olduğu, "Çevre Düzenlemesi" başlıklı paragrafının 1.1.5.1 maddesinde sahada mevcut olan malzeme ekipmanlarının miktarının isteklilerce teklif aşamasında teyit edileceği, tatbikat aşamasında malzemenin yokluğu nedeni ile ilave talepte bulunulamayacağı düzenlemelerinin bulunduğu ve harca esas değerin 30.000,00 TL alacak, 1.000,00 TL maddi tazminat olmak üzere 31.000,00 TL olduğu dikkate alındığında davacılar vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddine karar verilmiştir.

2.Davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;
6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince; yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında duruşma yapılmadan karar verilecektir.

Buna göre, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf istemi gereği incelenen kararlar bir bütün olarak değerlendirilerek kararın herhangi bir sebeple düzeltilmesi gerektiğine karar verilmesi halinde ilk derece mahkemesi kararı tamamen kaldırılarak esas hakkındaki tüm hükmün yeniden kurulması gerekmektedir.
Bu durumda; Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile İlk Derece Mahkemesi Kararı tamamen ortadan kalktığından ve yeni hüküm kurulduğundan hüküm kurulurken yapılacak hesaplamalarda Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihinin esas alınması gerekmektedir.

Somut olayda ise; Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusu kabul edilip ilk derece mahkemesi kararının düzletilmesi gerektiğine karar verilip yeniden hüküm kurulduğundan Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi 30.06.2022 itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı lehine 5.100,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken ilk derece mahkemesinin karar tarihi esas alınıp 10.09.2020 tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 4.650,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiş ise de, bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanunun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

1.Davacıların temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalının Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 7 numaralı bendinde yer alan “4.650,00” rakamının çıkartılarak yerine “5.100,00” rakamının yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacılardan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılardan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.