YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/4778
KARAR NO : 2023/535
KARAR TARİHİ : 13.02.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
HÜKÜM : Kısmen Kabul
Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalılar S.S. 157 No.lu Lider … Minibüsleri Motorlu Taşıt Kooperatifi, …, … vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatife üye olmasına rağmen İskenderun Trafik Tescil ve Denetleme Büro Amirliğine gönderilen kooperatif çalışanları araç listesinde müvekkiline yer verilmediğini, müvekkiline ait aracın adı geçen listeye dahil edilmesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesine rağmen müvekkilinin aracının listeye dahil edilmediğini, müvekkilinin çalışmamaktan dolayı maddi zarara uğradığını ileri sürerek 10.000,00 TL’nin tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında davasını 45.054,50 TL olarak ıslah etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı İskenderun Kaymakamlığı davaya cevap vermemiştir.
2. Diğer davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava zamanaşımı süresinin geçtiğini, davacının bir şirkette çalışmakta olması sebebiyle zararının olmadığını, kooperatif yöneticileri davalıların davada taraf ehliyeti olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 11.03.2011 tarihli 2011/49 E., 2011/130 K. sayılı kararı ile davacının halen kooperatif ortağı olduğu, bilirkişi raporuna göre kooperatif ortak sayısına bakılmaksızın güzergahta çalışacak araç sayısını belirleme yetkisinin ilçe trafik komisyonunda olduğu ve 8 aracın çalışmasına müsaade ettiği, davacının aracının çalıştırılmamasında kooperatifin ve yöneticilerinin herhangi bir etkisinin olmadığı, İskenderun Kaymakamlığına açılan davada pasif husumetin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 19.03.2012 tarihli 2011/4882 E., 2012/2111 K. sayılı ilamı ile İlçe Trafik Komisyonunca davalı kooperatifin araç sayısı, faal olarak çalışan 8 araçla sınırlı kalması kararının kooperatif ortak sayısının azaltılması olarak anlaşılarak Kooperatifler Kanunu ve anasözleşmede düzenlenmeyen bir sebepten kooperatif ortaklığının sona erdirme yetkisinin trafik komisyonlarında olduğu anlamına gelebilecek şekilde yorum yapılarak kooperatif ve mahkemece hataya düşüldüğü, davacının seferden men sebebiyle oluşan kazanç kaybını hesaplamak için taşımacılık konusunda uzman bir bilirkişi aracılığıyla davalı kooperatifin taşımacılık faaliyetini yaptığı güzargahta, çalıştırılmayan dönemdeki yolcu kapasitesi, kooperatif ortak sayısına göre bu dönemde yapılabilecek sefer sayısına göre gerçek gelir belirlendikten sonra aynı değerler esas alınarak hesaplanacak giderler düşülerek sonuca gidilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 18.06.2015 tarihli 2012/92 E., 2015/610 K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak alınan bilirkişi raporunda davacının toplam 39.634,92 TL maddi kaybının olduğu gerekçesiyle ıslah talebi de dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalılar …, Kadir Kılıç ve davalı kooperatif vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 23. (Kapatılan) Hukuk Dairesi 04.11.2020 tarih ve 2017/2207 E., 2020/3432 K. sayılı ilamı ile işgörme ediminin engellenmesi halinde ödenecek tazminatın hesabının belirlendiği TBK’nın 408 inci maddesinin somut olayda kıyasen uygulanarak tazminat hesabının yapılması gerektiği, kooperatif ortağının kendisine iş verilmediği zaman aralığında başka bir işte çalışmadığına veya çalışamayacağını düşünmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, kooperatif ve taşıma konusunda uzman bilirkişilerden bir heyet oluşturulup dosya bu heyete tevdi edilerek TBK 408. maddesinde belirlenen şartlar ve özellikle “başka bir iş yaparak kazandığı veya kazanmaktan bilerek kaçındığı” yararlar da gözönüne alınarak yapılacak hesaplama ile oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkeme yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilâmı doğrultusunda davacının TBK’nın 408 inci maddesi gereğince başka bir iş yaparak kazandığı veya kazanmaktan bilerek kaçındığı yararlar dikkate alınarak hesaplama yapan bilirkişi raporu hükme esas alınrak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar S.S. 157 No.lu Lider … Minibüsleri Motorlu Taşıt Kooperatifi, …, … vekili ve katılma yoluyla davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin çalışmadığının hayatın olağan akışına aykırı olduğu belirtilmişse de hiçbir delil olmamasına rağmen asgari ücretin üzerinde çalıştığının kabulünün hatalı olduğunu, taşıma kooperatiflerine sınırlamalara gidildiği gözetilmeden davacının aracının kiralama ile her gün ya da her ay çalıştırılabileceği varsayımının ispat edilemediğini, davacının kazancının hesaplandığı raporda daha önce tespit edilen bu net kârdan davacı çalışsaydı elde edeceği brüt kârın düşüldüğünü, yani davacının kazanç kaybı net olarak hesap edildiği halde çalışmadığı dönemdeki kazancı brüt olarak hesaplandığı, davacının kazancına ilişkin somut herhangi bir belgeye bulunmadığından hakim tarafından hakkaniyet indiriminin de uygulanması gerektiğini beyanla kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalılar S.S. 157 No.lu Lider … Minibüsleri Motorlu Taşıt Kooperatifi, … ve … vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişilerin kooperatif ve taşıma konusunda uzman olmadıklarını, tazminat talebinin zamanaşımına uğradığını, bu hususta mahkemece karar verilmediğini, eksik inceleme ile hesaplama yapan bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, aracın dinleneceği günlerin, ulusal ve dini bayramların süreden düşülmediğini, araçların dolmuşçuluk yaptığını ve biletli yolcu taşımadıklarını, bazı durumlarda yolcusuz hareket ettiğini, araçların geliş ve dönüş saatlerine göre yolcu sayısının değişkenlik gösterdiğini, araç kiralama bedelinin çok düşük olarak belirlendiğini, hangi araç kiralama firmaları ile hangi siteler üzerinde araştırma yapıldığının raporda belirtilediğini beyanla kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalı kooperatif üyeliğinden ihraç edilerek seferden men edilmesi sebebiyle oluşan kazanç kaybının tazmini istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 427 ıncı ve devamı maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 408 inci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 427 nci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve bozmanın şümulü dışında kalarak kesinleşen cihetlere ait temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıdan alınmasına ve temyiz eden davalılardan tahsilatta tekerrüre sebebiyet vermemek kaydıyla müştereken ve müteselsilen alınmasına,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
13.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.