YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/4808
KARAR NO : 2023/802
KARAR TARİHİ : 01.03.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
HÜKÜM/KARAR : Ret
Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının üyesi olduğu davalı Kooperatif ile arsa sahipleri arasında sözleşme imzalandığını, davacının üyesi olduğu davalı Kooperatif ile arsa sahipleri arasında sözleşme imzalandığını, davacının davalı Kooperatif tarafından şartlı (peşin ödeme karşılığı üye yapılan) üye olarak kabul edildiğini, kooperatife tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davacının Kooperatife bu sözleşmeye göre peşin olarak defaten ödediğini, ayrıca alt yapı giderlerine katılım payı ödemesine rağmen bu hakkı ihlal eden karar alındığını, bu kararın ticaret mahkemesinde açılan dava ile iptal edildiğini, ancak buna rağmen davacıya tapusunun verilmediğini, davacının hak ettiği E blok 4 no.lu taşınmazın davalılar adına olan kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı Kooperatif vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın ticaret mahkemesinin görevi alanı içinde kaldığını, genel kurul kararında sadece daire numarası verilerek kurasız bir şekilde ortaklığa alınması yönünde bir karar verildiğini, peşinat dışında bir bedel talep edilmeyeceğine dair karar olmadığını, Kooperatifin tapu sahibi olmadığı gibi devir yetkisinin de olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; kooperatif ve diğer davalılar arasında kat karşılığı eser sözleşmesi düzenlenmediğini, davalı Kooperatifin üst birliği olan Gürçınar Konut Yapı Kooperatifler Birliği ile sözleşme imzalandığını, davalı Kooperatifin Kooperatifler birliğinin taşeronu durumunda olduğunu, kat karşılığı eser sözleşmesinin feshine karar verildiğini, davacıda Kooperatif üyesi olarak kendisine tazminat ödemek ile yükümlü olduğunu, tapu devretme yükümlülükleri olmadığını, taraf sıfatı nedeni ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 26.09.2013 tarihli ve 2009/29 Esas, 2013/476 Karar sayılı kararıyla; davalı arsa malikleri ile yapılan sözleşmeden … hakların davalı kooperatife devredildiği, davalı kooperatif tarafından genel kurulda alınan kararlar doğrultusunda zemin kat E blok 4 no.lu dairenin şartlı üyelik sözleşmesi ile davacıya satışının yapıldığı, satım bedelinin davalı kooperatif tarafından tahsil edildiği, arsa sahipleri tarafından açılan dava ile üst birlik ile yapılan sözleşme temerrüt nedeniyle feshedilmiş ise de, davalı kooperatifin inşaatı yapmasına arsa sahipleri tarafından müsaade edildiği, inşaatların bitirildiği, yapılan inşatta eksik ve ayıplı iş olmadığı, bu durumda da müteahhit konumunda bulunan davalı kooperatiften daire satın alan davacının kooperatife düşen bu dairenin kendi adına tapuya kayıt ve tescilini talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile dava konusu taşınmazın arsa sahipleri …, …, …, …, …, …, … adına olan kaydının iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin 26.09.2013 tarihli ve 2009/29 Esas, 2013/476 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı kooperatif vekili ve davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 25.05.2016 tarih ve 2015/696 Esas, 2016/3170 Karar sayılı ilamında; davalı kooperatif vekilinin tüm, davalı … vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, peşin bedelli ortak olan davacının davalı kooperatiften tapu isteme koşullarının oluştuğunun kabulü gerektiği, davalı yüklenici kooperatifin, davalı arsa maliklerinden bağımsız bölüm tescilini talep etme hakkının doğup doğmadığının tesbiti gerektiği, dava dışı S.S. … … Kent Konut Yapı Kooperatifi Birliğinin arsa sahipleri ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yaptığı, sonrasında sözleşmenin bir kısmını davalı kooperatife devrettiği, davalı kooperatifin taahhüdünü yerine getirmemesi üzerine davalı arsa sahipleri sözleşmeden dönmüş iseler de davalı kooperatifin inşaata devam ederek inşaatı tamamladığı, bunun üzerine davalı kooperatifle, diğer davalı …’ın bir tasfiye protokolü düzenlediği, incelenen bu dosya, temyiz nedenleri ve daha önce incelenen dosyalardan anlaşılacağı üzere, davalılardan …’ın protokol hükümlerini benimsediği, bu protokol hükümleri kapsamında davalılardan kooperatifçe arsa malikine verilmesi kararlaştırılan para ile bağımsız bölümlerin verilip verilmediği netleştirilmediği, inşaatın 847 ada 8 parsel üzerine yapıldığı, ancak dosya kapsamından belirtilen parsel üzerine kaç daire yapıldığı ve yüklenici ile arsa malikleri arasındaki paylaşımın ne şekilde olacağı da anlaşılamadığı, protokol hükümlerine göre arsa sahibi …’a 6 adet daire verileceği kararlaştırılmış olup, davaya konu edilen dairenin davalılardan kooperatife verilecek dairelerden olup olmadığı saptanmadığı, arsa sahipleri ile kooperatif arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ve anılan protokol doğrultusunda, davalı kooperatifin istemi üzerine arsa sahiplerince tapuda devir yapılması yönünde bir uygulamanın benimsenip benimsenmediği de araştırılmadığı, açıklanan hususlarda inceleme yapılması gerektiği belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesi, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; bozma kararında da belirtildiği üzere, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin bağımsız bölüm talep edebilmesi için arsa sahibine karşı edimlerini yerine getirmiş olması ve de kooperatif üyesi davacının kooperatifin bağımsız bölüm teslim etme edimini talep edebilmesi için kendi edimlerini yerine getirmesi gerekeceği, bağımsız bölüm talep eden davacı üyenin ortağı olduğu kooperatif aynı zamanda arsa payı inşaat karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafı olduğundan, bu durumda üyenin bağımsız bölüm tapusunu arsa sahiplerinden talep edebilmesi için kooperatifin arsa sahiplerine karşı edimlerini yerine getirmiş olmasının gerektiği, bu konuda bozma ilamı doğrultusunda yapılan inceleme ve araştırma sonucu dava konusu bağımsız bölümün yüklenici kooperatife verilecek dairelerden olmadığı gibi kooperatifin protokol gereklerini yerine getirmediği anlaşıldığı, aksinin de hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde davacı yanca kanıtlanmadığı anlaşılmakla davanın reddine, davalı yüklenici kooperatif ile diğer davalı arsa sahipleri açılan davada mecburi dava arkadaşı olmaları sebebiyle, bozma ilamının diğer davalılara da sirayetiyle tüm davalılar yönünden birlikte hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı Vekili Temyiz Dilekçesinde;
1.Dava konusu dairenin kooperatife bırakılacak dairelerden olduğuna ve protokol hükümlerinin yerine getirilmiş olduğuna ilişkin bilirkişi kurulu raporlarında yer alan tesbit, değerlendirme ve görüşlere neden ve niçin itibar edilemeyeceği gerekçeli kararda açıklanmayıp gerekçelendirilmediği,
2.Bozmadan sonra alınan raporlara ilişkin beyan ve itirazlarının da gözetilmesi ile kooperatifin defter ve belgeleri de incelenmek suretiyle raporlardaki eksik ve hatalı bulunan hususların giderilmesi için rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesinin doğru olmadığını,
3.Davalı …’a protokolden … bağımsız bölümlerin devredildiğini, ödemenin yapıldığını,
4.Mahkemenin bozmadan önceki kararını kendi tapu payı yönünden sadece davalı …’ın temyiz ettiğini, davalı kooperatif ve davalı … dışındaki diğer davalılar yönünden ilk verilen kabul kararının kesinleştiğini, bu davalılar yönünden verilen kabul kararının usulü kazanılmış hak doğurduğunu, belirtilen nedenlerle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kooperatife karşı yükümlülüklerini yerine getirdiğini ileri süren kooperatif ortağının tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369, 370 ve 371. maddeleri, 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri,
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragraflar kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Yargıtayın bozma kararına uyan mahkeme, bozma kararı uyarınca işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü, mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına usuli müktesep hak doğmuştur. Usuli kazanılmış hakkın istisnaları ise dosya kapsamında bulunmamaktadır.
3. Somut olayda, ilk derece mahkemesinin ilk kararında tapu iptal ve tescil istemi kabul edilmiş, dava konusu bağımsız bölümün davalı arsa sahipleri adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir. İşbu karar davalı kooperatif ve davalı … tarafından temyiz edilmekle, davalı kooperatif vekilinin tüm, davalı … vekilinin sair temyiz itirazları reddedilmiştir. Bozma ilamı neticesinde, davacının peşin ödemeli ortak olduğu ve kooperatife karşı olan edimlerini yerine getirdiği, davalı kooperatiften taşınmazın tescilini talep etmeye hak kazandığı tespit edilmiş, davalı kooperatif ile davalı … arasındaki protokol hükümlerinin ifa edilip edilmediğinin araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davalı kooperatifin edimlerini ifa etmediğinden bahisle dava reddedilmiş ise de incelenen tapu kaydına göre davalı … dışındaki diğer davalılar … mirasçıları da taşınmazın malikidirler. Diğer arsa sahibi … mirasçıları davanın kabulüne dair verilen ilk kararı temyiz etmediklerinden, bu kişiler açısından kabul hükmü kesinleşmiştir. Açıklanan nedenle, sadece davalı … açısından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, tüm davalılar yönünden tapu iptal ve tescil davasının reddine karar verilmesi doğru olmamış, bu sebeple hüküm bozulmuştur.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Yukarıda (1) numaralı paragrafta açıklanan davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,
2-2 ve 3 no.lu paragraflarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,
Peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
01.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.